ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΟΙ

Δωρεάν

2012-02-09T02:13:00.000-08:00

Ζούμε δωρεάν∙

τ’ οξυγόνο είναι δωρεάν∙ τα σύννεφα, επίσης.

Λόφοι, κοιλάδες: δωρεάν∙

βροχή και λάσπη: δωρεάν.

Το αμάξωμα του αυτοκινήτου,

η είσοδος στον κινηματογράφο,

οι βιτρίνες, όλα είναι δωρεάν∙

δυστυχώς, δεν ισχύει το ίδιο για το ψωμί και το τυρί.

Όμως, το θαλασσινό νερό είναι δωρεάν∙

η ελευθερία κοστίζει τη ζωή σου,

μα η σκλαβιά είναι δωρεάν∙

ζούμε δωρεάν,

δ ω ρ ε ά ν.

ΟΡΧΑΝ ΒΕΛΙ ΚΑΝΙΚ

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΛΑΤΕΙΑ

Μετάφραση–Επίμετρο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος

Βακχικόν, Ποίηση - 6, 2011

Οι τρικυκλάδες

2012-02-03T00:22:00.000-08:00

Ακούγαμε ο Βαρδάρης, το Βαρδάρι. Επισήμως πλατεία Μεταξά. Το βαφτίσανε έτσι προς τιμήν του δικτάτορα. Ο κόσμος δεν θυμάμαι να το έλεγε έτσι ποτέ. Ποτέ. Μόνο οι εισπρακτοραίοι. Γιατί αυτή ήταν η εντολή απ' το σταθμαρχείο. "Τέρμα" φώναζαν, "πλατεία Μεταξά". Και τους στραβοκοίταζαν μερικοί. Ο κόσμος, όταν τον έχουνε κάτω απ' την εξουσία τους, μπορεί να μη μιλάει, γιατί τους φοβάται, αλλά μόλις φύγουνε από τη μέση, τους ξεχνάει, τους σβήνει. τους διαγράφει, δε θέλει ν' ακούει γιαυτούς. Ούτε πλατεία Μεταξά λένε την πλατεία του Βαρδάρη -όλοι πάμε στον Βαρδάρη λένε- ούτε εκείνα τα αποβράσματα που καθαρίσανε τον Λαμπράκη τα έδωσε κανένας αξία και υπόληψη. Ο Κοτζαμάνης, λένε, ο τρικυκλάς, ψόφησε ολομόναχος, κανείς δεν του 'δωσε ένα ποτήρι νερό απ' τη γειτονιά του, τα ίδια και ο Φον Γιοσμάς, ο γερμανοτσολιάς, τα ίδια και ο Εμμανουηλίδης. Τον Τίγρη, που ήτανε παλικάρι και σάλταρε πάνω στο τρίκυκλο κι έγινε η αιτία να τους ζαμακώσουνε τους φονιάδες, εκείνον όλη η Θεσσαλονίκη τον αγαπούσε και τον σεβόταν.

Θωμάς Κοροβίνης, Ο ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ, Άγρα 2011

Θα 'θελα πολύ να ήταν απλά ένα απόσπασμα, μαστορεμένο,καλοστημένο, μια παρέκβαση, μια σύνδεση με τα προηγούμενα και μια διάβαση για τα επόμενα. Όλα τα υπόλοιπα να τα άφηνα στη θεωρία της λογοτεχνίας και τις άλλες θεωρίες να τα δουλέψουν, να το αξιολογήσουν. Γράφουμε όμως με όσα έχουμε ζήσει, ό,τι κι αν είναι αυτό που γράφουμε. Διαβάζουμε, όμως, με ακριβώς αυτό που ζούμε τώρα.

Θα 'θελα πολύ περισσότερο να μη βρω κάποια ομοιότητα με τα σημερινά.
Θα 'θελα να 'ταν λίγοι οι "εισπρακτοραίοι" ή και να μην υπήρχαν. Αλλά, αφού υπάρχουν, να βρούμε μόνοι μας ονομασίες για τα πράγματα, τις πλατείες, τους δρόμους, ξανά από την αρχή, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό. Αλλιώς να κατεβούμε από τα λεωφορεία και να πάμε με τα πόδια.
Αξία και υπόληψη; Σχετική λένε η ηθική, απόλυτη η οικονομία.
Έτσι, όμως λένε πάντα οι τρικυκλάδες.

μια κατεδάφιση

2012-01-19T12:49:00.000-08:00

Σήμερα γκρέμισαν στην απέναντι πλευρά του δρόμου μας ένα σπίτι. Ένα μικρό σπίτι με αυλή, από αυτά που χτίστηκαν στην πόλη μας μετά τους σεισμούς του '50. Ήταν από τα λίγα που είχαν μείνει ανάμεσα σε πολυκατοικίες και τριώροφα.

Χτες είχαν βάλει την κόκκινη ταινία μπροστά του και την προειδοποίηση: "ΚΑΤΕΔΑΦΙΣΗ 19-1-2012".
Πολλές φορές άφηνα το αυτοκίνητο μπροστά στην είσοδό του. Καιρό τώρα δεν κατοικούταν και είχε ένα κόκκινο "ΠΩΛΕΙΤΑΙ" πάνω από την είσοδο. Το σπίτι κλειστό τη μέρα και σκοτεινό τα βράδυα. Συχνά αναρωτιώμουν ποιοι να έμεναν εκεί, κοντά μισό αιώνα τώρα.
Περισσότερες φορές όμως που περνούσα από μπροστά του περπατώντας, το περιεργαζόμουν με την ησυχία μου, γιατί παρά την ερημιά του, ήταν περιποιημένο. Ίσως κάποιοι να νόμιζαν πως μπορεί να ήμουν και υποψήφιος αγοραστής. Εκείνο όμως που παρατηρούσα ήταν το γιασεμί στην αυλή που επέμενε να σκαρφαλώνει τη σιδερένια σκάλα της κουζίνας και να καβαλάει τον μαντρότοιχο από τον ακάλυπτο της διπλανής οικοδομής. Άλλες φορές προσπαθούσα να φανταστώ πως θα ήταν με ανοιχτά παραθυρόφυλλα. Αν και όλα αυτά τα σπίτια χτίστηκαν με το ίδιο σχέδιο, ένας διάδρομος και δυο δωμάτια, πολύ θα ήθελα να μπω και κάποια μέρα μέσα.

Στις εφτά το πρωί ακούστηκαν οι πρώτοι θόρυβοι. Ήρθε το μηχάνημα και άρχισε η κατεδάφιση.
Στην αρχή τα κεραμίδια. Μια σκόνη από βαθύ κόκκινο ψημένο χώμα. Ανατριχιαστικός ο θόρυβος,όπως οι τοίχοι αντιστέκονταν. Σε λίγο η μικρή αυλή δεν υπήρχε πια. Ούτε και το σπιτάκι, ούτε και οι πρώτοι του ιδιοκτήτες. Ένας σωρός από χαλάσματα. Δυο φορτηγά σε δέκα δρομολόγια, αγκομαχώντας μετέφεραν τα μπάζα. Ανάμεσα στα μπάζα οι χαρές, ελπίδες, αγωνίες, λύπες που χρωμάτισαν τους τοίχους του, οι μικρές ιστορίες που φώτισαν τα παράθυρά του και άνθισαν στην αυλή του.

Οι μικρές ανώνυμες ιστορίες ίσα που γέμισαν μερικές καρότσες.

όπως την περασμένη χρονιά

2011-12-31T09:00:00.000-08:00

Ίσως κι αυτή τη χρονιά να σταθούμε, πολύ περισσότερο κι από άλλη κάθε φορά

Ὄρθιοι καὶ μόνοι μὲς στὴ φοβερὴ ἐρημία τοῦ πλήθους.*

βλέποντας πως

αργά μεθοδικά
μας αλλοιώνουνε
να καθορίζουμε τη στάση μας στη ζωή
από το στύλ της καρέκλας*

μάθαμε πια πως θέλει αρετή και τόλμη να πεις

Δὲν μὲ θαμβόνει πάθος

κανένα· ἐγὼ τὴν λύραν
κτυπάω, καὶ ὁλόρθος στέκομαι
σιμὰ εἰς τοῦ μνήματός μου
τ᾿ ἀνοικτὸν στόμα. *

για να συνεχίσουν ελεύθερα να

μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια ―όχι αυτά που κρέμονται στα δέντρα της γιορτής, στη θαλπωρή των δωματίων, αλλά εκείνα που τονίζουνε την ερημία των σφαχτών στις μωβ βιτρίνες των συνοικιακών κρεοπωλείων.
Τα σακατεμένα και τα μοναχικά, μ’ αρέσουν: τα ποιήματα-κοπρίτες που περπατούν κουτσαίνοντας στις σκοτεινές άκρες των λεωφόρων: αυτά που τ’ αγνοούν οι κριτικοί κι οι εκπαιδευτικοί του Μωραΐτη· που τα χτυπούν συχνά οι μεθυσμένοι οδηγοί και τα αφήνουν αβοήθητα στο δρόμο. Και τα ποιήματα-παιδάκια, όμως αγαπώ· αυτά που ενώ δεν έχουν μάθει ακόμη την αλφάβητο, μπορούν εντούτοις, με δυο λέξεις τους, να σου κολλήσουν την ψυχή στον τοίχο. *

και στα πολλά που θα γραφτούν και θα ακουστούν, να μπορώ να μην ξεχνώ:

Επιμύθιο I: Καλύτερα ν’ αποχτήσεις κάτι κι ας το χάσεις, παρά να μην αποχτήσεις ποτέ τίποτε.
Επιμύθιο II: Πατάτε με σεβασμό την άσφαλτο. Από κάτω της υπάρχουν πέτρες που ονειρεύονται κήπους. *

Καλή Χρονιά!

Και προπαντός....

2011-12-22T16:10:00.000-08:00

Θὰ περάσουν ἀποπάνω μας ὅλοι οἱ τροχοὶ

στὸ τέλος
τὰ ἴδια τὰ ὄνειρά μας θὰ μᾶς σώσουν.
Ἀγάπη μεῖνε στὴν καρδιὰ —
αὐτὸς ἂς εἶναι ὁ κανὼν τοῦ τραγουδιοῦ σου.
Μὲ τὴν ἀγάπη
Θὰ σηκώσουμε τὴν ἀπελπισία μας
Ἀπ᾿ τὸ ἀμπάρι τοῦ κορμιοῦ.
Δὲν εἶναι φορτίο γιὰ τὴ χώρα τῶν ἀγγέλων
ἡ ἀπελπισία.
Καὶ προπαντὸς
ἂς μὴν ἀφήσουμε τὴν ἀγάπη
νὰ συνωστίζεται μὲ τόσα αἰσθήματα…

Νίκος Καρούζος

Τὰ πουλιὰ δέλεαρ τοῦ Θεοῦ

(ἀποσπάσματα «Διαλόγων»)

Καλά Χριστούγεννα !

Η Παράσταση

2011-11-16T23:02:00.001-08:00

Είναι η δουλειά στους σκηνοθέτες
να τακτοποιούν
στη σκηνή και στα φώτα
όλους τους ηθοποιούς
κι οι ηθοποιοί
προσεκτικά επιλεγμένοι
να κινούνται - μόνο όταν πρέπει
να μιλούν - μόνο όταν πρέπει
να κλαίνε και να γελούν- μόνο όταν πρέπει
σε τέτοιες παραστάσεις.

Είναι η δουλειά στους ταξιθέτες
να τακτοποιούν
με τη σειρά και όπως πρέπει
όλους τους θεατές
κι οι θεατές
να κάνουν ησυχία - σε όλη την παράσταση
και να μη μιλούν μεταξύ τους - αυτό ενοχλεί
και να χειροκροτούν, όταν και μόνο πρέπει - αυτό απαιτεί ο σκηνοθέτης
σε κάθε παράσταση.

Για να αρέσει αυτή η παράσταση
-γιατί πρέπει να αρέσει, έτσι συνηθίζεται-

Οι επίσημοι προσκαλεσμένοι
μαζί και οι κριτικοί
στα πρώτα καθίσματα,
κάποιοι και στα θεωρεία

οι πιο πολλοί γνωστοί από παλιά
κι άλλοι
κρατώντας κόκκινα γαρύφαλα στα χέρια, πλαστικά
-αυτά διατηρούνται χρόνια τώρα και δεν μαραίνονται-
με σοβαρό ύφος και όπως πρέπει σε τέτοιες περιπτώσεις
θα παρακολουθήσουν την παράσταση σοβαροί
με στιβαρό ενθουσιασμό και με ρυθμό
θα χειροκροτήσουν στο τέλος

όλοι μαζί, ο σκηνοθέτης, οι ηθοποιοί, οι επίσημοι και οι κριτικοί
ικανοποιημένοι
- γέμισαν οι θέσεις θεατές
ανακουφισμένοι
- κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε για τα κομμένα λόγια
και κάποιες φράσεις, απρεπείς πια για τους καιρούς μας

στο έργο,
αυτό, ανώνυμου λαϊκού συγγραφέα
όταν για πρώτη φορά ανέβηκε
Νοέμβρη του '73
δίχως σκηνοθέτη
με ανώνυμους ηθοποιούς-θεατές

Plaudite, amici, comedia finita est!

2011-11-09T02:21:00.000-08:00

«Όταν στο δρόµο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγµά της[1], η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουµε πολλά τέρατα να καταστρέψουµε. Ας συλλογιστούµε την απόκριση του Οιδίποδα.»

Απόσπασμα από την ομιλία του Γιώργου Σεφέρη στην τελετή παραλαβής του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας [11 Δεκεμβρίου 1963]

[1] "Τί ἐστιν ὃ μίαν ἔχον φωνὴν τετράπουν καὶ δίπουν καὶ τρίπουν γίνεται;"

“The Dark Wood of Error”

η Παρέλαση

2011-10-28T15:29:00.000-07:00

Παρέλασαν τα παιδιά.
Μαθητές και μαθήτριες είναι.
Μαθητές και μαθήτριες, δίχως τα βιβλία τους σήμερα.

Και χωρίς μέλλον.

Παρέλασαν οι μελλοντικοί άνεργοι.

Αυτό δεν το σχολίασε κανείς, ούτε "επίσημος" ούτε "ανεπίσημος".
Αυτοί εξάλλου έχουν δουλειά και ξέρουν να οργανώνουν καλά τις παρελάσεις, όπως και όταν πρέπει.....

η βίδα

2011-10-05T15:03:00.000-07:00

επειδή πολλά ακούμε,
τέτοιες λοιπόν μέρες και στιγμές που είναι

"Θυμάμαι όμως πολύ καλά τα λόγια του....
Εγώ στον μεγάλο, μια συμβουλή έδωσα: Αγόρι μου, να μην είσαι η βίδα που γυρίζει, αλλά το κατσαβίδι που τη βιδώνει. Κι αν δεν το μπορείς αυτό, τουλάχιστον προσπάθησε να είσαι μια βίδα ελαττωματική, που πάντα θα φεύγει από τη θέση της"

Ν. Δαββέτας, Η εβραία νύφη, Κέδρος 2009

σε μια παραλία

2011-07-30T07:50:00.000-07:00

Δεν ξέρω ποια χέρια

σε κανάκεψαν,
σε νανούρισαν,
ποια μάτια σου 'δωσαν ζωή
και ποιο στόμα
ένα όνομα.

Δε θέλω να ξέρω
ποιο πόδι θα σε κλωτσήσει
σκουπίδι μαζί με τ' άλλα σκουπίδια

Εσύ όμως πάντα θα χαμογελάς

-αυτή είναι και η μοίρα σου-

παιδικά κι αθώα.

Μην ανησυχείτε σύντροφοι

2011-07-26T13:28:00.000-07:00

Σε προηγούμενη επίσκεψη μας, η γιαγιά θυμήθηκε πώς στα νεανικά της χρόνια, μέσα της δεκαετίας του ’50 δηλαδή, έκανε διαλέξεις αθεϊσμού για τους συχωριανούς της στη Βιχλιαέβκα.

Η Βιχλιαέβκα, αρκούντως απομονωμένη, είχε μια παλιά ξύλινη εκκλησία που κάηκε από κεραυνό στα μέσα της δεκαετίας του ’60. Πιθανά πως κάποιος επίτηδες έκοψε το καλώδιο του αλεξικέραυνου. Είχε και ιερέα επίσης· παρόλα τα κηρύγματα αθεϊσμού, η γιαγιά είχε βαφτίσει στα κρυφά και τα δυο παιδιά της. Ήταν βέβαια επικίνδυνο, ιδιαίτερα καθώς ο άντρας της ήταν μέλος του κόμματος και αν γινόταν αντιληπτές οι βαφτίσεις θα είχε σοβαρούς μπελάδες.

(...)

Οι άνθρωποι στα χωριά, ειδικά οι παλιοί, είχαν τη δική τους σοφία, όπως σε όλα τα μέρη του κόσμου· ανεξάρτητα αν σήμερα πολλή από αυτή έχει πια χαθεί εξαιτίας της σοβιετικής διακυβέρνησης και του αλκοόλ.

Όταν πέθανε ο Στάλιν, στη Βιχλιαέβκα εστάλησαν οδηγίες για εκδηλώσσεις πένθους και τα σχετικά. Έτσι ο επικεφαλής του αγροτικού συνεταιρισμού, τοπικός άνθρωπος του κόμματος βεβαίως, μάζεψε τους χωριανούς στο «σπίτι του πολιτισμού» να τους ενημερώσει σχετικά.

Βλέποντας ότι δημιουργήθηκε η σχετική ανησυχία, έκλεισε το λόγο του λέγοντας:

«Μην ανησυχείτε σύντροφοι. Ο Λένιν πέθανε, και ζήσαμε. Τώρα που πέθανε ο Στάλιν, πάλι θα ζήσουμε.»

Olya Gluschenko και Κωστής Δρυγιανάκης

Η γιαγιά σήμερα.

Ευχαριστώ τους καλούς φίλους, Olya και Κωστή. που μοιράστηκαν μαζί μου τις εντυπώσεις τους από το ταξίδι τους στο Βόρονεζ φέτος τον Ιούνη.

Το Υπερκείμενο

2011-07-17T07:51:00.000-07:00

Προσπάθησα να το διαβάσω με κάθε τρόπο.
Οι παραδοσιακοί τρόποι μάλλον δεν ήταν ό,τι το πιο χρήσιμο στις προσπάθειες ανάγνωσης, ερμηνείας και ανάλυσης.
Είπα να εφαρμόσω στην ανάγνωση την διακειμενικότητα, καθώς και άλλες αρχές της σημειωτικής.

Τελικά νομίζω πως μάλλον έτσι μπορεί να διαβαστεί καλύτερα και να κατανοηθεί πλήρως.

Τώρα, μάλιστα.
Αυτό μπορεί κανείς να το πει κανείς Υπερκείμενο.

Μπορεί να μην είναι καλύτερο από το πρωτότυπο. [Εξάλλου αυτό το έγραψε επώνυμος, άρα είναι και εξ ορισμού καλό και αποδεκτό και πάνω απ' όλα φιλοσοφημένο.]
Ε, τώρα, αν κάποιοι προσπάθησαν να το σχολιάσουν, χαρά στο κουράγιο και την υπομονή τους!

Αντί να το σχολιάσω, λέω να πάω μια βόλτα στα Προσφυγικά απόψε, ό,τι απέμεινε δηλαδή. Εκεί στα στενά δρομάκια και τα χαμηλά σπίτια θα προσπαθήσω να διαβάσω τα άλλα υπερκείμενα, τα πραγματικά....

διπλή ανάγνωση

2011-06-25T11:02:00.000-07:00

Στη διπλωμένη εφημερίδα, αγορασμένη μαζί με άλλα ψώνια, ανάμεσα σε διαφημίσεις και φωτογραφίες δε γράφει πουθενά πως

Όσο θα λιγοστεύουν τα ψοφίμια
τόσο θ' αγριεύουν τα κοράκια (1)

και στο σημείωμα του εκδότη ποτέ δε θα διαβάσει κανείς, γιατί πικρό ίσως αλλά κι αληθινό ότι

Δεν μας χορεύουν πια στο ταψί.
Δεν μας καθίζουν σ' αναμμένα κάρβουνα.
Μπαίνουμε μόνοι μας, αξιοπρεπώς,
σε φούρνο μικροκυμάτων (2)

Η εφημερίδα δε θα ξεδιπλωθεί. Θα σταματήσει η μουσική το δελτίο ειδήσεων πριν ακόμα ξεκινήσει.
Ποιος να μιλήσει; Ποιος να απαντήσει; Ποιος να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με το δίλημμα

Ένα ποίημα ή ένα πιάτο φακή;
Ξέρω ποια είναι η σωστή απάντηση.
Αλλά πεινάω. (3)

Αφήνω την εφημερίδα στην άκρη. Ανάμεσα σε σημειώσεις, βιβλία κι αποκόμματα γλίστρυσε από το πάνω ράφι μια παλιά κάρτα επικοινωνίας και ευχών "για το έτος 2007". Τυχαία είχε ανοίξει στη σελίδα 18

Δεν γίνεται απουσιολόγιο
χωρίς γομολάστιχα (4)

Γρήγορα πέρασε έτσι το ιδρωμένο απόγευμα του Σαββάτου.
Αύριο Κυριακή και για όλη την εβδομάδα θα

Προστατεύω τα διαφανή, απλά ποιήματά μου,
γιατί με προστατεύουν
από τερατικά, ομιχλώδη τοπία
και φοβερές, βιβλικές σημασίες (5)

(1)[ σελ. 14], (2)[ σελ. 22], (3)[ σελ. 6], (4)[ σελ. 18], (5)[ σελ. 12]

Κώστας Καλαπανίδας, Λυρική ατοπία, Αργυρούπολη Δεκέμβρης 2006

Στην πλατεία αλαφιάζονται οι μικρές παρέες

2011-06-13T14:35:00.000-07:00

Κατεβαίνει στην παραλία, όπως το συνηθίζει πολλά απογεύματα, και καθημερινές και Κυριακές.
Είναι κάποια χρόνια που

Γυρίζει μόνος
στα χείλη του παντάνασσα σιωπή
συνέχεια των πουλιών τα μαλλιά του.
Ωχρός
με βουλιαγμένα όνειρα κι ανέγγιχτος
νερό τρεχάμενο στα ρείθρα, ωχρός
έλληνας.
Πάντα ο δρόμος μέσ' στα μάτια του
κ' η λάμψη απ' τη φωτιά
που καταλύει
τη νύχτα.
Γυρίζει μόνος
στα χέρια του κλαδί από ελιά
γεμάτος πόνο χάνεται στα δειλινά
αισθάνεται
πως όλα χάθηκαν.
Mην του μιλάτε είναι άνεργος
τα χέρια στις τσέπες του
σαν δυο χειροβομβίδες.
Mην του μιλάτε δε μιλούν στους καθρέφτες.
Άνθη της λεμονιάς
λουλούδια του ανέμου
στεφάνωσέ τον Άνοιξη
τον κλώθει ο θάνατος. [1]

Κατέβηκε και χτες και προχτές από 'κει. Αυτές τις μέρες όμως είναι μαζεμένοι πολλοί.
Είδε πολλούς. Άλλους τους ήξερε κι άλλους όχι. Με πολλούς χαιρετήθηκε και τον χαιρέτησαν. Σε κάποιους όμως έριξε μια ματιά οργισμένη. Αλήθεια τι γύρευαν εκεί; Ήταν χρόνια τώρα βολεμένοι και διαμαρτύρονται για ποιο λόγο; Ήταν κι άλλοι που κανείς δεν τους έδινε σημασία, οι απουσιολόγοι της επανάστασης. Τους είχαν γυρίσει την πλάτη και δεν τολμούσαν να πλησιάσουν πολύ τον μαζεμένο κόσμο. Έτσι είναι στις επαρχιακές πόλεις, οι περισσότεροι είναι γνωστοί μεταξύ τους.
Τον πλησίασε μια νεαρή με εφημερίδες στο ένα χέρι και φυλλάδια στο άλλο. Ξεχώριζε ή μάλλον ήθελε να ξεχωρίζει από τους άλλους, έτσι πίστευε κι έτσι προσπαθούσε. Χρόνια τώρα προσπαθούν οι μόδιστροι της ζωής μας, ώστε οι ιδέες να κυκλοφορούν με τριμένο τζιν παντελόνι την άνοιξη και το φθινόπωρο με κουστούμι, αλλά πάντα χωρίς γραβάτα. Της δίνει ένα δικό του φυλλάδιο, που ξέρει ότι δε θα το διαβάσει.

[2]

Την πλησιάσε κι ένας νεαρός, κι αυτός με φυλλάδια κι εφημερίδες και με την αριθμητική των ανθρωποσυγκεντρώσεων προσπαθούν να κάνουν πρόσθεση. Μετά συνέχισαν να πλησιάζουν κι άλλους περαστικούς και να λένε, να λένε, να λένε. Κι ήταν κι άλλοι σαν αυτούς, που έλεγαν κι έλεγαν, μέτραγαν και μέτραγαν.

Είχε αρχίσει να μαζεύεται κόσμος.
Κάποιος, με περασμένα τα χρόνια περπατώντας αργά φαινόταν να λέει:

Νεολαίε με το χαρτί του γυμνασίου
Εσύ που στο σχολείο σήκωνες το χέρι για να πεις
Όχι το μάθημα μα την αλήθεια
Σήκωνε πάντα αυτό το χέρι που το γέννησε
Της δικαιοσύνης ο καημός κ’ η σιγουριά του αύριο.
Νεολαίε με το χαρτί του γυμνάσιου
Τα χέρια σου ανεβοκατεβαίνουν
Πάνω σε τραπέζια καφενείων
Καταχνιασμένων από την τσιγαρίλα
Και τις ανάσες πεινασμένων
Τα χέρια σου ανεβοκατεβαίνουν
Πάνω σε μεγάλες πόρτες
Που δε θ’ ανοίξουν ποτέ από μέσα.
Νεολαίε με το χαρτί του γυμνασίου
Είσαι η φωτιά που ετοιμάζει η απελπισία
Και θα κάψει τις σημαίες των αρχόντων.
Και αν το ψωμί κ’ η γνώση ανταλλάσσονται
Με τ’ άλλο χαρτί που εσύ δεν έχεις
Μην αρνηθείς γι’ αυτό το ρόλο που σου ανάθεσε ο καιρός.
Οι μέρες μας κυλούν σαν χειμωνιάτικα ποτάμια
Στους δρόμους φέγγουν φαναράκια μίσους
Στους δρόμους αλαφιάζονται οι μικρές παρέες
Καθώς απ’ τις γωνιές οι μισθοφόροι
Με στιλέτα ξεμπουκάρουν και παγίδες.
Όμως τα δαγκωμένα λόγια ακολουθούν τραγούδια. [3]

Περνά η ώρα και ο κόσμος γίνεται περισσότερος. Αυτοί που έρχονται για τη συγκέντρωση. Αυτοί που κάνουν τη βόλτα τους. Αυτοί που περνούν αδιάφοροι. Και κάποιοι ενοχλημένοι. Είναι και κάποιοι που μετράν. Από τη μια η θάλασσα και από την άλλη ο κόσμος. Χαιρετούν και χαιρετιούνται. Έτσι είναι στις επαρχιακές πόλεις, οι περισσότεροι είναι γνωστοί μεταξύ τους.

Κάποιος μιλάει δυνατά. Άλλοι τον ακούν κι άλλοι περιμένουν να μιλήσουν κι αυτοί.

Ο στόμφος εκούρασε∙ σύμφωνοι.

Το θάμπος δυνάστεψε, του λόγου,
ως την παραμόρφωση∙
και πάλι σύμφωνοι.
Άσχετο που με τους αστούς μακάρια πια
παρακμάζει∙ σωστά.
Λένε σε τόνο χαμηλό εξομολόγησης
– συγνώμη∙ ποιος τάχα δεν πρέπει ν’ ακούει τώρα;
Μη διακόπτεις∙ λοιπόν είπαμε σε τόνο χαμηλό
για τη βαθιά πληγή να λέμε,
αν πρέπει σώνει και καλά να λες για δαύτην,
κι ας είναι άβυσσο
κι ας είναι από σκοτάδι πιο άρρητη.
Χα…
Μα η φυλή μου εμένα
που νύχτα μονομαχεί και μέρα με το ανέφιχτο;
και που ανηφορίζει;
Κι ακόμα του κρανίου τόπο ανήφορο κι ακόμα;
Σε τόνο χαμηλό τι θ’ ακουστεί;
Ποιος τάχα δεν πρέπει ν’ ακούει τώρα;
Αφήνω που, αυτό μας έλειπε,
θ’ ακούγεται ωσάν ευχαριστώ
στον εξοχότατο κανάγια. [4]

Κάποιοι χειροκροτούσαν, κάποιοι σφύριζαν κι άλλοι κουνούσαν απλά το κεφάλι. Μετά συνέχισε κάποιος άλλος.

Μπορούμε να πούμε μετά βεβαιότητας
ότι όσοι έχουν οξύτατη όραση
θα επιζήσουν της πρώτης κρίσεως
των καρδιακών κρίσεων
της οικονομικής κρίσεως
ακόμη και της εσχάτης κρίσεως
αρκεί ν’ αντέξουν τις κρίσεις συνειδήσεως.
Κατά τα άλλα
πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι
γιατί δεν άρχισε να βρέχει βατράχια
αν και θα επινοηθούν ειδικά αλεξιβρόχια
αποσμητικά κατά της αηδίας
έως ότου εξοικειωθούμε με την μπόχα
των νεκρών αισθημάτων κι ελπίδων.

Μικρή παύση. Δε φαινόταν να μιλούσε για πρώτη φορά. Ίσως όμως και να είχε χρόνια να μιλήσει μπροστά σε τόσο κόσμο. Και σε τέτοιο κόσμο. Και συνέχισε:

Κι αν πεθάνουν τα ψάρια
επιζούν τα αμφίβια
ίσως ίσως κι οι θαλάσσιες χελώνες
κι αν χαθούν οι αντιλόπες
σώζονται οι χαμαιλέοντες.
Καμία στενοχώρια για τη ζωή.
Τι σημασία έχει πώς θα υπάρξεις; [5]

Πέρασε αρκετή ώρα και είχαν μιλήσει πολλοί. Ήταν κι άλλοι που δε μίλησαν, που ίσως δε θα μιλήσουν ποτέ μπροστά σε κόσμο. Κι αν δεν είχαν συμφωνήσει, ήξεραν πως έπρεπε κάποτε να πάψει άυτή η πραγματικότητα που

Όταν αυτοί αποφασίσουνε σου ανοίγουν τη θύρα
Ο δρόμος στρωμένα βάγια
Μα εσύ δεν είσαι έτοιμος να τον βαδίσεις
Όταν ετοιμαστείς
Η πόρτα κλείνει
Κανείς δε ξέρει ότι πια δεν είσαι δέντρο
Μόνο εσύ το ξέρεις
Κι αυτό εννοώ όταν μιλώ
Για μοναξιά της γνώσης

Πόσα παιδιά δε γεννηθήκανε
Γιατί δεν ήταν έτοιμα στην ώρα τους
Τα χειρουργεία [6]

Κάποιοι, από τους "γνωστούς" άρχισαν να λένε και να λένε μεταξύ τους, συνέχισαν το μέτρημα, αλλά και πάλι κανείς δεν τους έδινε σημασία. Η μουσική δυνατά τους απαντούσε:

Ah, look at all the lonely people

Ah, look at all the lonely people
.....
All the lonely people, where do they all come from?
(Ah, look at all the lonely people)
All the lonely people, where do they all belong?
(Ah, look at all the lonely people)

και κάποιοι παραπέρα έγραφαν την απόφαση αυτής της συγκέντρωσης σε ένα λευκό πανί

Στον Παγασητικό, χαθήκαμε το βράδυ, ΄
Στον Παγασητικό, σε δρόμους σε νταμάρια,
Στον Παγασητικό, τη μέρα δυναμίτες,
Στον Παγασητικό, το βράδυ ερημίτες,
Στον Παγασητικό, τα σχέδια λουλούδια,
Στον Παγασητικό, λουλούδια του πελάγου.

που άρχισε να πλανιέται στον αέρα και να γλυστρά στη θάλασσα

[1] Νίκος Καρούζος, Πέντε Ποιήματα μέσ' το Σκοτάδι. Εικόνα,
[2] Κώστας Μόντης
[3] Θωμάς Γκόρπας, ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
[4] Έκτωρ Κακναβάτος , Η ΦΥΛΗ ΜΟΥ ΕΜΕΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΕΦΙΚΤΟ, Από την συλλογή Διήγηση
[5] Μάριος Χάκας, Από την ενότητα «Νεκρώσιμη ακολουθία» Από την συλλογή “Όμορφο καλοκαίρι” (1965)
[6] Δημήτρης Ποταμίτης, Η μοναξιά της γνώσης, από τη συλλογή "Απεργεί ο Οδοκαθαριστής" [2001-2003] (Ποιήματα 1964-2003, Καστανιώτης 2007)

*** Το post αυτό αποτελεί την συμμετοχή των "Κυνοκέφαλων" στο δι-ιστολογικό αφιέρωμα "Η δημοκρατία στις πλατείες" :

"Η πλατεία, δημόσιος χώρος συνάθροισης, ανέκαθεν χώρος πολιτικής αντιπαράθεσης και κομματικής επίδειξης, τα τελευταία χρόνια είχε απαξιωθεί από τους πολίτες, που ιδιώτευαν στα "κλουβιά" τους. Οι πλατείες αυτές τις μέρες θυμούνται την παλιά τους χρήση: γίνονται χώροι, όπου οι άνθρωποι συνομιλούν και πολιτεύονται πάλι, διεκδικούν και διώκονται, διαμαρτύρονται και οργανώνουν. Η Κρίση μας γυρίζει πίσω στον κοινό χώρο; Η δημοκρατία επιστρέφει στις ρίζες της;"

Στο αφιέρωμα συμμετέχουν τα ιστολόγια:

Ο βιβλιοθηκάριος, Το κόκκινο μπαλόνι, Silent Crossing, Krotkaya , Μπλογκ της Αντίδρασης και του Αχαλίνωτου Σεξ , Εξεγερμένο το 2009 , Αναγεννημένη , Κουπέπκια ατάκτως τυλιγμένα , Τσαλαπετεινός , Ουδέν αμιγές , Ψαροκόκκαλο , ο Δύτης , Του κανενός το ρόδο , Ιχνηλασίες , Rubies and Clouds , Roadartist , Latecomer , χώρα του ποτέ ποτέ , Η ζωή στην καταραμένη νήσο , Butterfly's world , The Threewishes's weblog

Τολμήστε λοιπόν!

2011-06-03T14:26:00.000-07:00

Με μεγάλη χαρά υποδεχτήκαμε και διαβάσαμε το κείμενο των 32, το γνωστό "Τολμήστε".
Επιτέλους!
Κάποιες και κάποιοι, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, "ως υπεύθυνοι πολίτες" πραγματικά ορθώνουν το ανάστημα σε αυτούς τους ζοφερούς καιρούς και λένε τα πράγματα, όπως είναι και δείχνουν τον δρόμο για το τι πρέπει να γίνει τώρα που
"η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, και μόνο συντονισμένες ενέργειες, βασισμένες σε ένα νέο πνεύμα ομοψυχίας μπορούν να αποτρέψουν πλέον την καταστροφή. Όσοι αγνοούν προκλητικά τα σημεία των καιρών και, επιδεικνύοντας ασυγχώρητη ιδιοτέλεια, επιμένουν να επενδύουν στην κατάρρευση με οδηγό το δικό τους προσωπικό ή κομματικό συμφέρον, θα χρεωθούν στο ακέραιο την καταστροφή της χώρας."
Ελπιδοφόρο μήνυμα ότι "υπάρχει ακόμη καιρός να σωθούμε, αν αυτοί που εκπροσωπούν τον λαό και παίρνουν τις αποφάσεις για λογαριασμό του, όπου κι αν βρίσκονται, είτε στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση, είτε σε άλλους συλλογικούς φορείς ή όργανα, τολμήσουν να κάνουν το καθήκον τους."

Και ειλικρινά είναι συγκινητικό να ξέρει κανείς πως:
"Οι κατακτήσεις της σημερινής Ελλάδας στηρίχθηκαν σε κόπους και θυσίες γενεών." και να βλέπεις ότι αυτοί οι άνθρωποι δηλώνουν ευθαρσώς ότι "Δεν έχουμε δικαίωμα, πολιτικοί και πολίτες, να τις εγκαταλείψουμε ούτε να αφήσουμε κανέναν να τις καταστρέψει. Δεν έχουμε δικαίωμα να υποθηκεύσουμε το μέλλον και τα όνειρα των νέων και των επερχόμενων γενεών."

Το κείμενο απευθύνεται σε ενήλικες, πολλοί εκ των οποίων πτωχοί τω νεωτερικώ και μετανεωτερικώ πνεύματι για να γίνουν πιο εύληπτα αυτά τα πράγματα, θα μπορούσε ίσως να παρουσιαστεί με κάποια από τις γνωστές και αποτελεσματικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση ενηλίκων. Κανείς όμως δεν αρνείται και την αξία του παραδείγματος. Είναι και εκείνο το ομηρικό "Αμ΄ έπος αμ΄ έργον" που μας ακολουθεί από αρχαιοτάτων χρόνων.
Ένα παράδειγμα λοιπόν, θα ήθελαν όλοι οι ενήλικες για να καταλάβουν τι ακριβώς θέλουνε να πούνε και ποιες ιδέες και αντιλήψεις να εκφράσουνε. Θα ήθελαν, επίσης, να μοιραστούν τις εμπειρίες τους για να επιτευχθεί η διάχυση των ιδεών. Είναι σίγουρα λαϊκισμός να πει κάποιος να αποκτήσουν εμπειρία στις χειρωνακτικές εργασίες . Με τα προσόντα που έχουν, ας αναζητήσει ο καθένας τους να απασχοληθεί στην ειδικότητά του και σε αυτό που έχει καταξιωθεί κι έπειτα ας καταθέσει την εμπειρία του.
Για την ειλικρίνεια των λόγων και των προθέσεων.....

Οι επιστήμονες, αυτοί των γραμμάτων, ας παραιτηθούν από τις θέσεις που κατέχουν και ας αρχίσουν να στέλνουν βιογραφικά αναγράφοντας όλα τα προσόντα τους για να βρούνε δουλειά και ας περάσουν από όλες τις προφορικές συνεντεύξεις που θα τους καλέσουν. Ας μην απογοητευτούν, αν απορριφθούν. Κάπου ίσως και να σταθούν τυχεροί, με επιμονή και υπομονή οπλισμένοι, αρκεί να μη ρωτήσουν τίποτε σχετικά με το ωράριο και την αμοιβή. Κι αν σταθούν άτυχοι, ας περάσουν, πάλι για την εμπειρία, από τον πιο κοντινό ΟΑΕΔ για μια εγγραφή στα ταμεία ανεργίας. Σίγουρα ένσημα θα έχουν αρκετά για το επίδομα, γιατί κάποιοι άλλοι δεν έχουν καν τον απαιτούμενο αριθμό. [Θα μπορούσαν να δοκιμάσουν και στον δημόσιο τομέα, αλλά συμβασιούχοι και stage πλέον δεν υπάρχουν, κι όσοι υπάρχουν τελειώνουν....].
Και όσοι δηλώνουν ότι είναι των τεχνών, οι συγγραφείς, ας αναζητήσουν δουλειά σε κανένα μεγαλοβιβλιοπωλείο ή ακόμη και σε εκδοτικό οίκο. Η επαφή με το αναγνωστικό κοινό θα είναι πιο άμεση, όπως και με τους υπαλλήλους σε αυτό το χώρο. Α, και οι μουσικοί....κι αυτοί μπορούνε να αναζητήσουνε εργασία σε κάποιο μουσικό σχήμα ή ακόμη και σε μουσική εταιρεία ή και σε κάποιο σιντάδικο για να αποκτήσουν παρόμοιες εμπειρίες. Για τους ζωγράφους, μάλλον τα πράγματα είναι εκ προοιμίου δύσκολα.

Μετά λοιπόν από αυτές τις εμπειρίες και την επαφή όλους με εμάς που μας νοιάζονται, σίγουρα όλοι θα σκεφτούν "Ας τους ακούσουμε, λοιπόν, πριν είναι αργά".
Αλλιώς, το "Τολμήστε" θα παραμείνει ένα ακόμη αναξιοποίητο κείμενο του νεοελληνικού διαφωτισμού, όπως και τόσα άλλα.

Φοβάμαι

2011-05-31T13:47:00.000-07:00

τους ανθρώπους που εφτά χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου– βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό». Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.
Φοβάμαι τους ανθρώπους που σου 'κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν. Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη και έχουν και «απόψεις».
Φοβάμαι τους ανθρώπους που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.
Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους. Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

Μανώλης Αναγνωστάκης (1983)

ύστερα πες μου τι ζητάν πέρα στην Ισπανία

2011-05-21T02:12:00.000-07:00

μα μάθε πρώτα τι ζητάν

στην Νέα Ιωνία

η Π.

2011-05-02T12:16:00.000-07:00

Έμενε σε ένα σπιτάκι στον κεντρικό μαχαλά του χωριού.

Το καλοκαίρι στην αυλή σε κάτι τρύπια και σκουριασμένα γκαζοτενενέδια φυτεμένες ματζουράνες, σκουλαρίκια και βασιλικοί. Το χειμώνα μια ετοιμόροπη, λειψή, τρακάδα ξύλα και κόζες για προσάναμμα. Είχε όμως το νοικοκυριό της, αλλά κανείς δεν πήγε να τον φιλέψει. Χειμώνα- καλοκαίρι άπλωνε στο φράχτη μπουγάδες, που όλοι περιγελούσαν και τσιόλια να λιαστούν.
Ο κόσμος δεν ήθελε πολλά πάρε δώσε μαζί της και δεν μπαινοέβγαινε στο σπίτι. Έλεγαν πως ήταν βρώμικο και ακατάστατο. Ούτε και τα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα δεν περνούσαν από την πόρτα της. Οι γειτόνισσες την απέφευγαν. Είχε μεγάλη γλώσσα λέγαν κι έσουρνε πολλά. Πολλές φορές ακούγονταν φασαρίες και καυγάδες τρικούβερτοι, όταν έβλεπε τα παλούκια από τον φράχτη να έχουν αλλάξει θέση. Κι επειδή γυρνούσε συνέχεια στους δρόμους στο χωριό, έβλεπε κι ήξερε πολλά, αυτά τα «κοινά μυστικά», τα «κρυφά» κι ανομολόγητα, που υπάρχουν παντού, δε χαρίζονταν σε κανέναν που το ‘παιζε τίμιος και ηθικός. Όμως αν την πείραζαν ή την ενοχλούσαν καταριόταν. Και όλοι φοβούνταν την κατάρα από την λειψόμυαλη. Ήταν όμως και κάποιοι που την συμπονούσαν, «Ψυχούλα κι αυτή....»
Κάποτε είπαν κάποιοι συγγενείς πως ίσως έπρεπε να παντρευτεί. Να συμμαζέψει κανέναν ανθρωπάκο, να συμμαζευτεί κι αυτή. Το ‘θελε και η ίδια, σαν κρυφό καημό το έλεγε, όταν έβλεπε τα κορίτσια του χωριού να παντρεύονται. Καλεσμένη και τις πιο πολλές φορές ακάλεστη πήγαινε στα προικιά και για να δει το γάμο σαν κορίτσι που ήταν κι αυτή. Γιατί όλες οι ανύπαντρες, όσο χρονών κι αν είναι, πάντα κορίτσια τις λένε . Και πόσο χαίρονταν άμα της έλεγε κανείς «Και στα θ’κα σ’!» Μιας κι αυτήν δεν ήταν μικρή, της έκαναν προξενιό τον «Βλάχο», ένα γεροντοπαλίκαρο που χείμαζε στα πεδινά και τον ήξεραν τ’ ανήψια της. Δεν ξέρω αν έβγαλε τα προικιά της, αν κάλεσε κόσμο στο γάμο της, αλλά κι αν καλούσε ποιος θα πήγαινε τάχα.
Μετά το γάμο άλλαξαν κάποια πράγματα στο μικρό σπιτάκι. Ήταν πιο συμμαζεμένο. Πάντα λουλούδια στις γκάζες το καλοκαίρι και το χειμώνα μια μεγάλη τρακάδα απέξω κι η σόμπα να καπνίζει. Πλέον την καλούσαν στους γάμους μαζί με τον άντρα της. Και στα γλέντια στα πανηγύρια που πριν δεν πήγαινε, τώρα πρώτη με τον «Βλάχο». Μόνο που και πάλι ελάχιστοι κάθονταν μαζί τους. Σε ένα πανηγύρι της Παναγίας σηκώθηκε μόνη αυτή μαζί με το «Βλάχο» κι ο ένας έσερνε το χορό κι ο άλλος τον κρατούσε. Τσάμικο από εκείνα τα αργά.

Τη συναντούσα κάθε φορά που θα πηγαίναμε στο χωριό από μικρό παιδί κι είχα μάθει να τη χαιρετάω, όπως πρέπει να χαιρετάς τον καθένα στο χωριό. Ένα καλοκαίρι, τον Αύγουστο, είχα κανονίσει με τον θείο μου τον Κώστα, να πάμε στην Παναγία τη Σπηλιά. Άλλο μέσο δεν είχαμε κι είπαμε να πάρουμε το ταξί, που και τον δρόμο ήξερε ο ταξιτζής και πήγαινε συνέχεια εκείνο τον καιρό. Αλλά ήμασταν μόνο δυο. Ο ταξιτζής μας είπε διστακτικά πως ήθελε κι η Π. με τον «Βλάχο» να πάνε. Ήξερε πως μάλλον δεν θα ‘θελε κανείς να ταξιδέψει μαζί τους κοντά τέσσερις ώρες και βάλε ώρες στα Άγραφα.
Αλλά και τι θα μας πείραζαν οι άνθρωποι; «Θα πάμε όλοι μαζί».
«Ωραία παρέα θα ‘χετε!» μας έλεγαν όσοι το άκουσαν και κουνούσαν το κεφάλι. «Άντε, κι όταν γυρίσετε να μας πείτε πως τα περάσατε»....
Πήγαμε και μια χαρά περάσαμε. Μπροστά ο «Βλάχος» με την γκλίτσα καμάρωνε και πίσω εμείς οι τρεις. Στο δρόμο ιστορίες από το χωριό και άλλες κουβέντες πολλές. Πολλά άκουσα κι έμαθα, και άλλα που ούτε καν φανταζόμουν. Δεν καταλάβαμε πότε φτάσαμε. Ούτε και πως γυρίσαμε την άλλη μέρα.

Μετά από λίγα χρόνια πέθανε ο «Βλάχος». Τον κράτησε σα χήρα φορώντας τα μαύρα και μ’ όλα τα έθιμα.

Άρχισε πάλι το σπιτάκι να θυμίζει την παλιά εικόνα. Μόνο που τώρα καταλάβαινες πιο έντονα μια παραίτηση απ’ όλα και μια εγκατάλειψη. Τα παλούκια από τον φράχτη άρχισαν να κουνιούνται και πάλι. Αλλά αυτή τη φορά όλο και κάποιος της πήγαινε ένα πιάτο φαΐ κι ένα κομμάτι πίτα. Μάλλον είχε αρχίσει να το χάνει. Άρχισε να γυρνάει πάλι όλη μέρα γύρω στο χωριό, αλλά τα πόδια δεν τη βαστούσαν. Πολλές φορές γλύστραγε, έπεφτε στην άκρη του δρόμου μέχρι να βρεθεί κανένας να τη σηκώσει.

Στο τηλέφωνο μια μέρα μαζί με τα άλλα νέα από το χωριό μάθαμε πως έφυγε για τα ψηλά , να συναντήσει τον «Βλάχο» και να βλέπει καλύτερα το χωριό από ‘κει πάνω.

Στο νεκροταφείο του χωριού, πιο κάτω από τα μαρμάρινα, κάτασπρα και περιποιημένα μνήματα, σε μιαν άκρη ήταν κι ένας τάφος φραγμένος με ξύλινο φράχτη, χορταριασμένος. Στον ξύλινο σταυρό ίσα και που διάβαζες το όνομα.
Αυτή τη φορά τον φράχτη δεν τον πείραζε κανένας.
Όσες φορές πήγαινα για να συναντήσω αυτούς που φύγαν, άναβα πάντα και στην Π. ένα κεράκι.
Μέχρι που έπαψε να υπάρχει κι εκεί.

για τον Γιώργο Κατσαμάκη

Ύμνος

2011-04-24T02:47:00.000-07:00

Ο ύπνος είναι μικρός θάνατος
Όμως ο θάνατος, γλυκός ύπνος

Κοιμάται ο σπόρος, ήσυχα, στο χώμα.
Μέχρι την Άνοιξη

«μην τα κοιτάς τα μαύρα δέντρα.
Στο χώμα κοίτα, τα πράσινα βλαστάρια».

Είπε η χαροκαημένη.

Μυρίζει ξοδεμένο παρελθόν και σάπια φύλλα.
Μυρίζει Ανάσταση.

Δημήτρης Κοσμόπουλος

ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ, 2008

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

σε όλες και όλους!

Ο λόγος του ασώτου

2011-04-23T01:08:00.000-07:00

Έφυγα κουβαλώντας τη μέλλουσα επιστροφή μου.
Τον κύκλο επιχείρησα με τον πόθο ευθείας εξόδου,
επανάσταση αδιέξοδο πολεμώντας.

Εικόνα της νεανικής αγαθότητος ο πατέρας μέσα μου,
πάντα με προσκαλεί να ξαναρθώ στην αρχή
που γνωρίζει το τέλος της μόνης εφαρμογής.

Ποια δώρα προσφέρω στον εαυτό μου επανερχόμενος;
Εικόνες της φρίκης τού εαυτού μου αδιάσπαστες
με την ανάγκη της ειρηνικής ζωής.

Μαθητεία της ύπαρξης. Δίκαια η χαρά των αγγέλων
κι η ανάπαυση στους σταθερούς κόλπους
της αιώνιας ζωής, όπου θα διαλυθώ εν ειρήνη.

Ζωή Καρέλλη

Ο λόγος του ασώτου III

Συλλογή: Πορεία (1940)

Μη με διαβάζετε

2011-04-22T09:00:00.000-07:00

Μη με διαβάζετε όταν δεν έχετε

παρακολουθήσει κηδείες αγνώστων
ή έστω μνημόσυνα.
Όταν δεν έχετε
μαντέψει τη δύναμη
που κάνει την αγάπη
εφάμιλλη του θανάτου.
Όταν δεν αμολήσατε αητό την Καθαρή Δευτέρα
χωρίς να τον βασανίζετε
τραβώντας ολοένα το σπάγγο.
Όταν δεν ξέρετε πότε μύριζε τα λουλούδια
ο Νοστράδαμος.
Όταν δεν πήγατε τουλάχιστο μια φορά
στην Αποκαθήλωση.
Όταν δεν ξέρετε κανέναν υπερσυντέλικο.
Αν δεν αγαπάτε τα ζώα
και μάλιστα τις νυφίτσες.
Αν δεν ακούτε τους κεραυνούς ευχάριστα
οπουδήποτε.
Όταν δεν ξέρετε πως ο ωραίος Modigliani
τρεις η ώρα τη νύχτα μεθυσμένος
χτυπούσε βίαια την πόρτα ενός φίλου του
γυρεύοντας τα ποιήματα του Βιγιόν
κι άρχισε να διαβάζει ώρες δυνατά
ενοχλώντας το σύμπαν.
Όταν λέτε τη φύση μητέρα μας και όχι θεία μας.
Όταν δεν πίνετε χαρούμενα το αθώο νεράκι.
Αν δεν καταλάβατε πως η Ανθούσα
είναι μάλλον η εποχή μας.
ΠΡΟΣΟΧΗ
ΧΡΩΜΑΤΑ.
Μη με διαβάζετε
όταν έχετε δίκιο.
Μη με διαβάζετε όταν
δεν ήρθατε σε ρήξη με το σώμα.
Ώρα να πηγαίνω
δεν έχω άλλο στήθος.

Ρομαντικός επίλογος
Νίκος Καρούζος

Κατά τον Δείπνον

2011-04-21T10:21:00.000-07:00

Aestatem et Ver, tu plasmasti. Σε σύγχυση έρχονται
πάλιν οι Ώρες. Και ενώ απέχει ακόμη τόσους μήνες
της φλογερής αμπέλου η συγκομιδή· ενώ το στάγμα
είναι μακριά, το ευώδες, του οίνου, σήμερα, πριν το γέρμα,
συναντούμε στο στρατί του Αμπελώνα εξαίφνης
το ερύθημα του ιματίου σου. Πώς, καθημαγμένος,
έρχεσαι, άνθρωπε, με βυσσινιές κηλίδες απʼ το Πατητήρι;
Πού βρήκε πάλιν τον καρπόν, αρχή του απρίλη,
και πάτησε ο μονογενής μου; Και όμως το χρώμα
πυρώνει του χιτώνα σου αιμάσσον· και όμως οι απόπνοιες,
στη διάβασή του που κυλούν, απόπνοιες Σταφυλής·
και ως έρχεται καταντικρύ του δύοντα ήλιου, με τα πορφυρά,
αλκή επιδείχνει εκεινού που αχνίζει ακόμη
από χυμούς Βοτρύων και που επιστρέφει
στο σπίτι, πρι διαβάσει, για κατάπαψή του.

Ομνύω, πως πληγές δεν είναι, ουδʼ αίμα σου, ό,τι σε βάφει.
Και μολονότι ορθώς ερρήθη, πως από πληγών σου
εμείς ιάθημεν, συνδυάζει εντούτοις η ευσταθής
πρόοδο σου και η δόξα της γραμμής του ήλιου, που ακολουθείς,
εικόνες που έπονται του Τρυγητού, Τρυγητού αφθόνου,
όταν το γέννημα πατιέται και ο χυμός του,
κάτι περσότερο παρά ευώδης, κυλά, ζωηρός
και κόκκινος, και μεταγγίζεται στις διψαλέες
από την κάψαν άγριου θέρους στέρνες,
να γίνει της τρυφής το δώρημα, το πλήρωμα του Ποτηρίου.
Και ας συγκεράννυνται, ιδέα του αίματος, κατά το ρήμα σου,
με ιδέα του οίνου· εμείς χρεωστούμε το θεσπέσιο γεγονός
σε εσπερινή συνάντησή σου, τότες που επίστρεφες από Αμπελώνα
παράκαιρα, ως εκ θαύματος, καρποφορήσαντα, παράκαιρα
συγκομισθέντα, παράκαιρα δουλεμένο.
Αλλʼ αν εσύ έχεις το κράτος και συμμιγνύει
τις Εποχές που μόνος σου όρισες, εμείς, ως χτίσματα,
και την παράκαιρη τούτη σύμμιξην, ομού με τʼ άλλα,
in coena domini, με την κατάνυξη που πρέπει, τελετουργούμε,
αλλά και πάλι, όταν οι Ώρες το καλαίνουνε
όταν με τον Κανόνα πια, και όξω του θαύματος,
καρπός Αμπέλου έρθει τη γης να επισκεφθεί,
θα σου μνησθούμε, μέσα στο καύμα, –θα σου στηθεί
διʼ ημών γιορτή μεγίστη, που τα ουράνια Γεννήματα,
Σίτος και Οίνος, θα δοξασθούν όξω του πάθους, όξω αιμάτων:
μέσα στο τρίξιμο του Τζίτζικα και στο άναμμα του Πεύκου,
πάλι θα ρεύσει ο Οίνος, που, τώρα, αόριστα
μάς στέλνεται η ανευωδιά του με τις Βιολέτες.

Όμως τι κάθουμαι και ανιστορώ, σε ώρα του πάθους,
αλλότρια λόγια. Ό,τι και αν λέγω, εικόνες,
αναμίξ, προφητείες με τʼ αναγνώσματα, κλαυθμηρισμοί,
δεν είναι αρμόδια. Δεν το βαστώ και θα το κράξω, όποιον χιτώνα,
όσο ποικίλο, και αν φορείς και ο Μέγας Ήλιος
όποια και αν αίγλη σού προσδίδει, σε όποια Κελλάρια
πάμπλουτα και αν έχεις βουτηχθεί, όμως αιμάσσεις.
Πολυκαλά την ξεύρω την κατάπαψη και το είδος της.
Τι σε περίμενε, σαν γύρισες από τον Τρύγο.
Έλα, στην ερημιά που σε συνάντησα· δώσε Κηλίδα
του ιματίου σου στα χείλη με περιπάθεια να την στραγγίξω.
Του πόνου δώσε κοινωνία στο διαβάτην, όχι της τρυφής.
Θρόμβους, που απλώσανε σε αυτό το ιμάτιο και το κηλιδώσαν,
δώσε τους και κατεύνασέ με· μη τους λυπάσαι.
Και μετασκεύασε, στου Αμπελώνα τα μονοπάτια
που σε συνάντησα, το κούφιο εκείνο, σε ρώση, και το άδειο,
που η στέρησή σου γεννούν εντός μου, της αρρωστίας.
Κηλίδα του χιτώνα σου άφες με να γευθώ,
κηλίδες άθλιες ιδικές μου να σβεσθούν.
Ου φίλημα σοι δώσω, καθάπερ Εκείνος.
Το μόνο που έμαθα, είναι των αρρήτων
καταδότης πλέον να μην είμαι· το δε μυστήριο,
που μου έφθασε ως τις ακοές, δεν διαλαλώ,
κρατώ του εαυτού μου· και την Κηλίδα, που ζητώ,
την θέλω του εαυτού μου. Να πιω και να βοήσω
που έπαθες, που κεντήθης, που λαβώθης,
που, κατάκριτος, έφθασες μέχρι τα κατώτατα της συντριβής,
εκεί αψηλά στημένος, Αμπέλι θεόρατο, περιπλεγμένο
με Κούτσουρο, στην πιο μεγάλη ανύψωση, τότες που ιερουργεί,
όχι Ιερέας, όχι Επίσκοπος, όχι ο της Ρώμης Πρώτος,
αλλά ο Γεχωβά, σφαγιαστής του σπλάχνου του υπέρ αναξίων.

Τάκης Παπατσώνης

Ο Ενιαυτός της Αʼ Εκλογής (α΄ έκδοση, Κασταλία, 1934).

Νοννά με σαράντα βαπτιστικούς

2011-04-20T09:40:00.000-07:00

Ἡ τελευταία βαπτιστική

Ἂν ἄλλη τις χρηστὴ γυνὴ εἶδε ποτὲ καλὰ νοικοκυριὰ εἰς τὰς ἡμέρας της, ἀναντιρρήτως εἶδε τοιαῦτα καὶ ἡ Θεία-Σοφούλα Κωνσταντινιά, σεβασμία οἰκοδέσποινα ἑβδομηκονταετής, κάτοικος παραθαλασσίου κώμης εἰς μίαν τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου.

Τὴν ἐκάλουν κοινῶς Σαραντανοῦ, καὶ πολλοὶ ὑπέθετον ὅτι τὸ ἐπίθετον τοῦτο τῇ ἀπεδόθη, διότι δῆθεν εἶχεν ἴσον μὲ σαράντα γυναικῶν νοῦν, ὅπερ δὲν ἐνομίζετο ὑπερβολή. Ἄλλοι ὅμως ἔλεγον ὅτι ἡ λέξις ἐσχηματίσθη ἐκ τοῦ Σαραντανοννοῦ ἤτοι νοννὰ μὲ σαράντα βαπτιστικούς.
Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι, ἂν δὲν εἶχε φθάσει εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον, δυὸ ἢ τρεῖς μονάδες τῆς ἔλειπον καὶ ἤλπιζε προσεχῶς νὰ συμπληρώση τὴν τεσσαρακοντάδα. Ὁμολογητέον δέ, ὅτι αὐτὴ κατ᾿ ἀρχὰς εἶχε βαπτίσει οἰκειοθελῶς πέντε ἢ ἓξ νήπια τῶν γειτόνων της, ὅσα καὶ πᾶσα ἄλλη καλὴ οἰκοκυρὰ βαπτίζει. Ἀλλ᾿ ὅταν ἅπαξ ἐγνώσθη καὶ ἀπεδείχθη ὅτι εἶχε καλὸ χέρι, τότε ὅλαι αἱ γειτόνισσαι, συγγενεῖς, παρασυγγενεῖς, κολλήγισσαι, ἤρχισαν νὰ τὴν πολιορκοῦν.
Εἶχε πάρει καλὸ ὄνομα ὅτι τῆς ἐζοῦσαν τὰ παιδιά, ὅσα ἀνεδέχετο ἐκ τῆς κολυμβήθρας. Εἶνε δὲ τόσον σπουδαῖον νὰ εὑρεθῆ νοννὰ «νὰ τῆς ζοῦν τὰ παιδιά», ὅσον καὶ ἱερεὺς «νὰ πιάνη τὸ διάβασμά του».
Ἡ Θεία-Σοφούλα ὅμως ὑπέφερε μετὰ χάριτος τὴν αγγαρείαν ταύτην. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι τὰ φωτίκια εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, χιτὼν καὶ κουκούλιον μετὰ σταυροῦ, καθὼς καὶ τὰ μαρτυριάτικα, ἐαρινὴ βροχὴ λεπτῶν καὶ διλέπτων διὰ τοὺς ἀγυιόπαιδας, ἐκόστιζον ἐν ὅλῳ δέκα γρόσια.
Ἡ Θεία-Σοφούλα ὠμοίαζε μὲ τὴν ἐπιμελῆ ἀνθοκόμον, ἥτις δὲν ἀρκεῖται νὰ φυτεύη μόνον τὰ ἄνθη της, ἀλλὰ τὰ περιθάλπει καὶ τὰ καταρδεύει. Ἠγάπα τὰ πνευματικά της τέκνα ὡς τέκνα τῆς ἐγκαρδιακά, τὰ ἐθώπευε, τὰ ἐφίλευε καὶ τὰ ἐπαιδαγώγει.
Ὁ μπάρμπα-Κωνσταντής, ὁ πρῶτος γρινιάρης του χωρίου, δὲν συνεμερίζετο τὴν ἀδυναμίαν ταύτην τῆς συζύγου του.
-Ἄ, μπράβο! φίλευέ τα τ᾿ ἀναδεξίμια σου, μουρή!... ἐγόγγυζεν ἑκάστοτε, ὁσάκις τὴν ἔβλεπε μεριμνώσαν περὶ τῶν ἀναδεκτῶν της· -ηὖρες κι ἁλωνίζεις, μουρή! Ἡ Θεία-Σοφούλα ὀλίγον ἀνησύχει περὶ τῆς ἰδιοτροπίας ταύτης τοῦ συζύγου της, ὅστις ἦτο ἀγαθὸς ἄνθρωπος εἰς τὰς καλάς του ὥρας.
Ἔπειτα ὁ μπάρμπα-Κωνσταντὴς σπανίως ἐφαίνετο ἐν τῇ πολίχνῃ. Ἀφ᾿ ὅτου ἔπαυσε τὰ θαλάσσια ταξείδια ἠσχολεῖτο ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων του. Κατὰ πᾶσαν πρωίαν ἴππευεν ἐπὶ τοῦ εὐρώστου ἡμιόνου του, ἐτρέπετο εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ ἐπανήρχετο μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου.

Κατ᾿ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, περὶ τὰ 184..., ἡ Θεία-Σοφούλα εἶχε φθάσει εἰς τὸ τριακοστὸν ἔνατον βαπτιστικόν. Ἓν μόνον τῆς ἔλειπε διὰ νὰ τὰ κάμη σαράντα πρὸς ἀνάπαυσιν τῆς συνειδήσεώς της.
Ἐβάπτιζεν ἀδιακρίτως ἄρρενα καὶ θήλεα, ἀλλ᾿ ἐφρόντιζε νὰ δίδη ἀκριβεῖς σημειώσεις εἰς τοὺς ἱερεῖς καὶ πνευματικούς, διὰ νὰ μὴ τυχὸν γίνη κανὲν συνοικέσιον εἰς τὸ μέλλον μεταξὺ ἑτερόφυλων ἀναδεκτῶν καὶ κολασθῆ ἡ ψυχή της.
Κατ᾿ ἔτος, τὴν Μεγάλην Πέμπτην, μεγίστη κίνησις ἐγίνετο ἐν τῇ εὐρυχώρῳ αὐλὴ τῆς οἰκίας. Ἡ Θεία-Σοφούλα ἀνεσφουγγώνετο μέχρις ἀγκώνων καὶ ἐζύμωνε μόνη τῆς τὰς τριάκοντα ἐννέα αὐγοκουλούρας διὰ τοὺς τοσούτους βαπτιστικούς της... Ἀλλὰ πλὴν τῶν βαπτιστικῶν ὑπῆρχον καὶ τὰ ἐγγόνια καὶ τὰ δισέγγονα καὶ ταῦτα δὲν ἦσαν ὀλιγάριθμα.
Ἐν συνόλῳ ἐχρειάζετο ἑβδομήκοντα καὶ πλέον κοκκώναις, δηλ. παιδικὰς κουλούρας διὰ τοὺς βαπτιστικούς, διὰ τοὺς ἐγγονοὺς καὶ τὰ δισέγγονα. Εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον δὲν συμπεριλαμβάνονται αἱ μεγαλείτεραι κουλοῦραι, τὰς ὁποίας παρεσκεύαζε διὰ τὰς συντεκνίσσας, διὰ τὰς ἀνεψιὰς καὶ δισεξαδέλφας της.
Μέγας δὲ ἐβόμβει ὁ ἑσμὸς τῶν ἀναδεκτῶν καὶ δισεγγόνων περὶ τοὺς ἀνθώνας τῆς αὐλῆς κατ᾿ ἐκείνην τὴν ἡμέραν. Ἀπὸ τῆς τρίτης ὥρας τοῦ δειλινοῦ, καθ᾿ ἣν ὁ μπάρμπα-Κωνσταντὴς ἐξηγείρετο τοῦ μεσημβρινοῦ ὕπνου, μὲ δριμείαν ἐπικαθημένην τῆς ρινὸς τὴν χολήν, καὶ ἐφόρει τὸ τσόχινον βρακίον, ἐπύργωνεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μεγαλοπρεπὲς τὸ τυνησιακὸν φέσι του, ἐλάμβανεν ὡς σκῆπτρον τὴν μεγάλην ἠλεκτρόστομον τσιμπούκαν του, ἀνήρτα ἀπὸ τῆς ὀσφύος βαθύκολπον τὴν μεταξωτὴν καπνοσακκούλαν καὶ κατήρχετο εἰς τὸ καφενεῖον νὰ εἰσπνεύση τὴν θαλασσίαν αὔραν, ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης ἡ εὐρεία καὶ τετράγωνος αὐλὴ παρεδίδετο ἐξ ἑφόδου εἰς τὴν λεηλασίαν τῶν βαπτιστικῶν καὶ τῶν δισέγγονων.
Μεγίστην εὐτυχίαν καὶ ἀνήκουστον ἡδονὴν ἐνόμιζον τότε τὰ παιδία τῆς γειτονιᾶς, ἂν κατώρθωνον νὰ παρεισδύσωσιν εἰς τὸ προαύλιον τῆς Θεία-Σοφούλας, ὅπερ ἐθεωρεῖτο ὡς μυθῶδές τι. Πολλὰ αὐτῶν προέτεινον τὰς κεφαλὰς διὰ τῶν σχισμῶν τῆς κλειστῆς αὐλείου θύρας, ἥτις ἐμοχλεύετο ἔσωθεν ὑπὸ τῶν ζηλοτύπων βαπτιστικῶν διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας ἔνδυμα γάμου. Ἄλλα παιδία τολμηρότερα ἀνεῖρπον εἰς τὸν θριγκὸν τοῦ τοίχου τῆς αὐλῆς καὶ εὕρισκον τρόπον νὰ εἰσπηδήσωσιν ἐκεῖθεν εἰς τὰ ἔνδον. Ἀλλ᾿ ἀλλοίμονον ἂν παρετηροῦντο ὑπὸ τῶν ἀγρύπτων εὐνοουμένων. Ἀπεδιώκοντο μὲ τσιμπήματα καὶ μὲ δοντιαίς, ὡς ὁ κηφὴν ὑπὸ τῶν μελισσών.

Τὴν Μεγάλην Πέμπτην του ἔτους 185... ὅλοι οἱ ἀναδεκτοὶ ἦσαν συνηγμένοι ἐν τῇ αὐλῇ τῆς γραίας Σοφούλας. Ὁ πρεσβύτερος αὐτῶν ἦτο ἤδη νεανίας εἰκοσαετής, τὸ δὲ νεώτερον ἦτο κοράσιον διετές, εἰς ὃ ἡ νοννὰ εἶχε δώσει τὸ ὄνομά της. Τὸ βρέφος τοῦτο ἦτο τὸ τεσσαρακοστὸν πνευματικὸν γέννημα τῆς θεία-Σοφούλας. Εἶχε γεννηθῆ τέλος τὸ ἀπὸ πολλοῦ προσδοκώμενον τοῦτο συμπλήρωμα τοῦ προωρισμένου ἀριθμοῦ καὶ ἦτο τὸ χαδευμένον τῆς θεία-Σοφούλας. Ἡ νοννὰ ἔτρεφε φιλοδόξους σκοποὺς ὡς πρὸς τὸ μέλλον τοῦ θυγατρίου τούτου. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ μπάρμπα-Κωνσταντὴς ἐξ ὅλων τῶν ἀναδεκτῶν μόνον τὸ μικρὸν τοῦτο ἠνείχετο.
Ἡ στοργὴ ὅμως τῆς θεία-Σοφούλας πρὸς αὐτὸ ἔφθανε μέχρι παραφροσύνης.
Τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡ θεία-Σοφούλα ἦτο κλειστῆ εἰς τὸ ἰσόγειον καὶ ἐζύμωνεν. Ἐκ τῶν παιδιῶν τινὰ τὴν ἐπολιόρκουν ἔξωθεν τῆς θύρας παραμονεύοντα. Τὰ πλεῖστα ὅμως ἔπαιζον ταραχωδῶς περὶ τὸν ὑπερμεγέθη ληνόν, πλησίον τοῦ ἐλαιοτριβείου, τὸ κρυφτάκι, καὶ ἄλλα ἐθορύβουν περὶ τὰς κιγκλίδας τοῦ κήπου καὶ πλησίον τοῦ φρέατος.
Ἡ μικρὰ Σοφούλα, ἥτις ἦτο μόλις διετής, ὡς εἴπομεν, ἐξέπεμπε χαρμόσυνους κραυγάς, ἐψέλλιζεν ὡς νεοσσὸς χελιδόνος καὶ ἔτρεχε καὶ αὐτὴ κατόπιν τῶν ἄλλων παιδίων. Ἡ νοννὰ τῆς ἐζήτησε κατ᾿ ἀρχὰς νὰ τὴν κρατήση πλησίον της, ἀλλ᾿ ἡ μικρὰ ἐστενοχωρήθη καὶ ἀπήτησε νὰ ἐξέλθη.
-Νὰ πάω κι ἐγὼ νὰ παίξω, νοννά μου;
-Τί νὰ παίξης ἐσύ;
-Τὸ κλυφτάκι, νοννά μου! ἐτραύλισεν ἡ μικρά.
- Δὲν παίζουν τὰ κορίτσια τὸ κρυφτάκι, εἶπεν αὐστηρῶς ἡ νοννά.

Ἡ μικρὰ δὲν ἐμεμψιμοίρησε μέν, ἀλλ᾿ ἐσκυθρώπασεν. Ἰδοῦσα τοῦτο ἡ νοννά, ἔκραξε τὴν Ἀθηνιῶ, εἰκοσαετὴ τὴν ἡλικίαν, δουλεύτραν της, ἥτις ἦτο καὶ αὐτὴ μία τῶν βαπτιστικῶν της καὶ τὴ ἐνεπιστεύθη τὴν μικρᾶν, συστήσασα αὐτὴ αὐστηρὰν ἐπαγρύπνησιν.
Ἀλλ᾿ ἡ Ἀθηνιὼ ἐλησμόνησεν ἅμα ἀκούσασα τὴν σύστασιν τῆς κυρίας της, καὶ ἐπειδὴ εἰς τὰς πεζούλας ἐκάθηντο τέσσαρες ἢ πέντε γειτόνισσαι, καὶ γνωρίζομεν πόσον περισπούδαστος εἶναι ἡ συνδιάλεξις τῶν ἀέργων γυναικῶν, ἐκάθησε πλησίον αὐτῶν καὶ ἄφησε τὴν μικρὰν Σοφούλαν νὰ τρέχη.
Δὲν ἤρκεσε τοῦτο, ἀλλὰ παραγγελθεῖσα ὑπὸ τῆς κυρίας της νὰ ἀντλήση ὕδωρ ἐκ τοῦ φρέατος, ἐγέμισε μὲ τὴν στάμνον, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισε νὰ κλείση τὸ στόμιον τοῦ φρέατος, ὅπως τὸ εὗρε κεκλεισμένον, τὸ ἄφησε δὲ ἀνοικτόν. Ἀπροσεξία, εἰς ἣν οὐδέποτε θὰ ὑπέπιπτεν ἡ γραῖα Σοφούλα ἢ ἄλλη φρόνιμος γυνή. Μή τις δὲ ἀμφιβάλῃ ὅτι τὴν σύστασιν ταύτην ἡ γραῖα ἔκαμε χιλιάκις εἰς τὴν δουλεύτραν της, ἀλλ᾿ ἡ Ἀθηνιὼ δὲν ἦτο ἐξ ἐκείνων τῶν γυναικῶν, οἵτινες καθίστανται προσεκτικαί.
Εἰς τὴν ἀκμὴν λοιπὸν τῆς πλήρους ἐνδιαφέροντος συνδιαλέξεώς των, ἤκουσαν αἴφνης αἱ εἰς τὴν πεζούλαν καθήμεναι γυναῖκες κρότον τινά, ὡς πλατάγησιν σώματος πίπτοντος εἰς τὸ ὕδωρ καὶ συγχρόνως πεπνιγμένην κραυγὴν καὶ μετ᾿ αὐτὴν δευτέραν κραυγὴν δυνατωτέραν.

Αἱ γυναῖκες ἀνωρθώθησαν αὐτομάτως.

Ἀλλὰ πρὶν αὐταὶ κινηθῶσιν, ἡ θύρα τοῦ ἰσογείου ἠνοίχθη μετὰ κρότου, καὶ ἡ θεία-Σοφούλα ἔντρομος, ἀνυπόδητος, μὲ ταῖς κάλτσαις μόνον, γυμνώλενος, μὲ τὰς χεῖρας ζυμαρωμένας, ἔτρεξε πρὸς τὸ φρέαρ κράζουσα:
- Τὸ κορίτσι! Τὸ κορίτσι!
Διὰ τῆς εἰς τὴν στοργὴν ἰδιαζούσης μαντείας, ἡ θεία-Σοφούλα ἐνόησεν ἀμέσως ὅτι ἡ μικρά της βαπτιστικῆ εἶχε πέσει ἐντὸς τοῦ φρέατος. Καὶ τῷ ὄντι δὲν ἠπατᾶτο. Ενώ ἔτρεχεν ἡ Σοφούλα, ἰδοῦσα τὸ στόμιον τοῦ φρέατος ἀνοικτόν, ἐπλησίασε, προσεκολλήθη ἐπὶ τοῦ χθαμαλοῦ ξυλίνου φραγμοῦ, εἶδεν ἐπὶ τοῦ ὕδατος εἰκονιζομένην τὴν ἀγγελικὴν ξανθὴν μορφήν της, ἤρχισε νὰ τὴ προσμειδιά, ἔκυψεν ὑπερμέτρως, ὠλίσθησεν ἐπὶ τῆς στιλπνῆς ὡς ἐκ τῆς συχνῆς προστριβῆς τοῦ σχοινιοῦ σανίδος, καὶ ἔπεσε κατακέφαλα ἐντὸς τοῦ φρέατος.
Αἱ ἄλλαι γυναῖκες καὶ ἡ Ἀθηνιῶ μετ᾿ αὐτῶν, καθ᾿ ὑπερβολὴν διαστέλλουσαι τοὺς βραχίονας, ἔτρεξαν κατόπιν τῆς θεία-Σοφούλας.
-Ἕναν κουβά! ἕνα γιουρδέλι! ἐκραύγαζεν ἔκφρων ἡ γραῖα Σοφούλα.
-Ἕνα τσιγγέλι! ἔκραξε καὶ ἡ Ἀθηνιῶ σκοτισμένη· (ὡς νὰ εἶχε πέσει δηλ. εἰς τὸ φρέαρ τὸ ἰβάνιον, δι᾿ οὗ ἀντλοῦσιν ὕδωρ).
- Τὰ τσιγγέλια νὰ σὲ τραβοῦν, σκύλα! τὴ ἔκραξε μὲ κεραυνοβόλον βλέμμα ἡ Θεία-Σοφούλα. Μοῦ ἔπνιξες τὸ παιδί.
Ἡ γραῖα τῷ ὄντι δὲν ἐβράδυνε νὰ ἐννοήση ὅτι τὸ δυστύχημα ὠφείλετο εἰς τὴν ἀπροσεξίαν τῆς δουλεύτρας της.
- Νὰ καταβῶ ἐγὼ στὸ πηγάδι, νοννά, τῇ εἶπεν ἡ Ἀθηνιῶ.
Ἐπειδὴ ἐβράδυνε νὰ φανῆ πουθενὰ κουβάς, διότι εἶναι γνωστὸν πόσον οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς δεινὰς περιπτώσεις, καὶ ἐνῷ μία τῶν γυναικῶν ἔτρεχεν ἀπ᾿ ἐκεῖ, ἄλλη ἀπ᾿ ἐδῶ, καὶ ἡ μικρὰ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπνίγετο, ἡ Θεία-Σοφούλα ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ἀθηνιῶ τὴν χάριν ταύτην. Εἴξευρε δὲ ἄλλως ὅτι εἰς τοῦτο, καθὼς καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν εἰς τοὺς ἄνδρας μᾶλλον ἁρμόζουσαν, ἦτο ἐπιτηδεία.
Ἡ Ἀθηνιῶ λοιπὸν ἐσήκωσε τὰ φουστάνια της ὑπεράνω τοῦ γόνατος, καὶ πατοῦσα εἰς τὰς γνωστὰς αὐτῇ ἐσοχᾶς τοῦ ἐσωτερικοῦ λιθοκτίστου τοῦ φρέατος, τὰς ἐπίτηδες κατασκευαζομένας εἰς πᾶσαν ὀρυχὴν φρέατος, κατῆλθε μέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ ὕδατος.

Οὐδαμοῦ ἐφαίνετο ἡ μικρά.
Τὸ βάθος τοῦ ὕδατος ἦτο τρὶς ἴσον μὲ ἀνάστημα ἀνδρὸς καὶ ἡ Ἀθηνιῶ δὲν ἠδύνατο νὰ προχώρηση κατωτέρω.

Ἐν τῷ μεταξὺ εὑρέθη καὶ ὁ κουβᾶς, καὶ κατεβιβάσθη μέχρι τῶν χειρῶν τῆς Ἀθηνιῶς. Αὕτη ἔλαβε τὸ σχοινίον καὶ ἤρχισε νὰ περιστρέφη τὸ ἰβάνιον ἐντὸς τοῦ ὕδατος.
Ἡ θεία-Σοφούλα ὠλόλυζε καὶ ἔσχιζε τὰς παρειάς της. Ἡ καρδία της δὲν ἠσθάνετο πλέον τῆς ἐλπίδος τὴν θαλπωρήν...
Τέλος τὸ ἰβάνιον προσέκοψεν εἰς σῶμά τι ἀνερχόμενον. Ἡ μικρὰ ἀνέβη εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ἀλλ᾿ ἦτο ἤδη πτῶμα...

Ἡ κεφαλή της δεινῶς μεμωλωπισμένη. Κατενεχθεῖσα σφοδρῶς εἰς τὸ ὕδωρ εἶχε κτυπήσει ἐπὶ τοῦ λίθου, ἐζαλίσθη, κατέπιε πολὺ νερὸν καὶ δὲν ἀνῆλθε ταχέως εἰς τὴν ἐπιφάνειαν...

Ἐπὶ τῆς ζωῆς της ἐπαρηγορήθη ἡ θεία-Σοφούλα διὰ τὸ οἰκτρὸν τοῦτο ἀτύχημα. Ἴσα-ἴσα ἡ τελευταία βαπτιστική της!...
Διετήρησε δὲ τὴν πρὸς τὴν ἀθῴαν νεκρὰν στοργὴν τῆς μέχρι εὐσεβοῦς προλήψεως. Ζήσασα ἐπὶ ἱκανὰ ἔτη ἀκόμη, κατεσκεύαζεν ἀνελλιπῶς κατ᾿ ἔτος τὴ Μ. Πέμπτη τὴν κοκκώνα τῆς ἀτυχοῦς μικρᾶς, καὶ τὴν Κυριακὴν τοῦ Πάσχα, ἅμα ἐπέστρεφε τὸ πρωὶ ἀπὸ τῆς λειτουργίας τῆς Ἀναστάσεως, ἤνοιγε τότε μόνον τὸ ἄχρηστον μείναν φρέαρ καὶ ἔρριπτεν εἰς τὸ ὕδωρ τὴν κοκκώνα καὶ τὰ κόκκινα αὐγὰ τῆς μικρᾶς Σοφούλας της.
Ἐβεβαίου δὲ ἡ ἀγαθὴ γυνὴ ὅτι ἀνεξήγητος εὐωδία ἀνήρχετο τότε ἀπὸ τοῦ ὕδατος, ὡς θυμίαμα ἀθῴας ψυχῆς ἀναβαῖνον πρὸς τὸν θεάνθρωπον Πλάστην.

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης

(1888)

Η Κασσιανή

2011-04-19T02:00:00.000-07:00

Κύριε, ἡ γυναῖκα ποὺ ἔπεσε σὲ πολλὲς ἁμαρτίες,
σὰν ἔνοιωσε τὴ θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα
καὶ σὲ ἄλειψε μὲ μυρουδικὰ πρὶν ἀπὸ τὸν ἐνταφιασμό σου
κι ἔλεγε ὀδυρόμενη: Ἀλλοίμονο σὲ μένα, γιατί μέσα μου νύχτα θολὴ
καὶ δίχως φεγγάρι, ἡ μανία τῆς ἀσωτείας κι ὁ ἔρωτας τῆς ἁμαρτίας.
Δέξου ἀπὸ μένα τὶς πηγὲς τῶν δακρύων,
ἐσὺ ποὺ μεταλλάζεις μὲ τὰ σύννεφα τὸ νερὸ τῆς θάλασσας.
Λύγισε στ᾿ ἀναστενάγματα τῆς καρδιᾶς μου,
ἐσὺ ποὺ ἔγειρες τὸν οὐρανὸ καὶ κατέβηκες στὴ γῆς.
θὰ καταφιλήσω τὰ ἄχραντα ποδάρια σου,
καὶ θὰ τὰ σφουγγίσω πάλι μὲ τὰ πλοκάμια τῆς κεφαλῆς μου·
αὐτὰ τὰ ποδάρια, ποὺ σὰν ἡ Εὔα κατὰ τὸ δειλινό,
τ᾿ ἄκουσε νὰ περπατοῦνε, ἀπὸ τὸ φόβο της κρύφτηκε.
Τῶν ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ τῶν κριμάτων σου τὴν ἄβυσσο,
ποιὸς μπορεῖ νὰ τὰ ἐξιχνιάσῃ, ψυχοσώστη Σωτῆρα μου;
Μὴν καταφρονέσῃς τὴ δούλη σου, ἐσὺ ποὺ ἔχεις τ᾿ ἀμέτρητο ἔλεος.

Ποίημα Κασσιανῆς Μοναχῆς.

Δοξαστικὸν τῶν Ἀποστίχων τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγ. Τετάρτης

Ἦχος πλ. δ´.

νεοελληνική απόδοση: Φώτης Κόντογλου

Αν δεν μου 'δινες την ποίηση, Κύριε

2011-04-18T09:59:00.000-07:00

Αν δεν μου 'δινες την ποίηση, Κύριε,
δεν θα 'χα τίποτα για να ζήσω.
Αυτά τα χωράφια δεν θα 'ταν δικά μου.
Ενώ τώρα ευτύχησα να 'χω μηλιές,
να πετάξουνε κλώνους οι πέτρες μου,
να γιομίσουν οι φούχτες μου ήλιο,
η έρημός μου λαό,
τα περιβόλια μου αηδόνια.

Λοιπόν, πώς σου φαίνονται; Είδες
τα στάχυα μου, Κύριε; Είδες τ' αμπέλια μου;
Είδες τι όμορφα που πέφτει το φως
στις γαλήνιες κοιλάδες μου;
Κι έχω ακόμη καιρό!
Δεν ξεχέρσωσα όλο το χώρο μου, Κύριε.
Μ' ανασκάφτει ο πόνος μου κι ο κλήρος μου μεγαλώνει.
Ασωτεύω το γέλιο μου σαν ψωμί που μοιράζεται.

Ωστόσο,
δεν ξοδεύω τον ήλιο σου άδικα.
Δεν πετώ ούτε ψίχουλο απ' ό,τι μου δίνεις.
Γιατί σκέφτομαι την ερμιά και τις κατεβασιές του χειμώνα.
Γιατί θα 'ρθει το βράδυ μου. Γιατί φτάνει όπου να 'ναι
το βράδυ μου, Κύριε, και πρέπει
να 'χω κάμει πριν φύγω την καλύβα μου εκκλησιά
για τους τσοπάνηδες της αγάπης.

Νικηφόρος Βρεττάκος

Ο χρόνος και το ποτάμι (1957)

Πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος, η εκλογή μου, ποιήματα 1933-1991 (εκδ. Ποταμός, 2008)

Ύμνος ΛΓ´

2011-04-17T10:00:00.000-07:00

β.
Ἰδοὺ τοῦ πνεύματος ὁ ἡγεμόνας ὁ ἡσύχιος καὶ πράος,

καβάλα σ᾿ ἕνα γαϊδαράκο φτάνει ὁλοπρόθυμα

νὰ πάθει καὶ τὰ πάθη νὰ νεκρώσει.

Ὁ Λόγος ὁ προαιώνιος ποὺ φτάνει μὲ τὴν Ἄνοιξη

καβάλα σ᾿ ἕνα ἄλογο πλάσμα λαχταρώντας

τῶν λογικῶν πλασμάτων τὴν ἀπολύτρωση·

παράξενο ποὺ ἤτανε νὰ βλέπεις

ἀπάνω στοῦ φτωχούλη γαϊδαράκου τὴν ἀθώα ράχη

ἐκεῖνον ποὺ φέρεται στοὺς χρυσίζοντες

ὤμους τῶν αἰθέριων Χερουβίμ,

ἐκεῖνον ὅπου ὕψωσε κάποτε

στὸν οὐρανὸ ὡς ἡνίοχο θαύματος

τὸν Ἠλία σ᾿ ἕνα περίλαμπρον ἅρμα ἀπὸ φωτιά·

μ᾿ αὐτὸ τὸν τρόπο φτώχεψε τὴ θεϊκιά του δύναμη

καὶ τιποτένιος φανερώθηκε ὁλότελα ὁ Κύριος τῶν Ὄντων

ἐνθαρρύνοντας ὅλους τοὺς ἄμοιρους ὁποὺ φωνάζαν:

Εὐλογημένος ὦ ἐσὺ ποὺ ἔρχεσαι

στὴν ἀρχαία δόξα του τὸν Ἀδὰμ νὰ ἐπαναφέρεις.

γ.

Συθέμελα σείστηκε ἡ πόλη Ἱερουσαλὴμ ὅπως κάποτε

σεισμὸς μεγάλος ταρακούνησε τὴν Αἴγυπτο·

καὶ ἐκεῖ σειστῆκαν τ᾿ ἄψυχα, μὰ ἐδῶ σειστῆκαν οἱ ἀνθρῶποι

μὲ τὸ δικό σου φτάσιμο·

ὄχι βέβαια γιατί προκάλεσες ὡς ταραξίας τὴν ἔξαψη,

ἐσὺ φυτεύεις πάντα τὴν εἰρήνη,

ἀλλὰ γιατὶ τὶς ἄτιμες τῶν υἱῶν τοῦ σκότους μηχανὲς

ξέρεις ἐσὺ ὁ Θαλερὸς τοῦ Σύμπαντος νὰ ἐξουδετερώνεις,

διώχνοντας ὅλους τοὺς κακοὺς ἀπ᾿ ὅπου κι ἂν τοὺς ἀπαντήσεις,

καθὼς εἶσαι ὁ ὑπέρτατος Κύριος

τοῦ χώρου καὶ τοῦ χρόνου·

εἶναι πεσμένα ἀπὸ παλιὰ στὴν ἄκαρπη σιγὴ τὰ εἴδωλα τοῦ σκότους,

τὴν ὥρα τούτη ὅσοι τὰ λατρεύουν κλυδωνίζονται,

ὅπως ἀκοῦνε τῶν θεάρεστων νηπίων τὶς ἑόρτιες φωνές:

Εὐλογημένος ὦ ἐσὺ ποὺ ἔρχεσαι

στὴν ἀρχαία δόξα του τὸν Ἀδὰμ νὰ ἐπαναφέρεις.

δ.

«Ποιὸς εἶν᾿ ἐτοῦτος;» ἔλεγαν ἐκεῖνοι

ποὺ παρασταῖναν ἀφειδώλευτα πὼς δὲ σὲ ξέρουν·

λὲς καὶ δὲν εἶχαν γνώση οἱ μισόθεοι

ποιὸς ἤτανε τοῦ ἀστραπόλαλου προπάτορα Δαυὶδ

ὁ ἄχραντος υἱός, ὁ πράος κατιόντας,

ὁποὺ συλλήβδην ἀπ᾿ τοῦ μαύρου χάροντα

τοὺς ἔσωσε τ᾿ ἁρπάγια.

Εἶναι νωπὸς ἀκόμη βγαίνοντας ὁ Λάζαρος ἀπ᾿ τ᾿ ἄσπρα σάβανά του κι ὅμως

ποτὲ δὲν τόμαθαν αὐτοί, δὲν ξέρουν ποιὸς τὸν ἔχει ἐγείρει·

ὁ πόνος δὲν τοὺς ἔπαψε στοὺς ὤμους τους ἐκείνων

ὁποὺ βαστῆξαν ἀσηκώνοντας τὸ γυιὸ τῆς χήρας κι ὅμως

δὲν εἶδαν τάχα ποιὸς τὸν ἅρπαξε ἀπ᾿ τῆς θανῆς τὴ μέγγενη·

τὸ δράμα τοῦ Ἰάειρου πατέρα, τὴν αὐλή,

δὲν ἄφησαν ὀπίσω τους ἀκόμη τοῦτοι κι ὅμως

τὴν πεθαμένη νιά, τὴν κόρη, ποιὸς τὴ γιόμισε

ζωὴ καὶ πάλι δὲν τὸ βλέπουν·

ὡστόσο τοῦτα τἄζησαν αὐτόπτες πλὴν τοὺς λείπει

ἡ ξαστεριὰ τῆς ἄκακης καρδιᾶς γιὰ νὰ φωνάξουν:

Εὐλογημένος ὦ ἐσὺ ποὺ ἔρχεσαι

στὴν ἀρχαία δόξα του τὸν Ἀδὰμ νὰ ἐπαναφέρεις.

Ῥωμανὸς ὁ Μελωδός

Μετάφραση: Νίκος Καρούζος , περιοδικό Εποπτεία 15, 1977

αυτό είναι μια λέξη, δεν είναι πράξη

2011-04-10T08:39:00.000-07:00

επειδή δεν είχαμε νέα
και ειδήσεις
αυτές τις μέρες,
ούτε βαθυστόχαστες αναλύσεις
καθισμένες σε αναπαυτικές πολυθρόνες
περιστρεφόμενες
κι αυτές

για πέντε ώρες στην Αθήνα

2011-04-07T08:22:00.000-07:00

... βρέθηκα το Σάββατο, που πέρασε. Στο κέντρο.

Βέβαια και ίσως κάποιος που ζει στην Αθήνα, μάλλον αλλιώς θα εννοεί το κέντρο, από όλους εμάς, της επαρχίας τους κατοίκους. Ο καθένας ορίζει αλλιώς τον τόπο που ζει, το χώρο του και το χωροχρόνο του.

Αυτό το νοιώθεις αρκετές φορές, ίσως και με υπερβολή, ότι κουβαλάς το καλάθι με τις ντόπιες κότες από το χωριό πεσκέσι για φίλους και συγγενείς, αλλά ξεχάστηκες κάπου στην πλατεία Συντάγματος. Οι άλλοι τρέχουν κι εσύ πας αργά. Και χαζεύεις. Και κάποιοι σε χαζεύουν επίσης.

Φυσικά δε ζητάς να συναντήσεις γνώριμα πρόσωπα, όπως εκεί που ζεις και λίγο πολύ, όλοι ή οι περισσότεροι είναι γνωστοί. Αλλά νοιώθεις ότι είναι αφύσικο, να σπρώχνονται, να σε σπρώχνουν, όπως κατεβαίνεις στο μετρό οι βιαστικοί ακροβάτες των κυλιόμενων, δίχως μια κουβέντα ή έστω ένα μορφασμό.

Κι αυτή τη φορά αναρωτήθηκα, αν στην Αθήνα έφτασε ποτέ η άνοιξη ή αν φτάνει ποτέ....

κοιμητήριο μνήμης

2011-03-27T09:23:00.000-07:00

Τι να θυμόμαστε τώρα....
τον Χαμιντουλάν Νατζαφί;
Ε, αυτός δεν έκανε απεργία πείνας,
έψαχνε στα σκουπίδια για να χορτάσει την πείνα του.

Προχωρημένα και αρχικά στάδια Υπατίτιδας
και μαζί εμβόλια και φάρμακα κατά της Υπατίτιδας
όλα με παρενέργειες
απειλούν τη μνήμη,
η οποία έτσι κι αλλιώς είναι επιλεκτική
ίσως και εκλεκτική...

happy birthday!

2011-03-22T13:46:00.000-07:00

Άραγε, πότε είναι τα happy birthday του έθνους-κράτους μας;
Καμιά-δυο μέρες πριν ή θα πρέπει να τα γιορτάσουμε καμιά-δυο μέρες μετά; Μάλλον το ερώτημα είναι, για να το θέσουμε σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και με μια συνολική θεώρηση, πως θα πρέπει να γιορτασθούν φέτος αυτά τα happy bithday και τι νόημα θα πρέπει να έχουν;
Κάποιοι με τα μεγάλα ερωτηματικά να ακολουθούνται από περισσότερες απαντήσεις συνεχίζουν την αναζήτηση. Άρχισαν να κατεβάζουν από τις βιβλιοθήκες και τα ράφια που σκονίζονταν παρέα και με κάποιες παλιές εγκυκλοπαίδειες, τα Απομνημονεύματα των πρωτ-αγωνιστών, [άνομων, παράνομων και νόμιμων], όλα δερματόδετα και με χρυσογράμματη ράχη για να τα διαβάσουν ή για να τα ξαναδιαβάσουν. Για να γνωρίσουν από πρώτο χέρι αυτά που έγιναν. Όσα γλύτωσαν δηλαδή, γιατί αρκετά από αυτά, όπως και 'κείνη η παλιά με μαύρο δέρμα δεμένη και το χρυσό στάχυ στη ράχη Ιστορία του Παπαρρηγόπουλου, ήταν να γνωρίσουν τον εκτοπισμό και την εξορία [στη μεταπολίτευση, αλλά λίγο αργότερα ακολούθησαν και τα άλλα, τα "κόκκινα", για να τους κάνουν παρέα]. Κι όποιος το μετάνοιωσε που τα πέταξε τώρα, ας μην ανησυχεί, γιατί σε λίγο καιρό θα ξεκινήσει η ανατύπωσή τους και η διανομή τους όλο και από κάποια εφημερίδα την Κυριακή.
Κάποιοι πάλι με πίστη και αφοσίωση στο κοινωνικό περιεχόμενο, δεν τους ενδιαφέρει η ημερομηνία. Αυτή τη φορά σκέφτονται να βγούνε οι ίδιοι να παρελάσουν. Για να δείξουν τι σημαίνει πραγματική παρέλαση και όχι εκείνη, το κατάλοιπο από κάτι τεταρτοαυγουστιάτικα όνειρα και απριλιανά πειράματα. Τέρμα η στοίχιση και κάτω οι σημαιοφόροι, να είναι πάντα μπροστά οι πιο ψηλοί και οι πιο ψηλές και όλα αυτά που καταπιέζουν και συμπιέζουν. Με μπλοκ καλά οργανωμένα, τα χέρια δοσμένα ο ένας στον άλλον και επιτέλους όλοι σημαιοφόροι και χωρίς διακρίσεις ύψους, θα βροντοφωνάξουν τα πραγματικά συνθήματα της πραγματικής επανάστασης. Μπορεί να μπερδέψουν λίγο τις επετείους και τις κατοχές, αλλά αυτό δεν έχει σημασία. [Εκεί βέβαια μπορεί να συναντήσουν και τίποτε άλλους, με στοίχιση, που είχαν την ίδια ιδέα, αλλά με άλλα συνθήματα, τα πραγματικά ισχυρίζονται κι αυτοί.] Και θα συνεχίσουν όλο και σε κάποια ταβέρνα για να τραγουδήσουν κλέφτικα τραγούδια. Τώρα, αν κάποιος θα έχει την ιδέα να κουβαλήσει μαζί του και κανένα γιαουρτάκι, από εκείνα τα ζωντανά και ιπτάμενα που εμφανίστηκαν τον τελευταίο καιρό, αυτό θα το μάθουμε τις επόμενες μέρες με τη δέουσα πολιτική και βαθυστόχαστη ανάλυση στις ειδήσεις.
Είναι και 'κείνοι οι παραδοσιακοί που θα βγάλουν τη σημαία στο μπαλκόνι, οι "προβλεπόμενοι" και οι πιστοί στις παραδόσεις. Οι νοικοκυρές τους θα έχουν βάλει από το βράδυ τον μπακαλιάρο να ξαρμυρίσει, και μόλις γυρίσουν από την εκκλησία θα τον τηγανίσουν και θα φτιάξουν και την παραδοσιακή σκορδαλιά στο γουδί. Όλο και κάποιος σταθμός θα έχει δημοτικά τραγούδια και σίγουρα θα πάρουν μετά τηλέφωνο τους Βαγγέληδες και τις Βαγγελίτσες που γιορτάζουν.

Όπως και να έχει, ο καθένας θα γιορτάσει με το δικό του τρόπο τα happy birthday φέτος και πάλι την ίδια μέρα.
Ίσως αλλάζει πως το απόγευμα άλλοι θα πάνε στους Χαιρετισμούς, άλλοι θα είναι σε επίσκεψη, και άλλοι θα ακούν και θα σχολιάζουν τα διαγγέλματα από τη Σύνοδο Κορυφής. Ίσως δεν είναι σίγουρη η ημερομηνία για τα πραγματικά happy birthday του έθνους-κράτους. Ίσως και να μην είναι σωστός ο τρόπος που τα γιορτάζουμε.
Το σίγουρο είναι πως αργά το βράδυ η Νικολούλη πάλι θα ρίχνει φως στο τούνελ σπάζοντας για μια ακόμη φορά ρεκόρ στην ακροαματικότητα....

το αίσθημα της ελευθερίας, που στερήθηκε ως παιδί

2011-02-28T10:26:00.000-08:00

Παρά τα δεινά άγγιξε την ελευθερία

Μια συγκινητική ιστορία γεμάτη από έντονα συναισθήματα και δυνατές εικόνες συνθέτουν την διαδρομή του 23χρονου Φαχίντ Σαφτάρι, πρωτοετούς σπουδαστή στο τμήμα μαγειρικής του Δημοτικού ΙΕΚ Βόλου, από την πατρίδα του έως τα χωρικά ύδατα της ελευθερίας. Ο νεαρός Αφγανός, παιδί πολυμελούς οικογένειας που διαμένει στο Ιράν, αναζήτησε πριν από τρία περίπου χρόνια διεξόδους ελευθερίας από τα δεινά ενός τυραννικού καθεστώτος, επιλέγοντας συνειδητά, την οδό της διαφυγής. Οι δυσκολίες και η αφάνταστη ταλαιπωρία που αντιμετώπισε, δεν στάθηκαν ικανές να κάμψουν το ηθικό του, αλλά αντίθετα, ενδυνάμωσαν το πείσμα και την πεποίθησή του ότι πρέπει να κάνει πράξη τα όνειρά του.
Ένα χειμωνιάτικο πρωινό αποχαιρέτησε κρυφά το πατρικό του σπίτι και ξεκίνησε το ταξίδι προς το άγνωστο, έχοντας ως στόχο να σπουδάσει, ζώντας ελεύθερος. «Με βασάνιζε πολλά χρόνια η σκέψη της φυγής, διότι είναι δύσκολες οι συνθήκες ζωής στο Ιράν, ένιωθα ασφυκτικά διότι δεν μπορούσαμε να κυκλοφορήσουμε ελεύθεροι, παντού υπήρχαν στρατιωτικές δυνάμεις και δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω το βράδυ. Ένιωθες δηλαδή ότι ήσουν φυλακισμένος» αναφέρει χαρακτηριστικά ο νεαρός μετανάστης. Σε πολύ μικρή ηλικία, τελειώνοντας το Δημοτικό, εγκατέλειψε αναγκαστικά το σχολείο, και εργάστηκε σκληρά σε οικοδομές, βοηθώντας τον πατέρα του, αλλά η σκέψη του περιστρέφονταν πάντα γύρω από την λέξη «ελευθερία».
«Εργαζόμουν, κέρδιζα χρήματα, αλλά ήθελα να κάνω άλλα πράγματα, ομολογεί. Ήθελα να κάνω κάτι για μένα, για την οικογένειά μου, ήθελα να καλυτερέψω την ζωή μου, να σπουδάσω. Είναι δύσκολο να περιγράψω τις συνθήκες που αντιμετώπισα ζώντας στο Ιράν. Ήταν τόσο δύσκολες, ώστε δεν μπορούσα να αντέξω πλέον. Δεν είχα άλλη υπομονή κι έτσι αποφάσισα να φύγω» ομολογεί ο Φαχίντ. Στα 20 του χρόνια πήρε την μεγάλη απόφαση και ένα χειμωνιάτικο πρωινό έφυγε από την πατρική εστία, προκειμένου να αναζητήσει, μαζί με άλλους συμπατριώτες του, μια καλύτερη ζωή, αναπνέοντας αέρα ελευθερίας. «Ήξερα ότι θα αντιμετωπίσω δυσκολίες, αλλά δεν ήθελα να κάνω πίσω, γιατί ήθελα πάντα να είμαι ελεύθερος, ήθελα να πραγματοποιήσω τους στόχους που είχα στο μυαλό μου» αναφέρει χαρακτηριστικά, ανατρέχοντας στις μνήμες μιας δύσκολης περιόδου.

Απίστευτες κακουχίες

Το ταξίδι του Φαχίντ προς την ελευθερία συνοδεύτηκε από αφάνταστη ταλαιπωρία, πολύωρο περπάτημα πάνω σε χιονισμένα βουνά, αλλά και πολλές ακόμη δυσκολίες που έχουν χαραχτεί με ανεξίτηλα γράμματα στην ψυχή του. «Φτάσαμε στην Τουρκία με λεωφορείο και για να πάμε στον επόμενο σταθμό, περπατήσαμε μια ολόκληρη νύχτα, βαδίζοντας στο χιόνι. Ήταν πάρα πολύ δύσκολες οι συνθήκες αλλά ήθελα να συνεχίσω, να κάνω πράξη τα όνειρά μου, θα πει ο Φαχίντ. Μετά από αναμονή λίγων ημερών, ο νεαρός μετανάστης έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, κατόπιν στην Σμύρνη και στην συνέχεια επιβιβάστηκε σε μια βάρκα μαζί με έξι ακόμη συμπατριώτες του, με προορισμό την Ελλάδα. «Ήμασταν έξι άτομα στοιβαγμένα σε μια τρύπια βάρκα που έμπαζε νερά και ταξιδέψαμε ώρες ατέλειωτες, εκτεθειμένοι στο κρύο και την βροχή, έως ότου φτάσουμε με κίνδυνο της ζωής μας, στην Μυτιλήνη» συνεχίζει την αφήγησή του ο νεαρός σπουδαστής. «Οι δύο νεότεροι, συνεχίζει ο ίδιος, τραβούσαμε κουπί όλη την νύχτα και ένας συνεπιβάτης έβγαζε τα νερά από την βάρκα, για να μην βουλιάξουμε».
Καταμεσής του πελάγου, περικυκλωμένος από το σκοτάδι και το βασανιστικό συναίσθημα της αβεβαιότητας, ο Φαχίντ δεν σταμάτησε να κωπηλατεί, παρ’ όλη την εξάντληση που ένιωθε, αντλώντας δύναμη από την σκέψη μιας καλύτερης ζωής. Φθάνοντας στην Μυτιλήνη, οι ταλαιπωρίες συνεχίστηκαν, ενώ επόμενος στόχος του ταξιδιού του ήταν Αθήνα, όπου και έμεινε επί μια εβδομάδα, φιλοξενούμενος σε ξενώνα για μετανάστες. «Δεν ήθελα να μείνω εδώ, στόχος μου ήταν να πάω στην Ιταλία ή στην Γαλλία, αλλά τελικά παρέμεινα στην Ελλάδα, γιατί δεν είχα τα απαραίτητα έγγραφα και παράλληλα είχα ξοδέψει στο μεταξύ όλες τις οικονομίες μου, περίπου 5.000 δολάρια» προσθέτει ο ίδιος. Επόμενος σταθμός της περιπλάνησής του ήταν ο ξενώνας στην Μακρινίτσα, όπου παρέμεινε επί τρεις μήνες, προσπαθώντας να προσαρμοστεί στις συνθήκες ζωής της νέας του πατρίδας. Έκτοτε ο Φαχίντ διαμένει στο Βόλο, μαθαίνει ελληνικά και παράλληλα κάνει πράξη τα όνειρά του, σπουδάζοντας στο Δημοτικό ΙΕΚ Βόλου.

Εκκολαπτόμενος σεφ

«Όταν ήρθα για πρώτη φορά στο Βόλο δεν γνώριζα κανέναν και προσπάθησα να προσαρμοστώ στην νέα μου ζωή, αναζητώντας παράλληλα δουλειά» συνεχίζει την αφήγηση ο νεαρός σπουδαστής. «Στην αρχή εργάστηκα σε εστιατόριο στο Χόρτο, αρχικά στην λάντζα και στην συνέχεια στην κουζίνα. Κατόπιν, βρήκα δουλειά σε εστιατόριο στην Τσαγκαράδα, όπου συνεχίζω να εργάζομαι ως βοηθός σεφ, παράλληλα με τις σπουδές μου. Ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου, ο Κωνσταντίνος Πάνος και η σύζυγός του Μαρία Χοσέ, είναι οι καλύτεροι άνθρωποι που έχω γνωρίσει και τους ευχαριστώ πολύ γιατί πίστεψαν σε μένα και με παρότρυναν να σπουδάσω στο Δημοτικό ΙΕΚ» δηλώνει με ευγνωμοσύνη ο Φαχίντ, ο οποίος σπουδάζει στο τμήμα μαγειρικής του Δημοτικού ΙΕΚ Βόλου, έχοντας ως στόχο να ασχοληθεί επαγγελματικά με το συγκεκριμένο αντικείμενο, ως σεφ.
Ο νεαρός Αφγανός κοιτάζει μπροστά, απόλυτα προσηλωμένος στους στόχους που έθεσε, προσβλέποντας σε ένα καλύτερο αύριο. Στην θύμηση της πατρίδας και των αγαπημένων προσώπων σκοτεινιάζει το βλέμμα του, καθώς ομολογεί συγκινημένος «το μόνο που μου λείπει από την πατρίδα μου είναι οι γονείς μου, η οικογένειά μου». Η επιθυμία της επιστροφής στην πατρίδα υπάρχει πάντα στην καρδιά του, αλλά όπως επισημαίνει ο ίδιος στην παρούσα τουλάχιστον φάση, είναι αδύνατο. «Επικοινωνώ συχνά με τους γονείς μου, μαθαίνω τα νέα τους αλλά είναι πολύ δύσκολο να γυρίσω πίσω, τουλάχιστον αυτή την στιγμή, ομολογεί. Θέλω να τελειώσω τις σπουδές μου, συνεχίζει, και να προχωρήσω στην ζωή μου, να γίνω σεφ. Είναι δύσκολο να ζεις μόνος χωρίς την παρουσία των δικών σου ανθρώπων, αλλά έχω πολύ καλές σχέσεις με τους συμμαθητές και τους καθηγητές μου στο Δημοτικό ΙΕΚ, οι οποίοι με βοηθάνε πολύ» προσθέτει ο ίδιος. Παρότι έφθασε στην Ελλάδα νηστικός και ταλαιπωρημένος, ανακάλυψε έναν καινούργιο κόσμο, ανοίγοντας διάπλατα την ψυχή του, προκειμένου να απολαύσει το αίσθημα της ελευθερίας, που στερήθηκε ως παιδί στην πατρίδα του.

αναδημοσίευση από τη εφημερίδα Ταχυδρόμος 27 Φεβρουαρίου 2011

Σκόνη

2011-02-18T11:04:00.000-08:00

Ξεσκονίζεις τα παπούτσια σου
Ξέχασες όμως
Ότι είσαι ολόκληρος σκόνη

Θωμάς Ιωάννου

(Οδός Πανός, τ. 150, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010)

να καταγγέλουμε το φόβο είναι ίσως "εύκολο"

2011-02-06T23:15:00.000-08:00

Στα μονόχρωμα ακροατήρια των μεγάλων αφηγήσεων ο φόβος είναι διάχυτος και αισθητός στην όψη και τη διάθεσή τους, καθώς οι λογής νέοι προφήτες μιλώντας πασχίζουν να διευρύνουν με κάθε τρόπο και με κάθε θυσία τον αριθμό των πιστών και να αποτρέψουν κάθε απόσχιση. Οι ακροατές, ένα άθροισμα από φοβικά εγώ, ακούν και εγκολπώνονται την πίστη του χιλιαστικού οράματος για μια συνεχή και ευθύγραμμη πρόοδο που συνδέεται μονοσήμαντα με την υλική ευμάρεια και την καταναλωτική ευρωστία.
Ο φόβος ζωογονεί και ανανοηματοδοτεί τον επερχόμενο Παράδεισο που προβάλλεται. Η ιδεολογική καθαρότητα είναι η αναγκαία αρετή βασισμένη σε αποκαλυπτικά κείμενα με οραματικό χαρακτήρα, που σκοπό έχουν να αποκαλύψουν και να ερμηνεύσουν τα γεγονότα και φαινόμενα του μέλλοντος πριν τη διάβαση από το επερχόμενο πύρινο τέλος, της ιστορίας, του κόσμου, της σημερινής κοινωνίας και την εδραίωση της επαγγελόμενης ευδαιμονίας.
Η ασκητική της βίας προβάλλει ως αναγκαία ή και αναπόφευκτη, ως πράξη απελευθέρωσης, για να νομιμοποιήσει την ομογενοποίηση, την ισοπέδωση, το έμπρακτο μίσος για το διαφορετικό άλλο. Το αναγκαίο δόγμα της μίας και μόνης μεσσιανικής ερμηνείας στηρίζεται πάνω στο φόβο για το νέο, το κενό και την ασυνέχεια, που αναπόφευκτα προβάλλουν πάντα προκλητικά για να ανατρέψουν παραδόσεις και εργαλειοποιημένους ορθολογισμούς, γιαυτό επιβάλλεται η σιωπή.
Η εξουσία των επάνω για να εδραιωθεί πρέπει να καλλιεργηθεί ο φόβος στους κάτω, τους πολλούς, τους ακροατές, με τον αφοπλισμό της λογικής, τη στέρηση του αυτεξούσιου και της προσωπικής ευθύνης. Ο φόβος καθαγιάζει τον μαζικό και υποταγμένο άνθρωπο, εξιδανικεύει τις αδιέξοδες λύσεις, μυθοποιεί την επιβαλλόμενη σιωπή και τροφοδοτεί με φθηνή πρώτη ύλη τη βιομηχανική παραγωγή ανακυκλώσιμης ψυχικής υγείας. Ο καλλιεργημένος φόβος, οι προφήτες και τα είδωλά του, στέκουν με έντονη εχθρικότητα απέναντι στην αλήθεια και την πραγματικότητα με την άνθιση των πιο σκοτεινών αποκαλυπτικών αντιλήψεων.
Η απώλεια του επερχόμενου παράδεισου περιμένει ως τιμωρία αυτούς που θα ξαναδούν τις πράξεις και τις κινήσεις τους μέσα στο κυρίαρχο ρεύμα της αναισθησίας, της αδιαφορίας, της αδικίας και της πλάνης για να καταμετρήσουν τη δική τους συμμετοχή και συνέργεια. Είναι όμως το πρώτο βήμα για την υπέρβαση της ομφαλοσκόπησης, για μια άλλη οπτική πέρα από τα κοντινά πλάνα στα πτώματα που προβάλλονται με κάθε λεπτομέρεια χάριν της τηλεθέασης, άλλοτε ως δολοφονίες, άλλοτε ως αιτιολογημένοι ή και αναίτιοι θάνατοι, αλλά ανώνυμων πάντα ανθρώπων. Είναι η πρώτη πράξη ίσως βήμα για να καταπολεμηθεί ο φόβος και η αδυναμία για αυτοπροσδιορισμό δίχως την αναζήτηση παραμυθίας και ασφάλειας στους λόγους που εκφωνούν οι αυτοανακηρυγμένοι ηγέτες - μεσσίες.

Το να φοβόμαστε ή και να καταγγέλουμε το φόβο είναι ίσως "εύκολο". Πιο δύσκολο είναι να τον απομυθοποιήσουμε, να σταματήσουμε να φοβόμαστε τον εαυτό μας [με ό,τι αυτό σημαίνει] για συναντήσουμε και τον όμοιο και τον διαφορετικό Άλλο, που βρίσκεται δίπλα μας, φοβισμένος ίσως κι αυτός, και τον προσπερνάμε καθημερινά.

Η ανάρτηση αυτή έχει γραφτεί στα πλαίσια της "Ημέρας ενάντια στο φόβο.

Δείτε περισσότερα εδώ: http://grfear.blogspot.com/

ο Φράχτης που υψώσαμε γύρω μας

2011-01-24T22:56:00.000-08:00

...
∆ίδου πένητι χεῖρα κειμένῳ κάτω.

...
Ξένους ξένιζε, ξενοπρεπῶς καὶ τρέφε.
.....

Γρηγόριος ο Θεολόγος

Ο βολικός Παπαδιαμάντης

2011-01-18T08:35:00.000-08:00

Κανείς δε θέλει πια να ξεβολεύεται και ίσως πρέπει [ή και επιβάλλεται] να αποσιωπά ερωτήματα και σκέψεις που γεννιούνται, όταν αυτά οδηγούν σε αγρύπνια και συζήτηση, άλλοτε με τον εαυτό μας και -σπάνια πια- με τους άλλους. Λένε ότι πλέον δε διαβάζουμε ή και όταν το κάνουμε, αυτό γίνεται αποσπασματικά. Μεγάλος ο όγκος των πληροφοριών η συνηθισμένη δικαιολογία, αλλά και κανείς δεν υποχρεώνει κανέναν να τις αφομοιώσει.
Από την ανακάλυψη, στην απομυθοποίηση και από 'κει στη μετανάγνωση, όλα σε μια φανταχτερή συσκευασία που προάγει την καταναλωτική ευμάρεια δίχως τον κίνδυνο της δυσπεψίας [κάποτε αυτό λεγόταν προβληματισμός και δε θεωρούταν δυσλειτουργία].
Α, φέτος χρειαζόταν να θυμηθούμε τον Παπαδιαμάντη, που συμπληρώθηκαν τόσα χρόνια από την γέννηση και τόσα από τον θάνατό του [γιατί βέβαια πέρυσι θυμηθήκαμε, όπως τον θυμηθήκαμε και "τιμήσαμε" τον Καββαδία]. Θυμηθήκαμε και τον Ελύτη που λέει να τον μνημονεύουμε [αλλά κάποιοι αποσιωπούν μαζί με ποιον άλλον μαζί]. Μια σειρά από απόπειρες να ξαναδιαβαστεί "αλλιώς" το έργο του. Χρειαζόμασταν όμως και μια επέτειο για να μιλήσουμε πλέον για τον πολιτικό, τον ερωτικό, τον μεταγλωτισμένο ή τον μονοτονισμένο Παπαδιαμάντη. Όπως παλιότερα ήταν κάτι σαν το μελομακάρονο και σαν το τσουρέκι τα "Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα" και τα "Πασχαλινά Διηγήματα" σε συσκευασία δώρου.

Άλλος ένας ξεβολεμένος, ο Ν. Καρούζος το είχε πει:

Ο ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΚΥΡ-ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Θαμνώδη ρήματα και φύλλα καταπράσινα της γλώσσας.
Μεγάλος άνθρωπος και ανέσπερος Έλληνας που κράτησε
τον πόνο στο σωστό του ύψος,
αγνοώντας τον αιώνα της καλπάζουσας εξυπνάδας.
Ήδη τα θύματα της προόδου που πρόωρα σκουριάζει,
πάνε στην πατρίδα του τη Σκιάθο
κι αγοράζουν, ελπίζοντας, οικόπεδα
Πάνε για λίγο αεράκι, λίγη θάλασσα και φρέσκο φεγγάρι.
Μα είναι αδύνατο να κοροϊδέψουμε τη ρημαγμένη φύση
με ξυπόλητα Σαββατοκύριακα και τροχόσπιτα.
Ο ακέραιος κυρ-Αλέξανδρος,
Εκείνος ο περιούσιος Παπαδιαμάντης
και το κεράκι μας ακόμη δεν το θέλει.

Κι αλήθεια, αν ρωτούσαν τον Παπαδιαμάντη, δε θα έλεγε ότι πέθανε, αλλά ότι κοιμήθηκε.
Αλλά ας μην ανοίγουμε τέτοιες συζητήσεις....

τα χρόνια τρέχουν χύμα κι εμείς τους δίνουμε ένα σχήμα

2011-01-01T01:00:00.000-08:00

Πρωτοχρονιές σε χρόνους άλλους
Πρωτοχρονιές με τους μεγάλους
μικρός εσύ, μικρός κι ο χρόνος
αλλάζατε κι οι δυο συγχρόνως.

Λίγο μετά, στα δεκαεφτά
με τους γονείς σου ήσουν πάλι
μα αισθανόσουν ήδη απών
σε συντροφιές συμμαθητών
το σπίτι σου έχανε εξουσία
κι ο χρόνος την κρυφή του ουσία.

Ύστερα γιόρταζες με φίλους
σ' ένα δωμάτιο καπνού
το θαύμα πάλι ήταν αλλού
στις παιδικές Πρωτοχρονιές σου
στον χρόνο που άλλαζε μαζί σου
πριν μεγαλώσει η αντίστασή σου.

Τώρα τι κλαις και τι γκρινιάζεις
Πρωτοχρονιά είναι και γιορτάζεις
την λίγη πίστη του ενηλίκου
στην παιδική ανατολή του.

Πρωτοχρονιές, γιορτές του χρόνου
Πρωτοχρονιές του ραδιοφώνου
πώς θα τις γιόρταζες εσύ
τώρα που έχεις το κλειδί;

Μικρό κλειδί και σ' οδηγάει
σ' ένα παράσπιτο στο πλάι
σ' ένα μικρό μικρό πλανήτη
πλάι στο μεγάλο άδειο σπίτι.

Πάει ο καιρός που οι δικοί σας
σκηνοθετούσαν τη γιορτή σας
και είσαι εσύ που πρέπει τώρα
να υψώσεις της γιορτής τα δώρα.

Ποιος θα νοιαστεί και ποιος θα τρέξει
Χρονοποιός ας είναι η λέξη
γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα
κι εμείς τους δίνουμε ένα σχήμα.

Στίχοι - Μουσική: Διονύσης Σαββόπουλος, Χρονοποιός 1999 & Σαββόραμα 2001

Καλή Χρονιά σε όλες και όλους!

2010 μ.Χ.

2010-12-25T08:56:00.000-08:00

Θα ξαναγεννηθείς στα ‘ξώφυλλα

των εβδομαδιαίων περιοδικών

και των εφημερίδων.

Κορδέλες και ταινίες...

με κεφαλαία γράμματα

θα διαφημίσουνε τα:

«Καλά Χριστούγεννα».

Εκατομμύρια κάρτες...

θα διαπλεύσουνε τα πέλαγα...

για να ευχηθούν τη γέννησή Σου.

Χορωδίες θα ψάλλουν

κατανυκτικά τροπάρια.

Και τα ραδιόφωνα θα μεταδίδουν

το «Άγια Νύχτα»...

Το βράδυ στα θέατρα

θα διασκεδάσουμε...

Νυσταλέοι, έπειτα, θα χωθούμε

βιαστικοί στα κρεβάτια μας,

χωρίς κανένας μας να κοιτάξει

στο σκοτεινό ουρανό

μήπως και φάνηκε

το αστέρι των Μάγων...

2000 π.Χ. (αποσπάσματα)
Λευτέρης Μάινας

[Κ. Λουκάκης, Νεοελληνική Θρησκευτική Ποίηση, Αθήνα 1978: 153.]

λόγος καταγγελτικός ή καταπραϋντικός;

2010-12-22T08:48:00.000-08:00

Είναι αλήθεια και ίσως κοινότοπη διαπίστωση πως τον τελευταίο καιρό πολλοί μιλούν για πολλά, βέβαιοι και στηριγμένοι σε αξιώματα, δόγματα και θέσφατα, άσχετα που ξορκίζουν αυτές τις δυο λέξεις. Συχνά ανατρέχουν στο παρελθόν με συγκρίσεις, παραλληλισμούς και αναζητώντας ομοιότητες για να μας πουν ότι η επανάληψη αυτή τη φορά θα είναι τραγωδία και όχι φάρσα, ξεχνώντας ίσως ότι το τραγικό είναι και κωμικό μαζί, αλλά η αδολεσχία παραμένει πάντα αδοολεσχία. Αυτοί λοιπόν οι πολλοί, επώνυμοι και απενοχοποιθέντες για τα όσα στήριξαν φανερά και ανεκτικά στο παρελθόν, ο καθένας με τον τρόπο του και τα πιστεύω του, μας καλούν όλους τους άλλους σε ανυπακοή , αλλά υπακούοντας όμως σε αυτά και μόνο που οι ίδιοι λένε. Αυτή είναι και η μετανεωτερική μορφή της ανυπακοής, αλλά δεν ξέρω αν ποτέ και πως φτάσαμε στη νεωτερική εποχή.
Ωστόσο, το παλιό καλό εκπαιδευτικό σύστημα με την αρωγή και των φροντιστηρίων, φαίνεται πως έμαθε πολλούς να γράφουν καλές εκθέσεις ιδεών ακολουθώντας πάνω κάτω ένα τέτοιο σχεδιάγραμμα:

Οι ημέρες που ζούμε είναι δύσκολες και κρίσιμες [κάπως έτσι ξεκινούν και προχωρούν] περνάμε ως χώρα μια δεινή οικονομική κρίση πού δημιουργεί στους πολλούς ανασφάλεια και φόβο. [Η αιτιολόγηση, η αλλιώς η συνολική θεώρηση εξηγεί πως] η χώρα μας φαίνεται να μην είναι πλέον ελεύθερη αλλά να διοικείται επί της ουσίας από τούς δανειστές μας. [Η άγνοια ή και παραποίηση (;) της ιστορίας του νεοελληνικού κράτους εκμηδενίζεται από την χρήση αποκλειστικά του ενεστώτα].

Αυτό πού συμβαίνει [α.στην Πατρίδα μας, β. στην Ελλάδα, γ.στο Έθνος, κλπ. αναλόγως του χρώματος με το οποίο θα τυπωθεί και τους συγγραφείς] είναι πρωτόγνωρο και συνταρακτικό.
[Ακολουθεί σύντομη ή αναλυτική περιγραφή για την] ανατροπή δεδομένων και δικαιωμάτων... [επειδή έχουμε ] κατοχή...εκτελούμε εντολές των κυριάρχων - δανειστών .... [μαζί με τις ] παθογένειες της κοινωνίας και της οικονομίας [οι οποίες πρόσφατα ανακαλύφθηκαν].
[Παρουσιάζονται αναλυτικά] οι ριζικές ανατροπές [και καταλήγουν συνοπτικά ότι] φθάνουμε στην κρίση και στην χρεωκοπία.
[Α, ναι! κάπου εδώ συναντάμε, αλλά για μια και μόνη φορά και δίχως περαιτέρω επεξηγήσεις για αποφυγή πλατειασμών τη λέξη ] αυτοκριτική [ για να προβληθεί στη συνέχεια και να αναλυθεί το αντίδοτο, συνήθως χρησιμοποιούν το καλολογικό στοιχείο: «προτάσεις» ή « λύσεις» απαραιτήτως με προστακτικές β’ προσώπου πληθυντικού]
[Ο επίλογος είναι ένα κάλεσμα για τους αναγνώστες και μέλλοντες ανυπάκοους, ώστε] όλοι μαζί.... συσπειρωμένοι γύρω από [την ασφάλεια κάποιου μαντριού με εξασφαλισμένη την ιδεολογική καθαρότητα, η οποία θα μας προστεύσει από τον κακό λύκο και τις κακοτοπιές, για να ] βγούμε από [α.τη δύσκολη ώρα, β. τη δύσκολη κατάσταση, γ. το οικονομικό σύστημα, κλπ, αναλόγως πάλι με το ποιος/οι υπογράφουν από κάτω].

Και θυμίζουν εκείνο ανέκδοτο, τόσο πικρό, μα και τόσο αληθινό σαν αυτά που βίωσε εκείνος ο
φιλήσυχος ανθρωπάκος, όταν έχασε τα βήματά του και μέσα στο σκοτάδι βρέθηκε σε μια κακόφημη γειτονιά της πόλης. Σ’ ένα στενό, τον στριμώχνουν τρεις τέσσερις αγριάνθρωποι, μέλη συμμορίας, τον κολλάνε στον τοίχο, βγάζουν μαχαίρια και τον ρωτάνε.
-«Λέγε, είσαι με εμάς ή με τους άλλους;»
Με τρεμάμενη φωνή ο αναθρωπάκος απάντησε, όπως καλούν και περιμένουν να απαντήσουμε κι εμείς [που θα γίνουμε ανυπάκοοι].
-«Μ’ εσάς είμαι, θέλει ρώτημα;»
Τότε οι άγριοι μπήγοντας τα μαχαίρια τους στο κορμί του ανυπεράσπιστου, φωνάζουν γελώντας:
-«Την πάτησες, εμείς είμαστε ο άλλοι.»

Κι αν αναρωτιέται κανείς γιατί γράφτηκαν όλα αυτά παραμονές των Χριστουγέννων, είναι γιατί την Παρασκευή θα ξανανέβουν επάνω στη γη οι Καλικάντζαροι. Μόνο που αυτοί είναι παιγνιδιάρηδες και σκανδαλιάρηδες και μετά από δώδεκα μέρες θα ξανακατέβουν κάτω. Οι άλλοι δεν ξέρω ποιος αγιασμός θα τους σκιάξει...

Ας είναι οι δρόμοι έρημοι από ανθρώπους

2010-12-17T13:05:00.000-08:00

Μη φοβόσαστε που ξημερώνει,
έχουμε την καλή ελπίδα στην καρδιά μας.
Ας είναι οι δρόμοι έρημοι από ανθρώπους,
θ' ακουστούν όλες οι φωνές της ημέρας.

Μην αναστενάζεις που ο μόχθος έχει πολλές ώρες,
το κάθε βάρος τ' αλαφρώνει η συντροφιά,
ένα μάτι που προβάλλει απ' τη συννεφιά,
η καλή ελπίδα πώχουμε στην καρδιά.

Ακούς πώς πάλλεται σαν καμπάν' από φως,
διώχνοντας τα σκοτεινά φαντάσματα,
προσκαλώντας τον εργάτη στην οικοδομή,
η καλή ελπίδα πούναι στην καρδιά.

Τρέξτε πρόθυμα με το δίχτυ της ζωής,
στη θάλασσα με τις λαχτάρες που σιωπούν,
κάτι από τον ήλιο π' αναλειώνει στα νερά,
θ' ανέβει απάνω η ελπίδα της καρδιάς.

Όρθρος,

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

(περιοδικό «Μορφές», 1950)

Από τη συλλογή Ποιήματα (Παλαιοντολογικά) (1988)

Ατομικές συμβάσεις για όλους: όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί

2010-12-14T22:58:00.000-08:00

«Πέρυσι, τέτοιο καιρό, δεν είχαμε Μνημόνιο, αλλά είχαμε πάλι σκουπίδια στους δρόμους. Για την ακρίβεια, κάθε χρόνο Χριστούγεννα και Πάσχα τα σκουπίδια ήταν κομμάτι των γιορτών μας. Κανείς δεν θυμάται γιατί απεργούσαν οι υπάλληλοι της Καθαριότητας, αλλά το Μνημόνιο δεν άλλαξε και πολλά σ’ αυτόν τον τομέα της καθημερινότητάς μας. Επίσης το Μνημόνιο δεν άλλαξε τίποτε στην κίνηση στο κέντρο της Αθήνας. Πορείες είχαμε πέρυσι, πορείες έχουμε και φέτος. Με την ίδια συχνότητα και τον ίδιο πάνω-κάτω αριθμό ανθρώπων.
Οι αστικές συγκοινωνίες ήταν επίσης υπό αίρεση. Οι εργαζόμενοι έβρισκαν λεωφορείο μόνο όταν οι συνδικαλιστές το επέτρεπαν. Οι δεύτεροι, τη μια έκαναν στάση εργασίας για να γίνει τις ώρες αιχμής η γενική συνέλευση, την άλλη απεργούσαν για τα δίκαια επιδόματα, που η κοινωνία τούς χρωστούσε. Κι εδώ το Μνημόνιο δεν χειροτέρεψε πολλά στην καθημερινότητά μας. Οι γιατροί στο ΙΚΑ πάλι απεργούσαν για τις εφημερίες και οι συνταξιούχοι καρτερικά περίμεναν στην ουρά.
Στα πανεπιστήμια, πρυτάνεις, καθηγητές και φοιτητές ελεεινολογούσαν την κατάσταση στην ανώτατη παιδεία και δήλωναν αποφασισμένοι να πολεμήσουν για να παραμείνει η ίδια. Πανεπιστημιακές σχολές βρίσκονταν υπό κατάληψη και το αφισομάνι κυριαρχούσε. Σήμερα πάλι κάποιες σχολές είναι υπό κατάληψη και η χαρτούρα βασιλεύει. Οι συγκρούσεις για να μείνουν ανοιχτά τα μαγαζιά μια Κυριακή επιπλέον τον χρόνο είναι στην ετήσια ατζέντα. Οσο για τις γενικές απεργίες, κάναμε με κάθε ευκαιρία. Ακόμη και όταν ο Τζορτζ Τζούνιορ Μπους αποφάσισε να εισβάλει στο Ιράκ.
Το χειρότερο που ανέδειξε αυτή η κρίση είναι ότι ενώ η ζωή αλλάζει δραστικά, οι ηγεσίες κάθε χώρου (πολιτικές, συνδικαλιστικές, κοινωνικές) δεν λένε να αλλάξουν συμπεριφορά. Υπάρχουν άνθρωποι που μένουν χωρίς δουλειά και τα συνδικάτα του Δημοσίου καίγονται για τα αγνώστου ύψους επιδόματα των μελών τους. Η οικονομία βρίσκεται στη χειρότερη κατάσταση από τη μεταπολίτευση κι εντεύθεν και κάποιοι πολιτικοί ψάχνουν εύσχημους τρόπους να αυξήσουν το Δημόσιο και να βολέψουν μερικούς.
Ολοι καμώνονται πως η κρίση δεν τους αφορά και όλοι συμπεριφέρονται σαν να μη συνέβη τίποτε. «Δεν τα φάγαμε μαζί, δεν θα πληρώσουμε μαζί», φωνασκεί η παλαβή Αριστερά, αλλά δεν μας λέει ποιος θα τα πληρώσει. Οι Γερμανοί ή οι κάτοικοι της Ακτής του Ελεφαντοστού; Στα καφενεία-κατ’ ευφημισμόν δελτία ειδήσεων, τα εικονίσματα του λαϊκισμού συνεχίζουν να δακρύζουν για τα «ντέρτια του λαού». Φωνασκούν για τους κακούς ξένους που έρχονται να πιουν το αίμα του λαού, όπως φωνασκούσαν παλιότερα για τους κακούς Τουρκο-Βουλγαρο-Αλβανούς που θα έκαναν το μουσουλμανικό τόξο για να πνίξει την Ελλάδα. Και συνεχίζουν να πληρώνονται αδρά για τις καθημερινές θεατρικές παραστάσεις.
Τώρα, όμως, τα πράγματα αλλάζουν. Τα λεφτά που χρηματοδοτούσαν όλες τις παράλογες συμπεριφορές έχουν κοπεί. Αναγκαστικά πρέπει να αλλάξουμε πορεία. Να δούμε τι μπορούμε να γλιτώσουμε από τα επιδόματα «έγκαιρης προσέλευσης στην εργασία» και να κάνουμε ταμείο για τα υπόλοιπα. Κυρίως, όμως, πρέπει να αλλάξουν συμπεριφορές. Αυτές που έκαναν τη ζωή μας αβίωτη και πριν...»

Σύνδεσμος Ειλικρινών Βιομηχάνων

αναδημοσίευση από Red NoteBook

Η αυτοεκπληρούμενη πολιτική προφητεία

2010-12-11T14:13:00.000-08:00

Για να προχωρήσει κανείς σε μιαν ανάλυση του "παιχνιδιού" και πιθανώς να προτείνει και κάτι σταματά πάντα σε ένα εμπόδιο: δεν έχει γίνει ως τώρα κάποια σοβαρή και επικαιροποιημένη ανάλυση και εμβάθυνση στο τι είδους ανάπτυξη υπήρξε στην Ελλάδα ως τώρα, δεν έχουν κατανομαστεί και δεν έχουν καταδειχθεί οι στρεβλότητες και οι παρεκκλίσεις. Όμως εκτός από την οικονομία, την παραγωγή και τις παραγωγικές διαδικασίες, ποιος αγγίζει το θέμα των νοοτροπιών και όλων εκείνων των ιδεολογημάτων που αναδύθηκαν και αποτέλεσαν κατευθυντήριες γραμμές πορείας;

Τελικά είναι ίσως αρκετά βολικό να μιλά κανείς για τον homo economicus, αλλά να μην αγγίζει θέματα όπως το πως διαμορφώνονται οι νέες μορφές ατομικότητας και συλλογικότητας, τι είναι δημόσιο και τι ιδιωτικό, ποιο περιεχόμενο και ποιες μορφές έχει η πολιτιστική ταυτότητα σήμερα, κ.α.π..

Αποτελεί επιπλέον χαρακτηριστικό της αυτοεκπληρούμενης πολιτικής προφητείας η προσμονή και η παρακίνηση ο κόσμος να συμπεριφερθεί και να αντιδράσει σύμφωνα με σχήματα και τρόπους, όπως στο παρελθόν, γιατί πολλοί [αν όχι όλοι] που μιλούν με προτεταγμένο το δάχτυλο και το αναλώσιμο όραμα ενσαρκώνουν ακριβώς αυτό: το παρελθόν.

[Από ένα σχόλιο εδώ]

το είναι, αιώνιο και θνητό με κεφαλαίο ή μικρό έψιλον δεν παίζει ρόλο.

2010-12-08T11:11:00.000-08:00

Είναι μάλλον δύσκολο -ίσως και να πρέπει η σιωπή- το να μιλήσεις για το πως εκφράζει κάποιος την θέση του στον κόσμο που τον περιβάλλει και τον υπερβάλλει. Ίσως μέσα από τις οπτικές του άλλου ανανοηματοδοτείς και τη δική σου θέαση, σαν καλειδοσκόπιο ή σαν τηλεσκόπιο προς το είναι, θνητό και αιώνιο, με κεφαλαίο ή μικρό έψιλον δεν παίζει ρόλο.

ΔΙΑΘΕΣΕΙΣ Χ

Είμαι συγκινημένος απόψε.

Ο οξύς συνειρμός τέχνης απαιτητικής και κάπως άχαρης
για την ώρα διστάζει.
Έλα-
μπορούμε, αν θες,
να περπατήσουμε μαζί αίθουσες μουσείων
ερωτευμένων με τα ίδια τους τ' αγάλματα
να διαγνώσουμε την αιχμηρή αμφιβολία του χεριού
κάτω απ' το ποτισμένο ύφασμα. το μάρμαρο
την άγρια προετοιμασία της επιφάνειας για ζωγραφική.
Μπορούμε, αν βέβαια το θελήσεις,
να φτιάξουμε μια μουσική.
Θα 'ναι πολύτιμη κι ανέμελη
θα εξελίσσεται κάπως αργά
αλλά στους ίδιους πάντα αξιόπιστους τετράγωνους χρόνους.
Έλα.
Μη μου το αρνηθείς.
Άλλωστε τι θα κοστίσει.
Φέρε μαζί αυτή τη στιγμή κι αυτή τη σελίδα.
Αυτή τη στιγμή
εδώ
πάνω σ' αυτή τη σελίδα
-μόνη περιουσία μου-
ακύρωσέ τα
αφού, απόψε,
πιστός στην αρετή των δακρύων
σε εποχή κυνικών εκμυστηρεύσεων
μπορώ
επάξιος και λαμπερός
γιαυτή τη μόνη φορά,
να σε υπερασπιστώ.

Δήμητρα Κωτούλα

Τρεις νότες για μια μουσική

Εκδόσεις Νεφέλη, 2004

παράλληλες, αποκλίνουσες, διασταυρούμενες διαδρομές

2010-12-04T14:29:00.000-08:00

Σύμφωνα με κάποιες θεωρίες για τον αστικό ιστό, κάθε στοιχείο σε ένα αστικό τοπίο αποκτά νόημα εφόσον σχετίζεται με μια ανθρώπινη δραστηριότητα και μια περίπλοκη διαδικασία οργάνωσης συνδέει τους διάφορους κόμβους του αστικού ιστού. [Jan Gehl (1987), Life Between Buildings, New York: Van Nostrand Reinhold.]. Η μνήμη δίνει άλλη διάσταση στο αστικό τοπίο, ειδικά η υποκειμενική και επιλεκτική μνήμη -η οποία και το ανανοηματοδοτεί-, ίσως αποτελώντας το καλύτερο και ισχυρότερο αντίπαλο δέος στην επιβαλλόμενη ως αντικειμενική συλλογική μνήμη.

Αυτά λοιπόν καταγράφει ο φίλος Δύτης στη "Φοιτητική αυτοβιογραφία" του:

Ένα βιντεάκι (via Sraosha) με έκανε να θυμηθώ μετά από πολύ καιρό τη Θεσσαλονίκη των φοιτητικών μου χρόνων. Ξεκινώντας από το διαμέρισμα στη Φιλικής Εταιρείας, κοντά στο Ιπποδρόμιο, δειλό ξεμύτισμα στον κόσμο· το πρώτο, νομίζω και το δεύτερο εξάμηνο πήγαινα σε όλα τα μαθήματα, μετά έκοψα το σπορ. Θυμάμαι ότι συχνά τότε ξενυχτούσα στο σπίτι μου, ακούγοντας Νικ Κέιβ και άπειρες κασέτες από τους παράνομους κασετάδες της Φιλοσοφικής, με έναν από τους οποίους μιλούσαμε για μουσική και ήξερε πάντα τι έψαχνα, ξανθός με μουστάκι που μου θύμιζε Πολωνό. Το ξημέρωμα συχνά ξεπόρτιζα και ανηφόριζα προς την Άνω Πόλη, βρίσκοντας διάφορους θησαυρούς και καταλήγοντας συνήθως στο Γεντί Κουλέ το οποίο πάντα μου έκανε τρομερή εντύπωση, καθώς σκεφτόμουν πολύ έντονα όσους είχαν περάσει χρόνια και χρόνια μέσα στο κάστρο που είχε αρχίσει ήδη να γίνεται ρημαδιό.

Οι πρώτες γνωριμίες φυσικά γίνονταν στη γραμματεία, στις ουρές για το πάσο ή για το πρόγραμμα. Θυμάμαι πολύ καλά όλες εκείνες τις πρώτες φορές, το πρώτο τσάι στη Ζώγια, την πρώτη φορά που χτύπησε το κουδούνι μου, την πρώτη μπύρα στη Βαβέλ (εκείνη στο Μπερλίν δεν τη θυμάμαι, και γενικά στο Μπερλίν πέρασα τόσες πολλές ώρες που στο τέλος το σιχάθηκα), την πρώτη σοκολάτα στη Ρεζέρβα, το πρώτο βράδυ στο Άσυλο, το πρώτο τάβλι στη Μελενίκου -ψέματα, αυτό το τελευταίο δεν το θυμάμαι, θυμάμαι όμως ποιος και πώς μου έμαθε το μπουρλότ που ύστερα παίζαμε με μανία σε σπίτια, σε συνοικιακά καφενεία με πράσινη τσόχα, και βέβαια στο παλιό Ματζέστικ, απ’ όπου μπορούσες να κάτσεις όλο το απόγευμα πίνοντας ούζα και χαζεύοντας τη θάλασσα μέσα από τα αυτοκίνητα που διέσχιζαν την παραλιακή.
Κάπου εκεί πρώτον, απέκτησα συγκάτοικο, δεύτερον άρχισα να πηγαίνω στις λεγόμενες μαζώξεις του σχήματος και να ασχολούμαι με ό,τι ψευδώς ονομάζουμε φοιτητικό συνδικαλισμό. Ωραίες αναμνήσεις: στα διάφορα σπίτια, φτιάχνοντας καφέδες εκ περιτροπής, αναλαμβάνοντας να γράψεις την επόμενη προκήρυξη, καταλήγοντας σε κάποιον Τζώτζο ή Μακεδονικό όπου τραγουδούσαμε Χειμερινούς και Σαββόπουλο (όταν πατούσα πόδι). Τότε είχα σταματήσει να πατάω στα μαθήματα (εκτός από ένα), και κατά τις έντεκα στηνόμουν στο τραπεζάκι που είχαμε στην είσοδο και περίμενα να εμφανιστεί κόσμος, να τα πούμε και να καταλήξουμε σε κάποιο καφέ. Διάβαζα όμως πάρα πολύ, θυμάμαι τώρα με ευχαρίστηση κάτι ομαδικές εξορμήσεις σε βιβλιοπωλεία: η μανία μου τότε ήταν οι σουρεαλιστές, ο Μπόρχες, ο Μπάροουζ, πολύ αργότερα πήρα τους Υπνοβάτες. Τέσσερις-πέντε φορές το χρόνο ανεβοκατέβαινα Αθήνα, πάντα φυσικά με τραίνο, και έβλεπα τους παλιούς μου φίλους, ακόμα πιο ωραία όμως ήταν όταν έρχονταν εκείνοι να με δούνε, παρόλο που έχω την αίσθηση ότι ποτέ δεν κατάφερα να ενώσω τις παρέες μου της Αθήνας με εκείνες της Θεσσαλονίκης· φυσικό ήτανε.

Να μην ξεχάσω τις φοιτητικές συζητήσεις, είτε σε καφενεία είτε ολονυχτίς σε κάποιο σπίτι: στην ηλικία που γενικά λέγεσαι εικοσάχρονος τείνεις να φιλοσοφείς ατέλειωτα για τις ανθρώπινες σχέσεις, τη ζωή, τον έρωτα ή την τέχνη, τόσο πολύ ίσως που μετά σου κόβεται πια η όρεξη. Τα τελευταία χρόνια πριν φύγω έμπλεξα με μια παρέα πρωτοετών ή δευτεροετών και αναγνώρισα τις ίδιες κουβέντες με ένα είδος καλόβολης πλήξης. Ωραία ήταν.
Μετά με τον συγκάτοικό μου βρήκαμε ένα σπιτάκι στην Ευαγγελίστρια, το πιο ωραίο από όλα τα σπίτια μου, διόροφο (αλλά ο όροφος ήταν αχρησιμοποίητος, μόνο που κάπου-κάπου ανεβαίναμε στο μπαλκόνι), με μια μικροσκοπική αυλίτσα που εφαπτόταν με τον βράχο του δάσους του Σέιχ Σου. Θυμάμαι: απογεύματα στο κεφαλόσκαλο στην οδό Κύπρου, ο ήλιος έπεφτε και σε μια πορτοκαλί απόχρωση έβλεπες τους γείτονες να πηγαινοέρχονται και κάτι ενοχλητικά (γιατί τους είχα δώσει πολύ θάρρος) παιδάκια παρακαλούσαν να μπουν στο σπίτι, δεν θυμάμαι πια τι έκαναν μέσα, θυμάμαι μόνο το όνομα του ενός (Μάρκος). Το δωμάτιό μου έβλεπε στην αυλίτσα από ένα παλαιικό παράθυρο, το μισό του οποίου κρυβόταν από τη σκάλα που ανέβαινε πάνω· είχα μια φλοκάτη και ήταν χειμώνας, ακόμα θυμάμαι το χιόνι. Σ’ αυτό το σπίτι άρχισα να διαβάζω οθωμανικά, αν σας ενδιαφέρει.
Γύρω στο ’95 πρέπει να μετακόμισα στη Μουσών στην Άνω Πόλη, εκεί είχα δυο δωμάτια που έβλεπαν σε μια τσιμεντένια αυλή. Δίπλα έμενε η σπιτονοικοκυρά, η κυρά-Φρόσω, που τις μέρες της εξεταστικής έφερνε φαγητό αλλά μετά από ένα χρόνο η πίεση των κυράδων της γειτονιάς αποδείχθηκε πια ανυπόφορη καθώς τσέκαραν ποιος μπαίνει και ποιος βγαίνει. Αν ανέβαινες στην ταράτσα, μπορούσες να δεις τα τείχη στα αριστερά και την πόλη με τη θάλασσα ευθεία μπροστά: θυμάμαι κάτι πυροτεχνήματα, μάλλον στην έναρξη της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Ήταν η εποχή που ανακατευόμουν πολύ με άλλες παρέες, της αρχιτεκτονικής, πήγαινα σε κάτι θεατρικές τους πρόβες και επαναλάμβανα τα καμώματα του πρώτου έτους. Σε ένα τέτοιο σπίτι φιλοξενήθηκα φεύγοντας από κει, μια παλαιική πολυκατοικία κοντά στην Καρόλου Ντηλ με μαντεμένιο ασανσέρ και πλακάκια αρ νουβώ: κυρίως θυμάμαι τη μυρωδιά από το τσάι που πίναμε ακατάπαυστα και κάτι αρωματικά κεράκια, και ένα επικώς αποτυχημένο μπορς που είχαμε φτιάξει ένα βράδυ ακολουθώντας τις οδηγίες ενός βιβλίου με νηστήσιμες συνταγές.
Το τελευταίο μου σπίτι ήταν στη Δεσπεραί, κάτι σαν επιστροφή στο κέντρο μετά από μια δίχρονη περιπλάνηση στα πέριξ. Εκεί πια ήμουν πτυχιούχος, και είχα στραφεί σε ένα πιο μοναχικό τρόπο ζωής. Μετά από ένα ροκ διάλειμμα δυο ή τριών χρόνων είχα ξαναστραφεί στον Χατζιδάκι, και θυμάμαι ότι είχα τότε και τη μανία με τους συνθέτες του 20ού αιώνα, τους δωδεκάφθογγους επιγόνους του Μάλερ (put the blame on Cortazar). Τον πρώτο χρόνο σ’ αυτό το σπίτι είχα και τηλεόραση, και έβλεπα κάθε Παρασκευή τις ταινίες που πρόβαλλε η ΕΤ1 χάρη στα γενέθλια του κινηματογράφου. Με την ευκαιρία θυμήθηκα τώρα και τα σινεμά, πολύ σινεμά, ιδίως τα πρώτα χρόνια που μια κινηματογραφική λέσχη, η Παράλλαξη τότε, έκανε εβδομαδιαία αφιερώματα σε όλους τους μεγάλους παλαιούς και διπλές μεταμεσονύχτιες κάθε Παρασκευή, ή ίσως Σάββατο, από τις οποίες η πρώτη ήταν λίγες βδομάδες ή και μέρες από τότε που είχα πρωτοφτάσει στην πόλη: μπήκα σχεδόν τελευταίος, και είδα δυο ταινίες του Τζάρμους από την πρώτη πρώτη σειρά, με το κεφάλι στραμμένο προς τα πάνω και τις μορφές στην οθόνη επιμήκεις σαν φιγούρες του Γκρέκο. Εκείνη την εποχή όμως πια, έβγαινα σταθερά μεν αλλά χωρίς ποικιλία στο Γκροτέσκ, το λεγόμενο καινούριο στη Διαγώνιο (το παλιό ήταν μια μικρή τρύπα λίγο πιο πάνω): ραντεβού πάντα στα Ηλύσια, πρώην σινεμά και μετέπειτα παιχνιδάδικο, και σκοπός το γνωστό μπιστρό (το πραγματικό μπιστρό βέβαια είχε προηγηθεί κατά δύο χρόνια, το περίφημο -για μας- καφέ Πιερό στο Διοικητήριο. Του επιλεγόμενου πατριάρχη, όποιος τον ξέρει).
Για να δούμε τι άλλο ξέχασα: η τελευταία μου εξεταστική -στην Άνω Πόλη τότε- συνέπεσε με μια φοβερή ζέστη. Διάβαζα όλη μέρα με τα παντζούρια κλειστά βυζαντινή αρχιτεκτονική, έχοντας δανειστεί το βιβλίο του Μπούρα από τις φίλες μου τις αρχιτεκτόνισσες, και το βραδάκι που έπεφτε ο ήλιος κατηφόριζα στο Ναυαρίνο, έπαιρνα μια μπύρα και την έπινα σιγά-σιγά σταυροπόδι στο πεζούλι μέχρι να περάσει κάποιος γνωστός. Όλο και κάποιος θα πέρναγε, τόσο που όταν ήρθα μετά στην Αθήνα και άνοιγε μια πόρτα στο μπαρ ή στο καφενείο κοίταζα να δω ποιος μπήκε.
Με ευχαρίστηση θυμάμαι μία πετυχημένη κατάληψη της σχολής (το γράφω για να είμαι και λίγο στην επικαιρότητα) όπου είχαμε οργανώσει διπλή προβολή ταινίας, τις “Φράουλες και αίμα” και το “Αν”. Όταν ο κόσμος είχε πια φύγει, μείναμε δυο ή τρεις και είδαμε μέχρι να ξημερώσει το “Κουρδιστό πορτοκάλι” και, τελευταίο, το “Σατυρικόν” του Φελίνι. Διάφορα πράγματα γίνονταν τότε, και έχω την εντύπωση ότι πάντα κρατούσα μια έκκεντρη στάση. Μ’ άρεσαν τα περιοδικά που βγάζαμε, τρία τον αριθμό: ένα ήταν το “Κιβώτιο”, του σχήματος ας πούμε, ένα ήταν ο “Τυμβωρύχος”, πιο αρχαιολογικού χαρακτήρα αλλά με πολιτική οπτική (χειρόγραφο;), και βέβαια δεν ξεχνώ τους Κυνοκέφαλους.
Και φυσικά αυτό δεν είναι αυτοβιογραφία, δε νομίζω να μάθατε τίποτε σπουδαίο για μένα (το κόλπο το έμαθα από τον Κίπλινγκ, αν θυμάστε). Θέλησα μόνο να βάλω κάποιες αναμνήσεις μου σε μια τάξη, τις έβαλα, ελπίζω να μη βαρεθήκατε.
Μαύρε καβαλάρη, αν ξαναπεράσεις στο αφιερώνω. Να θυμηθείς πώς ποτέ δεν μπορούσαμε να συμφωνήσουμε σε κάτι τρώγοντας συκώτι στη Δόξα της Αποστόλου Παύλου.

Τελικά, φίλε μου, τα συνδετικά μονοπάτια είναι πολύπλευρα και ακανόνιστα.

τι κάνει η μαμά τον τενεκέ του λαδιού, όταν τελειώσει το λάδι;

2010-11-30T11:33:00.000-08:00

Ίσως το περιστατικό να είναι από άλλες εποχές πιο παλιές, περασμένες, μάλλον και απωθημένες βαθιά στη μνήμη μας. Υπάρχει φυσικά και η αδήριτος μνημοκτόνος ευμάρεια, όπως και ο τρόμος μιας επερχόμενης καταναλωτικής αδυναμίας και πιθανής ένδειας. Ας είναι, όμως και ας δούμε τι έγινε κάποτε

... στο χωριό Λιβάδι Ελασσόνας. Είχε προηγηθεί το προηγούμενο καλοκαίρι η παράσταση της Τύχης της Μαρούλας, που είχε εντυπωσιάσει πολύ τα παιδιά. Η Τενεκεδούπολη άρχιζε ως εξής:

Ξεπρόβαλλε πίσω από το σκηνικό το τενεκεδάκι «Ήλιος» - στην παράστασή μας το καρτουσα εγώ-, χωρίς να φαίνεται ο ηθοποιός που έπαιζε το ρόλο, και ρωτούσε τα παιδιά: «Παιδιά με γνωρίζετε; Ποιος είμαι;»

Και τα παιδιά στο Λιβάδι αντί να απαντήσουν «ο Ήλιος», απαντούν όλα μαζί σύσσωμα: «Ναι, σε γνωρίζουμε, είσαι η Μαρούλα». Γιατί φυσικά η φωνή μου τους θύμιζε τη Μαρούλα.

Αλλά αυτό δεν ήταν το μόνο ευτράπελο. Η παράσταση ήταν δύσκολο να συνεχιστεί , γιατί ο θίασος της Τενεκεδούπολης σχηματιζόταν στο έργο από διάφορα τενεκέδια που μετά τη χρήση τους πετάγονταν στα σκουπίδια. Αυτή ήταν όμως η συνήθεια των πόλεων, όχι των χωριών. Στην οικιακή οικονομία των χωριών μας τίποτε δεν πετιόταν, όλα ήταν χρήσιμα.

Έτσι, όταν ρώτησα τα παιδιά:

«Παιδιά, τι κάνει η μαμά τον τενεκέ του λαδιού όταν τελειώσει το λάδι;», αντί να μου απαντήσουν «τον πετάει στα σκουπίδια» αυτά φώναξαν όλα μαζί:

«Βάνει λουλούδια» ή «βάνει τον τραχανά μας.»

Άντε να βρεις εσύ τενεκέδες στα σκουπίδια να φτιάξεις θίασο.

Άννα Βαγενά, Το θεσσαλικό μου θέατρο, Κέδρος, Αθήνα 2006.

Τελικά, δεν παίρνουμε απάντηση, αλλά μάλλον καταλαβαίνουμε ότι πολύ θα δυσκολεύτηκε η Ά. Βαγενά να φτιάξει το θίασο της Τενεκεδούπολης.

Άντε, όμως σήμερα να βρεις εσύ,
πόσες εκπομπές μαγειρικής θα χρειαστούν ακόμη, εσχάτως δε και κηπουρικής για να μάθουμε ότι [ή να ξεμάθουμε] ότι πριν υπήρχε ο σγουρός βασιλικός στις αυλές και τα μπαλκόνια και νυν το εστραγκόν, ότι ο τραχανάς είναι κάποιο εξωτικό αγροτουριστικό έδεσμα με σπάνια επίγευση,
πότε και πως θα σταματήσουμε να απαντούμε στη Μαρούλα [που δεν είναι η Μαρούλα, ούτε κι ο Ήλιος] όταν μας ρωτά, ότι είναι "ο Ήλιος"...

Πολυτεχνείο 17 Νοέμβρη 1973

2010-11-16T10:44:00.000-08:00

μετά την δεύτερη Κυριακή των εκλογών, τι;

2010-11-10T00:45:00.000-08:00

Πληθαίνουν οι απόψεις και οι αναλύσεις για τις εκλογές, αφού όλοι [όπως κάθε φορά τα τελευταία χρόνια] είναι νικητές και προσμετρούν τα κέρδη και πως θα τα αυξήσουν στο μέλλον.

Μερικοί στέκονται προβληματισμένοι στην αποχή [λες και η αποχή στις Ευρωεκλογές τον περσινό Ιούνη 2009 δεν μετατράπηκε μετά από λίγους μήνες, τον Οκτώβρη, σε συμμετοχή]. Άλλοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα λευκά και τα άκυρα [523.131 συνολικά τα μέτρησαν κι αυτά], αλλά ποτέ δε μαθαίνουμε τι έγραφαν επάνω τα άκυρα, ούτε και αν οι άκυροι με τους λευκούς θέλουν να καταμετρούνται μαζί [και μετά να μην προσμετρούνται, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα].
Όμως, κανείς δεν προβαίνει σε σύγκριση των αποτελεσμάτων ανάμεσα στις περιφερειακές και τις δημοτικές. Έπειτα πως μιλούν για "άνοδο" στις μεν, όταν επικρατεί το βάλτωμα και μερικές φορές η απόλυτη καταβαράθρωση στις άλλες.
Αυτός είναι και ο επαναπροσδιορισμός, μνημονιακός και αντιμνημονιακός, της έννοιας του ενεργού πολίτη, των τοπικών κοινωνιών, ένα νούμερο και ένα άθροισμα. Ένα απλό νούμερο και τίποτε άλλο.

Όλα αυτά θυμίζουν εκείνον τον Κουρδουκέφαλο, που

"ἦταν χαλκιᾶς μ᾿ ἕνα χοντρὸ ὁλοστρόγγυλο κεφάλι, σὰν τὶς πέτρινες μπάλες τῶν παλιῶν κανονιῶν· μὲ μία κοιλιὰ παιδιὰ ποὺ τ᾿ ἀνάθρεφε μισόγυμνα μέσα στὸ χαλκιάδικό του πίσω ἀπὸ τὸ φυσερὸ καὶ τὰ κάρβουνα. Ἔλεγαν μάλιστα γι᾿ αὐτὸν ὅτι ἐπειδὴ χρωστοῦσε, γιὰ νὰ μὴν τοῦ πάρουν τὸ μόνο χτῆμα ποὺ εἶχε, τὸ μαγαζί του, κάθε μήνα τοῦ ἄλλαζε τὴν πρόσοψη ἀφοῦ δὲν μποροῦσε νὰ τὸ μεταφέρῃ ὅπως τὸ φοῦρνο του ὁ Ναστραδὶν Χότζας. Πότε ἄνοιγε πόρτα στὸ δρόμο· πότε τὴν ἔκλεινε καὶ τὴν ἄνοιγε στὸ πίσω μέρος· πότε ἄφηνε παράθυρο· πότε ἔκλεινε καὶ τὸ παράθυρο καὶ ἄνοιγε φανέστρα στὴ στέγη.

Καὶ αὐτὸ ἔλεγαν τὸ ἔκανε γιὰ νὰ μὴν εἶν᾿ ποτὲ σύμφωνο μὲ κεῖνο ποὺ εἶχε ὑποθηκέψει. Ἀλήθεια ψέματα δὲν ξέρω νὰ τὸ βεβαιώσω."

Όταν τελειώσει και ο δεύτερος γύρος των εκλογών, όταν θα σταματήσουν οι αναλύσεις Δευτέρα βράδυ την ώρα που θα προβάλλεται "το Νησί", την άλλη μέρα ας έχουμε το θάρρος να δούμε ποιοι είναι δίπλα μας σαν απλά νούμερα, ποιοι ακυρώνουν την παρουσία τους και πως την ακυρώνουμε κι εμείς με την λευκή αδιαφορία μας.
Σε κάθε πόλη και χωριό υπάρχουν και πάντα υπήρχαν "Άγιοι Παντελεήμονες", δεν είναι κάτι που τώρα εμφανίστηκε. Μόνο που παλιά ήταν ο κουφός, ο τυφλός, ο κουτσός, ο ζητιάνος, ο "αγαθός" και ο "τρελός", ο γύφτος, που έδωσαν τη θέση τους σε άλλους με άλλο χρώμα και που πιστεύουν σε άλλο Θεό. Πάντα τους κοιτούσαμε με απέχθεια, πάντα μας ενοχλούσαν, ποτέ δεν τους θέλαμε δίπλα μας και πάντα ζητούσαμε την αναβάθμιση και την ανάπλαση, δηλαδή να τους διώξουμε με "πολιτισμένο" τρόπο. Αφού τα καταφέραμε μια χαρά με 'κείνους, συνέχεια έχουν τώρα οι άλλοι. [Αρκεί να τους βρίσκουμε όλους αυτούς, όταν έχουμε ανάγκη να μας κάνουν βαριές και δύσκολες δουλειές, παλιά με ένα κατοστάρικο και σήμερα με δέκα ευρώ και τσιμουδιά].

Ο άνθρωπος πάνω από τα κέρδη, ωραίο σύνθημα, αλλά για να μη μείνει σύνθημα και σβήσει όπως τόσα άλλα,
ας σκεφτούμε πως ο άνθρωπος θα μπει πάνω από τα νούμερα, τα ποσοστά και ποια είναι η θέση του καθένα μας σε αυτό το σύστημα πολιτικών εξισώσεων,
αλλιώς την επόμενη φορά θα θέλουμε δήμαρχο και περιφερειάρχη για να μας καθαρίζει και να απομακρύνει τους ανθρώπους σκουπίδια σε νέου τύπου ΧΥΤΑ. Εμείς θα αποτελούμε απλά το βιοκαύσιμο με τη συνείδηση ήσυχη, ότι δε ρυπαίνουμε το περιβάλλον.

Κυριακή των εκλογών

2010-11-04T15:23:00.000-07:00

Επειδή το αστραφτερό colgate χαμόγελο στα φυλλάδια που μπούκωσαν τις πόρτες μας κρύβει την πραγματική τους εικόνα

κι επειδή θέλουν να βαδίζουμε κάπως έτσι

και να είμαστε πάντα έτσι, στο άλφα να ξεκινούμε και να μην προχωράμε πέρα από το βήτα

ίσως και γιατί αυτό το μέλλον μας ετοιμάζουν

ας τους χαλάσουμε τα όνειρα την Κυριακή,
όχι μόνο αυτήν,
αλλά και κάθε Κυριακή από τις πολλές που μας χρωστούν.

Πολύ περισσότερο γιατί κανείς δε τολμά να πεί ότι η κάθε πόλη μας, έγινε όπως η

Αθήνα

Πολιτεία γυμνή, πρωινό με τις άδειες καρέκλες

δεν είναι δω τόπος να μείνουμε

εδώ δεν έχει δρόμους δεν έχει μάτια

μέσα σ’ ερειπωμένα παράθυρα

μια μυρωδιά γκαζιού και κίτρινης λαδομπογιάς

Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου

Συλλογή: Δύσκολος θάνατος (1954)

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Ο δύσκολος θάνατος (Αθήνα, εκδ. Νεφέλη, 1985)

Πρέπει να πας στον εφημέριό μας και να υποσχεθείς πως η καρδιά σου του λοιπού θα είναι ταπεινή

2010-10-29T13:26:00.000-07:00

Δάμων ο εθνικός

Γυρίζοντας ο Δάμων στην πόλη της Κορίνθου
βρήκε τους πρώην οπαδούς του Παραβάτη μουδιασμένους.
Η Μάρθα η γυναίκα του τη νύχτα
σηκώνοντας τα πόδια ευλαβικά
(μην τύχει και ο ίσκιος τους πέσει στις άγιες εικόνες)
είπε πνιχτά, σαν να ξομολογιόταν.
«Πρέπει να πας στον εφημέριό μας και να υποσχεθείς
πως η καρδιά σου του λοιπού
θα είναι ταπεινή –ως δρόσος επί χλόης.
Δέχεται μου είπε να γίνω εγώ ο κομιστής της θεαρέστου αγγελίας».
Όσο περνούν οι μέρες, υποπτεύεται ο Δάμων
πως ο θυμός κ’ η πορφυρή παραφορά του
δεν έπεισαν τη Μάρθα.
Όσο περνούν οι μήνες, όλο και βεβαιώνεται
πως πήγε –στα κρυφά– σε κείνον τον τραγόπαπα.
Σαν εθνικός θα πρέπει να ρωτήσει να εξακριβώσει να διαψεύσει.
Θυμάται όμως νοιώθει την υγρασία του νησιού βαθιά στα κόκκαλά του.
Κ’ εδώ οι πρώην οπαδοί του Παραβάτη
αναθαρρήσαν ξεμουδιάζουν εμπορεύονται.
Ωχ αδερφέ! Για υποψίες θα χολοσκάμε τώρα;
Κ’ εξάλλου, στο κάτω-κάτω της γραφής
μήπως υποσχέθηκε ο ίδιος;

Άρης Αλεξάνδρου

Αντί όποιου άλλου σχολιασμού στο θέμα του μουτζαχεντίν και του όψιμου νεο-ορθόδοξου εν Θεσσαλονίκη, αναδημοσιεύω απλά το παραπάνω.

Σε ποιους ανήκει τελικά η Ακρόπολη;

2010-10-15T14:52:00.000-07:00

Μεγάλος αριθμός από γνώμες και σχόλια, θετικά και αρνητικά για τους εργαζόμενους ή συμβασιούχους [αναλόγως πως το βλέπει και το θεωρεί ο καθένας] που διάλεξαν να διαμαρτυρηθούν και να προβάλλουν, όπως πρόβαλλαν, τα αιτήματά τους. Μεγάλος αριθμός πραγματικά, που όμως είναι αναντίστοιχος με την επισκεψιμότητα στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία, ακόμα και όταν οι χώροι αυτοί είναι ανοικτοί και με ελεύθερη είσοδο. Παράλληλα ή μάλλον κάτω από όλα αυτά η Μεγάλη Ιδέα, που άλλοτε έχει να κάνει με την επιστροφή των Μαρμάρων κι άλλοτε με την βεβήλωση των Μαρμάρων με πολλούς τρόπους, πρωτότυπους ή κοινότυπους.
Βέβαια ο καθένας έχει το δικαίωμα να έχει τη γνώμη του και να την εκφράζει, όπως και τα συναισθήματα, αλλά και τις απορίες του.

Και ίσως θα έπρεπε να αναρωτηθεί κανείς που είναι όλοι αυτοί που μονιμοποιήθηκαν πρόσφατα και ήταν χρόνια συμβασιούχοι και έχουν ζήσει αρκετά, αν όχι και τα ίδια με αυτούς που διαμαρτύρονται τώρα; Δε θα έπρεπε να εκφράσουν την συμπαράστασή τους; Αλλά, αυτοί δεν είναι πλέον συμβασιούχοι, ωρομίσθιοι κλπ.... και για ποιο λόγο να συμπαρασταθούν.
Από την άλλη πάλι, ποιοι είναι αυτοί που δουλεύουν για 22 μήνες απλήρωτοι; Τι είδους συνεχόμενες συμβάσεις είναι αυτές που ισχύουν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα; Αλλά είναι γνωστή ανέκαθεν και η αμισθί εργασία σε αυτούς τους χώρους, που ξεκινά ως πρακτική εξάσκηση, γίνεται εθελοντική συμμετοχή, μετατρέπεται σε σύμβαση (για μικρό χρονικό διάστημα αρχικά), γίνεται συμβάσεις με υπερ-ωράριο, όπου στα κενά ανάμεσα συνεχίζει η προσφορά (αμισθί, αλλά με κανονικό ωράριο κι αντάλλαγμα την επόμενη σύμβαση) και όταν δεν έρχεται η από πολλούς προεκλογικά υπόσχεση για μονιμοποίηση, η συμπόνοια για την "ατυχία" εμφανίζεται ως συμβουλή για την άσκηση ασφαλιστικών μέτρων....
Κι επειδή όλα αυτά γίνονται στις παρυφές του λόφου, όπου χτίστηκε ο Παρθενώνας, και είναι της επικαιρότητας ο Καλλικράτης και το Κτήνος [το Μνημόνιο, και όχι ο Ικτίνος] να ένα "ωραίο θέμα" και μια "ωραία ευκαιρία" να μαζευτούν κάποιοι στα προεκλογικά κέντρα, μήπως και ξεφύγουν από την Σκύλλα της ανεργίας.
Με τις εικόνες αυτών των ημερών, θα μπορούσε κανείς να θυμηθεί το Κυλώνειον Άγος, αλλά είναι πλέον εκτός εξεταστέας ύλης....

Ιστορίας Ενταφιασμός

2010-10-08T10:50:00.000-07:00

Εκτός από την Ιστορία, βέβαια ενταφιάζεται και η Λογοτεχνία και άλλα πολλά στο Νέο Λύκειο...

Επίλογος

Κι όχι αυταπάτες προπαντός.
Το πολύ πολύ να τους εκλάβεις σα δυό θαμπούς
προβολείς μες στην ομίχλη
Σαν ένα δελτάριο σε φίλους που λείπουν
με τη μοναδική λέξη: ζω.
«Γιατί» όπως πολύ σωστά είπε κάποτε κι ο φίλος μου ο Τίτος,
«κανένας στίχος σήμερα δεν κινητοποιεί τις μάζες
κανένας στίχος σήμερα δεν ανατρέπει καθεστώτα.»

Έστω.
Ανάπηρος, δείξε τα χέρια σου.
Κρίνε για να κριθείς.

Μανώλης Αναγνωστάκης

και η Νέα Ιστορία τώρα αρχίζει να γράφεται...

Δεν είμαστε πια ο εαυτός μας και το ξέρουμε

2010-10-07T00:51:00.000-07:00

Σήμερα πολλοί μιλούν για πολλούς και νέοι αστέρες διάττοντες προβάλλουν και προβάλλονται. Μερικοί ενίοτε αξιώνουν και το πρωτείο και το αλάθητο. Ο Χρήστος Βακαλόπουλος μπορεί να είναι γνωστός σε κάποιους, άλλοι ίσως και να μην τον ξέρουν καν. 'Ισως γιατί διάβηκε πολύ γρήγορα τη στράτα της ζωής. Ίσως και γιατί να είπε πρόωρα κάποια πράγματα, ακατανόητα για όσους σκέφτονται με κουτάκια και κατηγορίοποιήσεις. Ακόμη θυμάμαι τις αντίθετες και συγκρουόμενες απόψεις μια βραδυά το 1992 από τον κόσμο που έβγαινε μετά από μια προβολή της ταινίας του Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε, παρέα με τον Δύτη. Η ταινία προβλήθηκε μερικές φορές από την κρατική τηλεόραση, μάλλον γιατί δεν είχαν κάτι καλύτερο να προβάλλουν, καθώς το διαφημιστικό μερίδιο ήταν ελάχιστο στα διαλείμματα.

Σήμερα που πασχίζουν να μας πείσουν για τις αγαθές προθέσεις, όλοι αυτοί οι πολλά υποσχόμενοι μεσσίες, που σεργιανούν κατ' επιλογή και με την απαραίτητη τηλεοπτική κάλυψη γειτονιές και συνοικίες, σίγουρα σβήνουν από τη μνήμη και την ταυτότητά τους ότι:

"Παλιά υπήρχαν τρία μέρη στον κόσμο, η Κυψέλη, η Ελλάδα και ο πλανήτης Γη. Τώρα βγαίνουν και λένε ότι ο κόσμος είναι ένας, όμως λένε ψέματα και αυτό φαίνεται στα μάτια τους. Αυτοί τα έχουν μπερδέψει ενώ υπήρχαν τρία μέρη και το σπουδαιότερο πράγμα στον κόσμο ήταν να είσαι η ωραιότερη στην Κυψέλη όπως συνέβαινε με την Έρση. Αν ήσουν η ωραιότερη στην Ελλάδα, κινδύνευες να σε κάνουν μις Υφήλιο και να σε παντρέψουν με ένα χοντρό με πολλά λεφτά από τον πλανήτη Γη. Ήταν πιο δύσκολο να είσαι η ωραιότερη στην Κυψέλη γιατί εκεί σε έβλεπαν κάθε μέρα στον δρόμο, δεν σε ψήφιζαν βαμμένη με μουσική από πίσω, ούτε σε γνώριζαν από τα περιοδικά, σε είχαν αγαπήσει χωρίς φωτογένεια. Σε έβλεπαν γελαστή, βιαστική, τσακωμένη με τη μάνα σου, ιδρωμένη, σκονισμένη. Ήταν πολύ πιο δύσκολο να είσαι η ωραιότερη στην Κυψέλη γιατί υπήρχε μια μόνιμη επιτροπή που ψήφιζε όλο το χρόνο εκτός από το βράδυ της Ανάστασης που κάτι τους έπιανε και τις έβγαζαν όλες πρώτες, κάτι πάθαινε η επιτροπή και ενθουσιαζόταν με αποτέλεσμα να νομίζουν όλοι ότι έχουν φωτογένεια και μάλιστα να αισθάνονται ότι εκπέμπουν λάμψεις. Έτσι το βράδυ της Ανάστασης, η Έρση ήταν λίγο στενοχωρημένη αλλά μετά της περνούσε γιατί είχε μαγειρίτσα και δεν σκεφτόταν πια την επιτροπή που ξεχνούσε να κάνει την δουλειά της καθώς τις φίλαγε όλες σταυρωτά μέσα στα πυροτεχνήματα." [1]

Δεν έχει σημασία ότι η Κυψέλη μπορεί και να μην είναι μόνο αυτή η γνωστή συνοικία στην Αθήνα. Την Κυψέλη μπορείς να τη βρείς παντού [όπως και τον Άγιο Παντελεήμονα]. Εντός εκτός και επί τα αυτά όλοι μιλούν για το κέντρο και για μεγαλύτερες ενότητες:

"Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να είσαι κάτι στην Κυψέλη κι έτσι πολλοί ήθελαν να γίνουν κάτι στην Ελλάδα που φαίνεται ότι ήταν πιο εύκολο ενώ μερικοί κατάλαβαν το κόλπο κι άρχισαν να λένε ότι αυτοί δεν αξίζουν για την Ελλάδα αξίζουν μόνο για τον πλανήτη Γη. Ο πλανήτης Γη έκανε προπαγάνδα στην Ελλάδα, της έβαζε συνεχώς την ιδέα ότι αυτός είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο και με τη σειρά της η Ελλάδα πίεζε την Κυψέλη να της παραχωρήσει τα πρωτεία. Όμως η Κυψέλη δεν είχε κανένα να πιέσει κι έτσι, μια φορά κι έναν καιρό, η Κυψέλη υποχρέωνε τον εαυτό της να είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο και η Έρση ήταν υποχρεωμένη να είναι η ωραιότερη χωρίς να χρησιμοποιεί την φωτογένεια. Αργότερα όμως που όλοι οι άνθρωποι έγιναν φωτογραφίες και ο πλανήτης Γη πήρε την ονομασία τηλεόραση η Κυψέλη εξαφανίσθηκε από προσώπου γης και η Έρση πήγε να μείνει στα βόρεια προάστια και το καλοκαίρι αγόρασαν σπίτι με τον άντρα της τον δημοσιογράφο στη Σαντορίνη και μαύριζαν." [2]

Σαν την Έρση, όμως αρκετοί οι εσωτερικοί αστικοί μετανάστες, άσχετα αν αυτός ο τίτλος βαραίνει και τον αρνούνται.

"Υπήρχε μια αόρατη επιτροπή κι αργότερα διαλύθηκε επειδή ο πλανήτης Γη απέδειξε στην Ελλάδα με ατράνταχτα επιχειρήματα και άφθονο φωτογραφικό υλικό ότι ο κόσμος είναι ένας, κατά βάθος στρογγυλός. Ήρθαν πολλοί άνθρωποι από την Ελλάδα στην Κυψέλη κι έλεγαν στην αόρατη επιτροπή ότι αποκαλύφθηκε επιτέλους η αλήθεια, ζούμε όλοι σ’ ένα παγκόσμιο χωριό. Τι να κάνει η επιτροπή; Καθώς δεν συνεδρίαζε ποτέ επειδή τα μέλη της ήταν απασχολημένα να ζουν άλλος εδώ κι’ άλλος εκεί και να συναντιούνται μόνο στην Ανάσταση όπου έχαναν τα αυγά και τα πασχάλια, στο τέλος, με το πες πες, αναγνώρισε το λάθος της η επιτροπή και διαλύθηκε. Σιγά σιγά έγιναν όλοι παγκόσμιοι χωριάτες. Τους είχε αποκαλυφθεί βέβαια η αλήθεια, αλλά το πρόβλημα δημιουργήθηκε αμέσως μετά γιατί άρχισαν να γυρνάνε σαν τις άδικες κατάρες κι’ ενώ η αλήθεια είχε γίνει γνωστή όλoι νόμιζαν ότι άκουγαν μόνο ψέματα. Παλιά υπήρχαν μόνο τρία μέρη στον κόσμο και καμιά φορά έλεγαν ψέματα το ένα στο άλλο, όμως τώρα υπήρχε μόνο το παγκόσμιο χωριό που έλεγε συνεχώς ψέματα στον εαυτό του, φαινόταν στα μάτια του ότι έλεγε ψέματα. Ήταν υποχρεωμένο να λέει συνεχώς ψέματα γιατί αν έλεγε την αλήθεια έστω και μια στιγμή, αν λύγιζε και παραδεχόταν την αλήθεια, τότε η ωραιότερη του παγκόσμιου χωριού δε θα ήταν μια φωτογραφία, θα ήταν μια γυναίκα και άντε βρες την ωραιότερη γυναίκα μέσα στο παγκόσμιο χωριό, τώρα μάλιστα που διαλύθηκε η αόρατη επιτροπή και δεν μαζευόταν πια ούτε στην Ανάσταση. Έβαλαν νερό στο κρασί τους και έλεγαν ψέματα συνεχώς στον εαυτό τους ότι η ωραιότερη γυναίκα του παγκόσμιου χωριού δεν ήταν γυναίκα αλλά φωτογραφία. Έτσι η αλήθεια οδήγησε στο ψέμα και δεν μπορούσαν να χαρούν στην Ανάσταση και ταξίδευαν όλοι μακριά ώστε να κάνουν μόνοι τους Πάσχα, να μην τους πάρει κανένα μάτι και καταλάβει ότι είχαν μεγάλο άγχος στο παγκόσμιο χωριό τώρα που η αλήθεια τους είχε οδηγήσει με ατράνταχτα επιχειρήματα και άφθονο φωτογραφικό υλικό στη λατρεία του ψέματος." [3]

Ίσως κάποιος άλλος κόσμος να ήταν εφικτός. Με πλαστικό περιτύλιγμα και εικονική πραγματικότητα ένας άλλος κόσμος είναι γύρω.

"Υπήρχε μια αόρατη επιτροπή και κάποτε τα μάζεψε. Γυρίζουν σαν τις άδικες κατάρες, ψάχνουν την Ανάσταση σε διάφορα θέρετρα. Λένε πολλά ψέματα, φαίνεται στα μάτια τους. Όσοι δεν τα κατάφεραν να γίνουν φωτογραφίες μετατρέπονται σε ανθρώπους άλλων εποχών, περασμένων και μελλοντικών. Υπάρχουν ακόμα αόρατα ελληνικά νησιά που τους υποδέχονται ανακατεμένους με τους παγκόσμιους χωριάτες, προσπαθούν να τους παρηγορήσουν. Υπήρχε η ωραιότερη γυναίκα και τώρα προσπαθεί να γίνει φωτογραφία στη Σαντορίνη, είναι κατάμαυρη. Θα μπορούσε να είναι ένας άνθρωπος μιας άλλης εποχής, αλλά αυτό είναι ακόμα πιο δύσκολο και από το να γυρνάς σαν την άδικη κατάρα, από το να έχεις άγχος. Ήταν πολύ δύσκολο να είσαι κάτι στην Κυψέλη, σε ήξεραν απ’ έξω και ανακατωτά, σε αγαπούσαν επειδή ήσουν αδύναμη, σε γούσταραν χωρίς φωτογένεια. Τώρα αυτό είναι αδύνατον γιατί ο κόσμος είναι ένας, κατάφερε να γίνει ένας χάρη στη φωτογένεια. Παλιά υπήρχαν τρία μέρη στον κόσμο, μια συνοικία, μία χώρα και ένας πλανήτης. Πήγαιναν στην Ανάσταση, είχαν όλοι φωτογένεια, έβγαζαν κάτι λάμψεις, φίλαγαν σταυρωτά ο ένας τον άλλο μέσα στα πυροτεχνήματα. Μετά αποκαλύφθηκε η αλήθεια και τα ψέματα απέκτησαν φωτογένεια σε διάφορα θέρετρα." [4]

[ 1,2,3,4: αποσπάσματα από το βιβλίο « Η γραμμή του ορίζοντος» Εστία 1992]

Θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς επίσης τι κοινό οι πολλοί που είναι και της μοδός και της επικαιροποιημένης ονοματολαγνείας [το "ανηλεές namedropping"] με τον Χρ. Βακαλόπουλο. Κι εύκολο να βρεις πλέον ποια δεν είναι τα κοινά, αλλά πέρα από την όποια ερμηνεία των συμβολισμών που υπάρχουν στο έργο του, μιλά και χειρίζεται άπταιστα τη γλώσσα της σύγχρονης απρόσωπης και μη επικοινωνιακής εποχής μας.

Από την 21η Απριλίου και μετά η ελληνική κοινωνία εγκατέλειψε τον εαυτό της και δεν γύρισε πίσω ποτέ. Μέχρι τότε ήξερε να ζει και να πεθαίνει, να ερωτεύεται και να ματώνει, γνώριζε όλες αυτές τις εντάσεις που τις σάρωσε η χούντα, η τηλεόραση, η αντίσταση στη χούντα, η αντίσταση στην τηλεόραση, η κατανάλωση, η αντίσταση στην κατανάλωση, ο Νίκος Μαστοράκης, τα συγκροτήματα ροκ ως αντίσταση στον Νίκο Μαστοράκη. Χούντα και αντίσταση πήγαν μαζί και συνεχίζουν να πηγαίνουν μαζί κι εκείνο που χάθηκε είναι ο ρυθμός της καθημερινής ζωής που συνδεόταν πάντα σ’ αυτόν τον τόπο με τους αιώνες, αυτούς τους φτωχούς αιώνες που τους αφήσαμε πίσω για πάντα δημιουργώντας συγκροτήματα ροκ, συγκροτήματα ελεύθερων σχέσεων, συγκροτήματα πολιτιστικών συλλόγων, συγκροτήματα πλήξης, συγκροτήματα γκρίνιας FM stereo. Οι άνθρωποι δεν βγάζουν πια καρέκλες στους δρόμους, οι θερινοί κινηματογράφοι γκρεμίζονται, στα πάρτυ δεν ντρέπεται κανείς, η καχυποψία έχει εγκατασταθεί παντού, πολύ ωραία τα καταφέραμε. Οι Ρέμπελοι διαλύθηκαν τη στιγμή που ο Καραμανλής πάτησε το πόδι του στην Αθήνα, τα μέλη τους πήγαν να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Εγώ έμεινα πίσω και νοιώθω πολύ αμήχανος όταν τους βλέπω – νομίζω άλλωστε ότι και σ’ αυτούς συμβαίνει το ίδιο.

Δεν είμαστε πια ο εαυτός μας και το ξέρουμε. Όλοι μας φτιάξαμε ένα συγκρότημα στη διάρκεια της δικτατορίας και τώρα το διαλύουμε συνεχώς, γιατί αυτό που επιθυμήσαμε – η μυθική ευρωπαϊκή παιδική χαρά – αποδείχθηκε εξ ίσου ξενέρωτο με τη χουντική αντιαισθητική πραγματικότητα. Οι συνταγματάρχες, αυτοί οι «κακοί του καφενείου» που πήραν την εξουσία, μας οδήγησαν στο στρατόπεδο της καχυποψίας, μας έχωσαν μέσα στην ιδεολογία από την οποία δεν βγήκαμε ποτέ, ακόμη και σήμερα που ιδεολογία μας είναι η διαφήμιση. Αν είναι να ξανακάνουμε κάποιο συγκρότημα, πρέπει να τα έχουμε υπ’ όψη μας όλα αυτά και να επιστρέψουμε πίσω, όχι με σημαίες και γελοία ταμπούρλα, να γυρίσουμε πίσω μέσα μας, χωρίς να το πούμε σε κανέναν. Διαφορετικά, πρέπει να μείνουμε αμήχανοι όπως είμαστε, αποφεύγοντας την πολλή παρέα. (περιοδικό Ιστός 5, Πάσχα 1992)

προέλευση: http://www.snhell.gr/testimonies/content.asp?id=370&author_id=2

Δεν είμαστε πια ο εαυτός μας. Ξέρουμε όμως γιατί;

Μνημόνιο και απομνημόνευση

2010-09-22T02:04:00.000-07:00

Κάποτε τελειώνει η άδεια αορίστου χρόνου και επιστρέφεις σε άλλες πραγματικότητες, παλιές και γνώριμες, νέες και ενδιαφέρουσες. Ε, όπως και να το κάνεις νοσταλγείς και θυμάσαι, τέτοιες μέρες πως ανοίγαν τα σχολεία και πως αντάμωνες με παλιούς φίλους και συμμαθητές, χαρά όμως που μάλλον κράταγε για λίγο. Καμιά φορά η στεναχώρια ότι τελείωσαν οι διακοπές στο χωριό γινόταν προσμονή για τον Οκτώβρη, όταν όλη η οικογένεια θα ξαναπήγαινε στο χωριό, οι μεγάλοι για να ψηφίσουν για πρόεδρο και τα παιδιά για να χαρούν και να παίξουν.
Οι εποχές όμως αλλάξανε και ενώ την επομένη μετά τον αγιασμό συνήθως ακολουθούσαν κάποιες ώρες στην αυλή του σχολείου με παιχνίδι, το πρόγραμμα να αλλάζει συνεχώς γιατί υπήρχαν "κενά", φέτος ευτυχώς τα σχολεία θα λειτουργήσουν με καθηγητές όλων των ειδικοτήτων που θα καλύψουν τα "καινά".
Και τα βιβλία φέτος έφτασαν στην ώρα τους (ευτυχώς που οι φορτηγατζήδες δεν ξεκινήσανε τις διαμαρτυρίες τους εκείνη την ημέρα του αγιασμού και μπόρεσαν οι μαθητές και οι μαθήτριες να μετακομίσουν τα βιβλία στα σπίτια τους.)

Όλα καλά, αλλά μόνο που περιμένουμε ακόμη κάποια βιβλία Ιστορίας και Αρχαίων Ελληνικών που θα συμπληρώνουν τη διδακτέα ύλη και ειδικά φέτος θα μοιρασθούν και στους ενήλικες, γιατί πλέον είναι και η "δια βίου μάθηση" που πρέπει να προχωρήσει.
Αυτά όμως θα καθυστερήσουν λίγο γιατί προέκυψε ένα σοβαρό θέμα ερμηνείας στο γνωστό χωρίο του Πλούταρχου Βίος Περικλή 13.4 τὸν μὲν γὰρ ἑκατόμπεδον Παρθενῶνα Καλλικράτης εἰργάζετο καὶ Ἰκτῖνο" , όπου τελευταίες έρευνες απέδειξαν ότι ακολουθεί ακόμα ένα "καί", αλλά δεν ξέρουμε ακόμη ποιος ήταν ο τρίτος συνεργάτης. Θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν όλα αυτά ως φιλολογικές σχολαστικότητες, αλλά πλέον η απάντηση θα δοθεί στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Καλλικρατικών Σπουδών στις 14 Νοεμβρίου, που θα γίνει γνωστός ο τρίτος συνεργάτης.
Το πρόβλημα όμως είναι, αν ο σημερινός απόγονος του αρχαίου συνεργάτη του Καλλικράτη θα μνημονεύει ή δε θα μνημονεύει το παραπάνω χωρίο. Ευτυχώς υπάρχουν αρκετές προτάσεις με ονόματα για την αποκατάσταση του κειμένου και από αυτούς που είναι υπέρ της μνημόνευσης, κατά ή τους αφήνει αδιάφορους το θέμα της απομνημόνευσης και αυτό είναι πραγματικά ενδιαφέρον. Το λόγο όμως τον έχουν οι αποκλειστικά οι γηγενείς Αθηναίοι, αφού εκεί θα γίνει το Συνέδριο, και αυτοί θα αποφασίσουν (όπως αποφασίζουν και για όλα τα υπόλοιπα της Αθηναϊκής Μνημονιακής Συμπολιτείας).
Το θέμα όμως της μνημόνευσης έχει λάβει σοβαρές διαστάσεις και προεκτάσεις, επηρεάζοντας και το μάθημα των Νέων Ελληνικών. Αποφασίστηκε στο πλαίσιο της διαθεματικότητας να συνδυαστεί και με άλλα αντικείμενα και να γίνει μια πιο ουσιαστική προσέγγιση στην ποίηση. Ευτυχείς που θα είναι όσοι πλέον δε θα είναι αναγκασμένοι να μνημονεύουν απο στήθους στίχους όπως:

"Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί,
όπου και να θολώνει ο νους σας
μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό
και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη"

[όπου εννοείται ότι θα πρέπει να διαβάσεις Σολωμό και Παπαδιαμάντη και Ελύτη και όλους τους υπόλοιπους. Ίσως και γιαυτό, αλλά και για κάποιο περίεργο λόγο αποφάσισαν και συμφώνησαν όλοι, και οι υπέρμαχοι και οι αντίθετοι και οι αδιάφοροι με το θέμα της μνημόνευσης, να μην συμπεριλαμβάνονται στα νέα βιβλία. Από την άλλη όμως βρήκαν ευκαιρία και κάποιοι να κάνουν προσιτό τον Παπαδιαμάντη και τους λοιπούς του παραπάνω μνημονίου με άλλους τρόπους. ],
αλλά θα καταλάβουν ότι μια νέα εποχή έρχεται με νέες ανάγκες, νέους προσανατολισμούς και επιτέλους η τεχνική εκπαίδευση καταξιώνεται και μέσα από την ποίηση:

Δεμένος τρυφερός αλλιώτικος
Δεμένος στο κατάρτι μου.
Τόσα νερά στο δωμάτιό μου!

Ας έρθουν οι σύντροφοι
Ας έρθουν οι σειρήνες
Ας έρθει - έστω - ένας υδραυλικός.

Με τόσα πολλά κι ενδιαφέροντα που συναντάς το φετινό φθινόπωρο δεν έχει νόημα να νοσταλγείς και να θυμάσαι τα παλιά. Οι εποχές άλλαξαν και ο χρόνος προχωρά. Τι να πεις μετά για όλους αυτούς που λένε ότι τίποτε δεν προχωρά και σκουριάζουν τα πάντα; Να αναζητήσουμε πρέπει όλους αυτούς που αλλάξαν τις εποχές γυρνώντας πίσω τα ρολόγια και που χαράζουν το χρόνο σα στρεβλή γραμμή, αλλά θέλουν να τη βλέπουμε ευθεία, γιατί

Δὲν εἴμαστε ποιητὲς

Σημαίνει ἐγκαταλείπουμε τὸν ἀγῶνα

Παρατᾶμε τὴ χαρὰ στοὺς ἀνίδεους

Τὶς γυναῖκες στὰ φιλιὰ τοῦ ἀνέμου

Καὶ στὴ σκόνη τοῦ καιροῦ

Σημαίνει πὼς φοβόμαστε

Καὶ ἡ ζωή μας ἔγινε ξένη

Ὁ θάνατος βραχνάς.

Άδεια αορίστου χρόνου

2010-08-09T04:04:00.000-07:00

Ο μύθος του καλοκαιριού θα μπορούσε να συσχετισθεί σε μια άλλη ανάγνωση με το γνωστό μύθο του τζίτζικα και του μέρμυγκα, όπου ο σοφός μέρμυγκας δε σταμάτησε λεπτό να δουλεύει και να προετοιμάζεται για το χειμώνα, ενώ ο άμυαλος τζίτζικας συνέχισε να τραγουδά όλο το καλοκαίρι δίχως να τον νοιάζει για το μέλλον. Αυτός ο μύθος σε μια άλλη ανάγνωση (φιλελεύθερη, μαρξιστική ή ό,τι άλλο, δεν έχει σημασία), ίσως προβληματίζει, εάν προσπαθήσει κανείς να την επικαιροποιήσει σε σχέση με τα υλικά αγαθά, τους τρόπους και τις διαδικασίες παραγωγής. Κατά βάθος όμως υπάρχει το κυνήγι του χαμένου [ή κερδισμένου] ελεύθερου χρόνου και είναι γνωστό πως ο χρόνος εκτός από ένα μετρήσιμο είδος έχει κοινωνική διάσταση, αλλά και αποτελεί μια πολιτική πρόταση. Βέβαια, υπάρχουν και πολλές άλλες διαστάσεις του χρόνου, όπως και του χώρου.

Τώρα λοιπόν που βαδίζει το καλοκαίρι προς το τέλος του άσχετα με τον καιρό και τη διάθεση, αλλά γιατί έτσι θέλει και το οδηγεί το μάρκετινγκ και το μάνατζμεντ, θέτοντας ως όριο τον δεκαπενταύγουστο, είναι μάλλον επικίδυνο ή και αιρετικό να αναλογιστεί κανείς ποιοι είναι αυτοί που ορίζουν, πως και γιατί τον χρόνο [της εργασίας, των διακοπών, και πάει λέγοντας].

Πέρα από τις διακοπές των «πολλών», βλέπει κανείς τα τελευταία καλοκαίρια να πληθαίνουν κάμπινγκ [πολιτικά και εναλλακτικά θέλουν να λέγονται], συνάξεις και γιορτές επ’ ευκαιρίας πολλών ειδών και τοπικών προϊόντων [σαρδέλας, πατάτας, φασολιού], άρχισαν να αναβιώνουν πανυγήρια σε χωριά ξεχασμένα τις υπόλοιπες 364 [ή 363] ημέρες του χρόνου [γνωστά και ως ανταμώματα]. Κι όταν φεύγουν οι πανυγηριτζήδες τι μένει πίσω στις έρημες παραλίες και πλατείες; Τι απομένει στους κατοίκους που θα συνεχίσουν να βιώνουν την δυσκολία της ελληνικής υπαίθρου; Και γιατί θα πρέπει για να μαζευτεί μια παρέα να πιει, να φάει, να συζητήσει και να τραγουδήσει να υπάρχει πάντα από πίσω μια υπεροργανωτική «μαμά» που να φωνάζει υστερικά για το φαγητό, τους καθωσπρέπει τρόπους παρουσίας και παρέμβασης [ε, να τονίσουμε και τη διαφορετικότητά(;) μας] και άλλα πολλά; [Αλήθεια όμως τι πιο σημαντικό ως παρέμβαση από μια βόλτα σε παραλίες με επί πληρωμή ξαπλώστρες και ομπρέλες]. Γιορτάζουν ακόμα τα ποτάμια και οι λίμνες με τραγούδια και χορούς [Καλλικράτης και εκλογές εν όψει φέτος], ναι, όλα αυτά που τον υπόλοιπο χρόνο στερεύουν στα αρδευτικά αυλάκια, τρέχουν στους νιπτήρες και τις μπανιέρες μας και ένα δάκρυ κυλά, άντε και καμμιά υπογραφή να μπαίνει σε δηλώσεις διαμαρτυρίας, όταν βλέπουμε τα ψόφια ψάρια και τα νεκρά ζώα στις όχθες τους. Πριν λίγα χρόνια άρχισαν και τα πανυγήρια με τους αρχαιολογικούς χώρους, που αποφάσισαν να είναι ανοικτοί τη βραδιά της αυγουστιάτικης πανσελήνου με συναυλίες, και άλλα πολλά δρώμενα αμφιβόλου περιεχομένου και ποιότητας. [Δεν είναι καθόλου προς τιμήν των αρχαιοφυλάκων που φέτος αρνήθηκαν να συμμετέχουν εθελοντικά, όχι γιατί δεν είναι δικαίωμά τους να πληρώνονται τις υπερωρίες, αλλά κανείς τους, ούτε και από τους υπόλοιπους υππότες δεν διαμαρτυρήθηκε τόσα χρόνια και δεν πρότεινε να είναι ανοικτοί οι χώροι και τον υπόλοιπο καιρό και μέρα [π.χ. την Καθαρή Δευτέρα, την Πρωτομαγιά, τον Δεκαπενταύγουστο....].

Ε, αρχίσανε οι χοροί για να φτιάξουμε αλλοιώτικα, στέκια επαρχιώτικα...

Ο πιο συναρπαστικός περίπατος είναι αυτός που θα κάνουμε δίχως την όποια "μαμά" και τα ταπεράκια με το φαγητό που κουβαλά. Ας περιδιαβούμε μόνοι μας ή με την παρέα μας αυτή την πολύπαθη ύπαιθρο, να απελευθερώσουμε και προβάλουμε τη δικιά μας πραγματική διάθεση και να ορίσουμε τις δικές εξαιρέσεις στους κανόνες που πάνε να μας φορέσουν και οι μεν και οι δεν, καλημερίζοντας και χαιρετώντας όσους συναντήσουμε.

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

2010-07-07T13:28:00.000-07:00

Η βιολογία ήταν ένα πολύ ενδιαφέρον μάθημα στο σχολείο, το οποίο όμως ποτέ δε μας το δίδαξε κάποιος βιολόγος. Φαντάζομαι ότι βέβαια και τώρα πάλι θα είναι ελάχιστοι οι βιολόγοι που διδάσκουν στο Παλιό Σχολείο, αλλά από το Σεπτέμβριο που θα ανοίξει τις πύλες του το "Νέο Σχολείο", τα πράγματα θα βελτιωθούν. Πάντως είτε έτσι είτε αλλιώς μάθαμε εκτός από την δομή του κυττάρου και όλα όσα αφορούσαν την κληρονομικότητα, άντε και κάποια πράγματα από τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου. Αργότερα, στο Πανεπιστήμιο, σε αυτό με τα παλιά προγράμματα και το ασύνδετο με την αγορά και την επιχειρηματικότητα, ήρθαμε και σε επαφή εμείς των θεωρητικών σπουδών [ανθρωπιστικών τις λέγαν τότε και ήταν μάλλον] και με άλλες θεωρήσεις,ερμηνείες και εξηγήσεις για τον κοινωνικό δαρβινισμό και που οδήγησε, όταν και όπου εφαρμόστηκε.
Έπρεπε όμως να περάσει πολύς καιρός για να κατανοήσουμε όρους συγκαιρινούς, όπως η αειφόρος ανάπτυξη και η βιοποικιλότητα. Με βάθος και πλάτος και με νόημα ήταν και είναι όλα αυτά, αλλά έπρεπε πάλι να περάσουν κάποια χρόνια για να δούμε ότι η κληρονομικότητα είχε και μια σύνδεση με την ζωή και το κοινωνικό γίγνεσθαι και πως συνδέεται με το "δια βίου" [σε όλα τα επίπεδα υπαρκτά και πιθανά], η αειφόρος ανάπτυξη να αποκτά χρώμα και να γίνεται πράσινη. Ε, όσο για την κληρονομικότητα, αυτή ξέρουμε πως είναι ο ισχυρότερος νόμος που ισχύει, αυτό το καταλαβαίνουμε όλοι μας. Ε, όσο για τη βιοποικιλότητα, τόσα χρώματα και τόσες ιδέες και πολλοί περισσότεροι εκφραστές γύρω μας. Όμως όσο αφορά την τελευταία, τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα. Λένε οι ειδικοί "Σήμερα, είμαστε μάρτυρες μιας σταθερής φθίνουσας πορείας της βιοποικιλότητας, με βαριές συνέπειες για το φυσικό κόσμο και την ανθρώπινη ευημερία. Οι κύριες αιτίες είναι οι αλλαγές στους φυσικούς οικοτόπους. που οφείλονται στα συστήματα εντατικής γεωργικής παραγωγής, στην ανοικοδόμηση, τις εξορύξεις, την υπερεκμετάλλευση δασών, ωκεανών, ποταμών, λιμνών και εδάφους, στις διεισδύσεις αλλόχθονων ειδών, στη μόλυνση και, όλο και περισσότερο, στην αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος. Η Ευρώπη έχει θέσει ως στόχο την ανακοπή της φθίνουσας πορείας της βιοποικιλότητας έως το 2010."
Ελπίζω, λοιπόν κι εγώ όπως και πολλοί άλλοι ότι τελικά θα διασωθεί και η μια η βιοποικιλότητα, η βιολογική, και η άλλη, η κοινωνική, η ιδεολογική, και ό,τι συμπεριλαμβάνεται ακόμη.
Ένα ακόμη μάθημα στη βιολογία, αμέσως μετά το κύτταρο και τη δομή του, ήταν και αυτό για κάποιους περίεργους οργανισμούς, τις αμοιβάδες, που βλέπω να έχει και πολλές άλλες προεκτάσεις σήμερα.
Φαίνεται όμως ότι όλο και πιο πολύ επιβάλλονται και κυριαρχούν οι πιο επικίνδυνες από αυτές.
Και είναι γνωστό πως " Ο μικροοργανισμός πολλαπλασιάζεται με διαίρεση (διχοτόμηση). Αρχικά ο πυρήνας της χωρίζεται σε δύο άλλους, θυγατρικούς, και έπειτα το κυτταρόπλασμά της επίσης διαιρείται στο κέντρο, με περίσφιξη."
Ωχ, παρά είναι πολλές οι ομοιότητες....

Βόλο - Λάρισα - Καρδίτσα ...

2010-07-01T03:37:00.000-07:00

Βόλο-Λάρισα-Καρδίτσα κάθε εβδομάδα τις ίδιες μέρες και ώρες, όλη τη χρονιά που πέρασε, άλλοτε με το τρένο και άλλοτε με το ΚΤΕΛ τραγουδώντας ειρωνικά τα γνωστά τραγούδια .

Να συναντιέσαι με τα ίδια πρόσωπα που σχολούσαν από τη δουλειά ή πήγαιναν σε αυτή. Με μερικούς μετά την αμηχανία του πρώτου καιρού να χαιρετιέσαι στη συνέχεια. Να ξέρεις ποια ώρα έρχονται. Τις περισσότερες φορές στα ίδια καθίσματα και πάντα οι ίδιες παρέες ή πάντα μόνοι. Ν' ακούς το πως άργησαν να τους αλλάξουν στη βάρδια και θα έχαναν το δρομολόγιο, προβλήματα με τα αφεντικά και τους διευθυντές. Την κούραση, όταν τα μάτια έκλειναν αμέσως μόλις δείχναν το εισητήριο. Να καταλαβαίνεις το πόσο γρήγορα ή αργά κυλά ο καιρός με τις σχολικές γιορτές, το ποίημα ή το πάρτυ για τα γενέθλια και τις απόκριες που πήγαν τα παιδιά ή που θέλουνε να πάνε, αλλά καμιά φορά τα οικονομικά δε φτάνουν κι εκεί αρχίζει η συζήτηση για τα φθηνά ρούχα στις λαϊκές και τις προσφορές σε τρόφιμα και ό,τι άλλο. Από τη γρίππη και τα ερωτήματα για το αν και πως κολλάει ως τα μικρά μπουκαλάκια με αντισηπτικό για απολύμανση ως την οικονομική κρίση και το τι μας περιμένει το χειμώνα, τα βαρόμετρα της κοινής γνώμης που καμιά εταιρεία δημοσκοπήσεων δε θα ενδιαφερθεί ποτέ. Όπως και καμιά στατιστική ή πολιτική ανάλυση δε μπορεί να περιγράψει το τελευταίο δρομολόγιο μετά την απόλυση....
Τις ίδιες ώρες, άλλοι με διαφορετική γλώσσα, χρώμα ματιών και δέρμα με πραμάτειες σε μπόγους και βαλίτσες, κι αυτοί πάλι στα ίδια δρομολόγια και τους ίδιους προορισμούς. Γνωστοί κι αυτοί με τις δικές τους θέσεις. Καμιά φορά ανακατεύονται και οι παραπάνω μαζί τους, αλλά σπάνια, ή και σχεδόν ποτέ οι ταξιδιώτες (αυτοί καμιά φορά δυσανασχετούσαν και φανερά). Μπορεί να μην καταλαβαίνεις τη γλώσσα τους, αλλά καταλαβαίνεις ότι κι αυτοί πάνω κάτω τα ίδια συζητούν, ίσως και κάποια πράγματα περισσότερα....

Συχνά κοιτάζεις κι έξω από το παράθυρο, μολονότι γνωρίζεις τη διαδρομή λεπτό προς λεπτό. Ξέρεις κάθε στιγμή που πρέπει να βρίσκεσαι και αν υπάρχει καθυστέρηση ή οδηγός το "πατάει". Βλέπεις την οριζόντια γραμμή με τα θολά βουνά στο βάθος, που είναι όμως τόσο διαφορετική από την ευθεία της θάλασσας, αλλά και τόσο όμοια. Ποιος είπε ότι πλέον δεν υπάρχουν εποχές και είναι δύσκολο να τις διακρίνεις; Από το φθινόπωρο βλέπεις το χειμώνα να έρχεται σιγά σιγά και να δίνει τη θέση του στην άνοιξη κι αυτή στο καλοκαίρι. Ο κάμπος είναι πάντα εκεί κι εσύ τον διασχίζεις, αλλά δεν προβάλλει αδιάφορος. Τον παρατηρείς γιατί ξέρεις τις ενδιάμεσες στάσεις και αυτές αλλάζουν όψη μαζί με τις εποχές. Ο κάμπος είναι εκεί απέραντος και τον διασχίζει ένα λεωφορείο, ένα τρένο που συναντιέται που και που με άλλα οχήματα. Όταν βλέπεις κάποιον να περιμένει μόνος σε μια στάση μέσα στην καρακαμπίλα ίσως και καταλαβαίνεις τα όρια σου ανάμεσα στην αιωνιότητα της απεραντοσύνης. Ο κάμπος στέλνει μηνύματα όμορφος όταν πρασινίζει και θερισμένος, ότι μια νέα αρχή ξεκινά.

Αυτό όμως μου ερχόταν στο μυαλό σε κάθε επιστροφή καθώς σκεφτόμουν τους ανθρώπους που βρισκόμασταν κάθε μέρα καταμεσίς στον κάμπο:

Την ώρα αυτή στον κάμπο, ομίχλη κατεβαίνει
τα σκιάχτρα, τα κουρέλια θα φοβηθεί
τρέξε να ψηλαφήσεις την πλάση, ακριβέ μου
το μπράτσο της απλώνει να κρατηθείς, να κρατηθείς .

προέλευση εικόνας: http://www.dpgr.gr/index.php?page=photostories_show_photo&pid=249

Ταξίδι στον "Ωκεανόν του Kόσμου", αλλά έμμετρο και μελοποιημένο

2010-06-24T02:16:00.000-07:00

Ο Παναγιώτης Ποταγός

γιατρός απ' τη Βυτίνα

ταξίδεψε όλη τη γη

έφτασε ως την Κίνα

Μονάχος επερπάτησε

του μεταξιού το δρόμο

μάλλινο της πατρίδας του

του ζέσταινε τον ώμο

Χίλια κομμάτια τό 'σκισε

ξένες πληγές να δέσει

δεν βρέθηκε ένας άνθρωπος

για να τον συμπονέσει

Συνάντησε τον ποταμό

που τρέχει μόνο μέρα

στη μοναξιά του πέρασε

μαλαματένια βέρα.

Oι στίχοι αυτοί είναι από το ομώνυμο τραγούδι σε στίχους του Θ. Γκόνη που συμπεριλαμβάνεται στο στο δίσκο "Ακρωτήριον Ταίναρον" και το τραγουδάει ο ίδιος ο Ξυδάκης, όπως είχε την καλωσύνη να μας πληροφορήσει ο Φώτης.
Τον ευχαριστούμε κι από εδώ για τον κόπο να αντιγράψει τους στίχους και να τους στείλει στους Κυνοκέφαλους.

Ταξίδι στον "Ωκεανόν του Kόσμου"

2010-06-10T23:59:00.000-07:00

Ένας τρόπος να μάθεις τη ζωή είναι να ταξιδέψεις. Τα ταξίδια και οι αφηγήσεις τους δείχνουν τον πολύπλοκο χαρακτήρα της ανθρώπινης υπόστασης, καθώς διαβαίνει μέσα από τις συμπληγάδες των ιδεών και των περιορισμών που θέτει η ιστορική πραγματικότητα, ο χώρος και ο χρόνος. Το οικείο και το πρωτόγνωρο, η νέα γνώση που ανατρέπει μερικές ή αρκετές από τις αντιλήψεις που ήταν κυρίαρχες στο ξεκίνημα, αλλά καταρρέουν στη διάρκεια του ταξιδιού και της κατοπινής αφήγησης.

Οι άνθρωποι που ταξίδεψαν και αφηγήθηκαν αυτές τις περιπέτειές τους, καλούν τον αναγνώστη να προσπελάσει τις ανοίκειες και πολύ διαφορετικές ζωές τους. Τα ερωτήματα του αναγνώστη είναι όμως κοινά σχεδόν για τον κάθε ταξιδευτή/αφηγητή: γιατί ταξίδεψε; τι είδε; τι έζησε, γεύτηκε και πως; Λίγο πιο πέρα τα ερωτήματα, ίσως και τα πιο σημαντικά είναι αυτά που έχουν σχέση με αυτά που είδε και βίωσε, αλλά δεν τα αναφέρει.

Ο Παναγιώτης Ποταγός είναι ένας ταξιδευτής, ο οποίος είναι γνωστός σε όσους ασχολούνται με τη Γεωγραφία και το έργο του έχει αρχίσει να αποτιμάται πάρα πολλά χρόνια μετά τον θάνατό του ποικιλοτρόπως.

Γεννήθηκε στη Βυτίνα Αρκαδίας το 1839 και πέθανε το 1903. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Aθηνών Nομικά στην αρχή, Iατρική αργότερα και μετεκπαιδεύτηκε στο Παρίσι.

"Ο παππούς του από μητέρα ήτανε από τη Στεμνίτσα, οπλαρχηγός στα εικοσιένα και πολέμησε γενναία στην Καρύταινα και στην πολιορκία της Τριπολιτσάς. Ο πατέρας του Παναγιώτη σκοτώθηκε κυνηγώντας τη συμμορία του Κατζιαβού και του Γυφτογιαννάκη. Ήτανε φαίνεται άνθρωπος σπουδασμένος, γιατί είχε μάθει γράμματα στο σχολειό της Βυτίνας, που άκμαζε τότε σαν της Δημητσάνας. Ο Παναγιώτης λέγει πως εβρήκε από τον πατέρα του Μαθηματική Γεωγραφία, φιλοσοφικά βιβλία, αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, τα Νομικά τ’ Αρμενόπουλου κι άλλα. " μας πληροφορεί ο Φ. Κόντογλου.

Η εποχή του χαρακτηρίζεται από τον ανταγωνισμό μεταξύ των δυτικοευρωπαϊκών γεωγραφικών εταιρειών στο χώρο των ανακαλύψεων και των εξερευνήσεων και ο ίδιος εγκαταλείπει την ιατρική για χάρη του ταξιδιού και των εξερευνήσεων.

"Ο καινούργιος Οδυσσέας, ... περπατώντας μήνες και χρόνια για νά βρει κείνον τον ξεχασμένο Λίθινον Πύργο του Πτολεμαίου, μέσα στα άσπλαχνα Iμαλάγια ή τα όρη της Σελήνης μέσα στο καμίνι της Αφρικής..." [Φ. Κόντογλου] πραγματοποίησε από το 1868 μέχρι το 1883 τρεις εξορμήσεις στην Ανατολή και την Κεντρική Ασία , άλλοτε οδοιπόρος άλλοτε έφιππος.
Στο πρώτο του ταξίδι ξεκίνησε από την Συρία, πέρασε από το Ιράκ, την Περσία και το Αφγανιστάν, διέσχισε τους ορεινούς όγκους του Ινδοκούς (Ινδικό Καύκασο) και του Παμίρ. Συνέχισε μέσα στην έρημο του Γκόμπι, στη Βόρεια Κίνα (Κασγκάρ και Χάμια), την Μογγολία (Βλιαστέ), στο Χηλή (Colintzia) της Ανατολικής Σιβηρίας και από εκεί επέστρεψε στην Αγία Πετρούπολη, μετά στην Οδησσό και κατέληξε την Κωνσταντινούπολη.

Στο δεύτερο του ταξίδι, ξεκίνησε από το Σουέζ της Αιγύπτου και έφτασε ως τις βορειο-δυτικές περιοχές της Ινδίας, τη Νότια Περσία, το Αφγανιστάν και επέστρεψε στο Καϊρο.

Την τρίτη φορά από το Κάϊρο κατευθύνθηκε νότια και μέσω του Σουδάν έφτασε στην Κεντρική Αφρική μέχρι τις περιοχές του Βορείου Κονγκό.

"Απ’ όπου περνούσε εξήταζε να μάθει αν απόμεινε τίποτα μέσα στη θύμηση των ανθρώπων από τον Μέγ’ Αλέξανδρο ή από τα συνήθεια των Ελλήνων και να ιδεί τι αρχαίες ονομασίες κρυβόντανε κάτω από τις καινούργιες." [Φ.Κόντογλου]

Θα αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτός ο άνθρωπος εγκατέλειψε την ησυχία του και ίσως την λαμπρή καριέρα που θα μπορούσε να κάνει ως γιατρός, αλλά και ως ιατροφιλόσοφος στην εποχή του, τα κοσμικά σαλόνια και την πολιτική. Ακόμη γιατί δεν επέστρεψε στο Παρίσι όπου ως νεαρός γιατρός είχε γνωρίσει την γενική εκτίμηση των συναδέλφων του και διακρίσεις από την γαλλική κυβέρνηση για την αλτρουιστική του δράση κατά τη μεγάλη επιδημία της χολέρας. Κάποιες πληροφορίες μας δίνονται βέβαια στο "Ημερολόγιον του Σκόκου" [Τόμ. 19, Αρ. 1 (1904)], αλλά μάλλον είναι αρκετά εξωραϊσμένες ....

Ο ίδιος ο Ποταγός αναφέρεται στους λόγους που τον οδήγησαν να ταξιδέψει. Από τη μια η ελληνική πολιτική πραγματικότητα που τον απογοήτευε βαθιά, όπως και ο τρόπος λειτουργίας των πολιτικών φατριών: «…απέληξα εις περιηγήσεις επί τη ελπίδι ότι αν εξ αυτών σώος διηρχόμην ηδυνάμην ηθικώς εν τη πατρίδι να χρησιμεύσω, και αν εχανόμην, εις έντιμον στάδιον ήθελον αποθάνει». Αντιλαμβανόταν ότι τα ταξίδια του και οι εξερευνήσεις του είχαν και μια άλλη σημασία, όπως αναφέρει σε ένα σημείο της γαλλικής μόνο έκδοσης του:«διακινδύνευσα τη ζωή μου για την τιμή της χώρας μου, που δεν πρέπει να αντιπροσωπεύεται μόνο από το έδαφος μας και τα ένδοξα ερείπια μας, αλλά από εμάς τους ίδιους στην προσπάθεια μας να γίνουμε αντάξιοι των προγόνων μας».

Λέει πως ήταν "προωρισμένος ίνα κολυμβήσω εις κινδύνους" και γνωρίζει πως από μόνοι τους όλες αυτέ οι περιπέτειες να αποτελούσαν ένα ευχάριστο και συναρπαστικό ανάγνωσμα. Όμως "οι κίνδυνοι περιγραφόμενοι δεν έχουσι σκοπόν να τέρψωσιν αναγνώστας· διότι δεν διεκινδύνευσα χάριν τούτου, αλλά ίνα ανερευνήσω τας αληθείας" περιδιαβαίνοντας "τας κεντρικάς της Ασίας χώρας και, ει δυνατόν (...) προς τας περιγραφάς των αρχαίων μας Γεωγράφων". Με αυτή την αντίληψη επιστρέφοντας ο Ποταγός στο Kάϊρο προσπαθεί εκδόσει τα όσα είχε καταγράψει από τις εξερευνήσεις του.

Τώρα όμως ξεκινά ένας νέος κύκλος αντιδράσεων και αυτός έχει να κάνει με την αποδοχή του και την υποδοχή του έργου του.

Ο Π. Ποταγός στα ταξίδια του είχε γνωρίσει από κοντά στις χώρες που περιδιάβηκε τους στυγνούς αποικιοκράτες του 19ου αιώνα, οι οποίοι τον αντιμετώπισαν με καχυποψία και αρκετά υποτιμητικά. Όταν συνάντησε στην Βασιλική Γεωγραφική Εταιρία του Λονδίνου τα εξέχοντα μέλη της θα βρεί μια σθεναρή άρνηση και απόρριψη.

«Εννόησα ότι ενέπεσα εν Λονδίνω εις χείρας εγωισμού φθόνου και ασπλαχνίας» θα γράψει.

Παρά τις αρνήσεις δέχεται τελικά η Γαλλική Γεωγραφική Εταιρεία να εκδόσει αποσπασματικά το έργο του και παρά το γεγονός ότι ο γενικός γραμματέας της Εταιρείας κ. Maunoir αρχικά είχε αμφισβητήσει τον εμπειρικό ορισμό γεωγραφικών θέσεων που έκανε ο Ποταγός χωρίς τη χρήση αστρονομικών εργαλείων. Στην γαλλική έκδοση των «Περιηγήσεων» συνετέλεσαν και οι Emile Burnouf, επίτιμος διευθυντής της Γαλλικής Σχολής των Αθηνών, ο Alfred Maury, μέλος της Γεωγραφικής Εταιρείας του Παρισιού και καθηγητής της Ιστορίας στο College de France. Οι Γάλλοι δεν ήταν ήταν πιο ανοικτοί, ανεκτικοί ή αναγνώρισαν με την πρώτη την σπουδαιότητα του έργου του Π. Ποταγού. Είναι επειδή περιηγήθηκε κυρίως σε περιοχές που ανήκαν στην ανταγωνίστρια Βρετανική Αυτοκρατορία και στην ευρύτερη σφαίρα, όπου εστιαζόταν τότε το αγγλικό ενδιαφέρον.

O Ποταγός προσπάθησε να εκδώσει τα έργα του και στην Ελλάδα. Το Πανεπιστήμιο Aθηνών με τον Πρύτανη Παναγιώτη Kυριακό, εξέδωσε το βιβλίο το 1883 αντί του ποσού των 5.000 δρχ. «παρόλο που το Yπουργείο Παιδείας ήταν αντίθετο προς την έκδοση και δεν του έδινε τα λεπτά - τότε ήταν Yπουργός ο Bουλπιώτης, ο οποίος είπε στον κ. Πρύτανη: "Ας μας παρατήσει ο Ποταγός μ' αυτά τα οποία λέει, έχουμε σοβαρότατα πράγματα ν' ασχοληθούμε!" όπως έκανε και παλαιότερα ο Bρασόπουλος Yπουργός Παιδείας, ο οποίος, όταν ο Σλήμαν έφερε τον θυσαυρό της Tροίας στη Bουλή, είπε εκείνο το αμίλητο "Aς μας παρατήσει ο κ. Σλήμαν, ας πάρει τα τσουβαλάκια του κι ας πάει στο εξωτερικό». Κι εδώ η αντίδραση δεν είναι άσχετη με το γεγονός της έντονα αντικυβερνητικής στάσης του Ποταγού και της μεγάλης διείσδυσης των βρεττανών στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Τελικά, από τις περιηγήσεις του εκδόθηκε μόνο το πρώτο μέρος σε δύο εκδόσεις: μια ελληνική το 1883, "Περίληψις Περιηγήσεων" Τόμος Α’, Τυπογραφείο Κτενά, Αθήναι με 700 πυκνογραμένες σελίδες (σε ανατύπωση ) και το 1885, Dix annees de voyages dans l’Asie Centrale et l’Afrique equatoriale, Ernest Leroux Editeur, Paris .

Αργότερα η Βελγική κυβέρνηση έδωσε το όνομά του σε κεντρική λεωφόρο της πόλης του Paulis αποτιμώντας το έργο και την προσφορά του. Όταν ο βασιλιάς του Βελγίου Λεοπόλδος ο Β΄του ζήτησε τιμής ένεκεν να υπογράψει το Χρυσό Βιβλίο των εξερευνητών ο Π. Ποτάγος έγραψε λιτά: «ΕΙΣ ΕΛΛΗΝ».

Τα ταξίδια στον "Ωκεανόν του Kόσμου" τα πραγματοποίησε με δικά του έξοδα με την μικρή περιουσία του πατέρα του. Εξαντλημένος οικονομικά προσπάθησε όταν πλέον επέστρεψε στην Ελλάδα να διορισθεί βιβλιοθηκάριος στη Nομική βιβλιοθήκη. Εκεί όμως υπηρετούσε εκεί ο Εμ. Ροϊδης, άνθρωπος του Xαρίλαου Τρικούπη. Κι ο Π. Ποταγός δεν είχε εκφράσει την καλύτερη γνώμη για τον Τρικούπη, όπως έκανε συχνά ο Ροΐδης....

Στην συνέχεια κατέφυγε στην Kέρκυρα. Εκεί αγόρασε μια γίδα και άρχισε περιδιαβαίνει όλο το νησί άγνωστος μεταξύ αγνώστων, όπου τον οδηγούσε το ζώο. Tελικά φτάνει στη βόρεια Kέρκυρα, στο χωριό Nύμφες και εκεί μένει σ' ένα καλύβι, όπου "...στα στερνά του φορούσε μιαν αράπικη κελεμπία, ίσως γιατί υπόφερνε από κατέβασμα, που τόπαθε στην Αφρική κι’ ήθελε να το κρύψει. Από τη στιγμή που ξέπεσε σε κείνο τ’ όμορφο χωριό, μακρυά από τον κόσμο, δεν ξεμάκρυνε απ’ αυτό, σα να ηύρε το λιμάνι της σωτηρίας του. Έκανε το γιατρό, προ πάντων για τους φτωχούς, που τους γιάτρευε χάρισμα...."

Πέθανε στις 14 Φεβρουαρίου του 1903. Και τότε μόνο τον θυμήθηκαν κάποιοι συγγενείς.

"Γύρεψα νάβρω τίποτα τετράδια γραμμένα από το χέρι του, μα πούπανε πως δεν υπάρχουνε, γιατί, σα μάθανε οι συγγενείς του από Βυτίνα πως πέθανε, πήγανε στις Νυφές για να τον κληρονομήσουν και μη βρίσκοντας τα πετράδια και τα πλούτη, που νομίζανε πως είχε κρυμμένα, ξεσκίσανε από τη μανία τους ότι χαρτιά πέσανε στα χέρια τους. Το μόνο πράγμα που ηύρα ήτανε μια φωτογραφία του, που τον παριστάνει με το χέρι απάνω στην υδρόγειο σφαίρα, χαλασμένη, κίτρινη και σβυσμένη, που μόλις ξεχώριζε σαν ίσκιος η φυσιογνωμία και την ξεσήκωσα με το μολύβι, για να τη γλυτώσω από το δόντι του καιρού κι αυτό το πιστό σχέδιο το βάζω σε τούτο το βιβλίο ."

Έτσι, χάθηκε το δεύτερο μέρος του έργου του.

Γράφει κάπου ο Β. Μπένγιαμιν ότι το ταξίδι προς το θάνατο είναι η μήτρα όλων των αφηγήσεων και αυτό χαρίζει στον αφηγητή την αυθεντία του.

Μάλλον είχε δίκιο, αν αναλογιστούμε τον Παναγιώτη Ποταγό.

[σημ: μια πολύ αξιόλογη παρουσίαση του έργου του
Σπ. Αναγνώστου, Μ. Μαρμαράς, Ο ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΤΑΓΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ, 7ο Πανελλήνιο Γεωγραφικό Συνέδριο, 2004
http://www.srcosmos.gr/srcosmos/showpub.aspx?aa=6347.

Το νέο όραμα

2010-06-07T23:33:00.000-07:00

Εκείνο που πιθανόν να είναι γνωστό στους παροικούντες στην ελληνική γη της επαγγελίας, αλλά και ενίοτε να χλευάζεται, είναι ότι ο άνθρωπος πάντα εναποθέτει ελπίδες σε ένα καλύτερο μέλλον, το ποθούμενον και μια μεγάλη ιδέα, αναμένει κάποιον μεσσία/ήρωα/πατερούλη [καβαλάρη σε μαρμαρένια αλώνια δεν τον βλέπω, μάλλον με πολλούς φίλους στο Facebook και αναρίθμητους σχολιαστές στο προσωπικό του ιστολόγιο τον θωρώ], αλλά και ένα Αρμαγεδώνα (αυτός πάλι πως θα είναι και πότε θα έρθει, πολλοί έλεγαν για το 2012...).

Ο βίος μας [τηλεοπτικός, εικονικός και πραγματικός] ως τότε και αν δεν έλθει πριν η Συντέλεια γιατί μπορεί να την προλάβει η αταξική επίγεια χιλιετής βασιλεία (συγνώμη κοινωνία, ήθελα να πω) στη γωνία, διανθίζεται με πολλά και ευχάριστα και δυσάρεστα, νέους και παλιούς προβληματισμούς στο προσκήνιο, προσκλητήρια για νέους αγώνες και άλλα πολλά. Η κοινωνία των πολιτών συμμετέχει με έναν πρωτόγνωρο ακτιβισμό, οργανώνεται και συνυπογράφει, συμμετέχει σε ομάδες [τόσες και τόσες και για κάθε τι σε όλο το διαδίκτυο], σχολιάζει, διαφωνεί και συμφωνεί, ενώ η άλλη, η κοινωνία των συμπολιτών συνεχίζει αγκομαχώντας την πορεία της και με την ενοχή που της φόρτωσαν πως αυτή φταίει για όλα και τώρα πρέπει να συμμετέχει (εξολοκλήρου) στην εξόφληση του λογαριασμού.

Αλλά ας μην είμαστε απαισιόδοξοι και συνεχώς παραπονούμενοι: το όραμα ξαναγυρνά για να συνεπάρει το μυαλό, την καρδιά και την ψυχή, αυτών που θα καθοδηγήσουν τον όχλο, τον άμοιρο που παραπλανήθηκε τόσα χρόνια και συνεχίζει να παραπλανάται, αυτόν που δε διαβάζει εφημερίδες σοβαρές και στην τηλεόραση βλέπει μόνο τον Αυτιά το πρωί, που δεν ξέρει τι σημαίνει "σπρέντ" και "δουνουτού" για να τον ξαναθέσει ως κινητήριο μοχλό της ιστορίας, της πολιτικής και της οικονομίας. Το όραμα ξαναγυρνά και γιαυτούς, τους ανθρώπους του πνεύματος -αφού οι άλλοι είναι της ύλης- που ξέρουν και καταλαβαίνουν, αναλύουν και διυλίζουν τον κώνωπα και χρόνια τώρα ίσως ιδιώτευαν και σώπαιναν, όπως και για την κοινωνία των πολιτών, των ευαισθητοποιημένων, των ΜΚΟ και των πολύχρωμων συρφετών.
Τώρα ποιο είναι αυτό το όραμα, κανείς επακριβώς δεν ξέρει να πει, αλλά είναι αυτό που θα καθάρει την συλλογική ενοχή και θα οδηγήσει στη νέα Ιθάκη. Όσο πιο θολό, τόσο πιο ελκυστικό. Σαν τον άλλο κόσμο που είναι εφικτός παρέα με το τόσο γνωστό σύνθημα "Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη", που άλλο τόσο άγνωστη είναι και η εφαρμογή του. Ίσως γιαυτό κάποιοι άλλοι ασχολούνται με κάποια άλλα ερωτήματα, πιο βαθιά ίσως, πιο κοντά στην υπαρξιακή αγωνία, όπως το πόσο ζυγίζει η ψυχή. Λένε ότι 21 γραμμάρια είναι το βάρος που χάνουμε ακριβώς την στιγμή του θανάτου μας...
Αλήθεια, πόσο κοστίζουν τα 21 γραμμάρια ψυχής στο χρηματιστήριο των σημερινών ιδεών και ποιοι τα ζυγίζουν;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα αποτελεί και την αρχή της νέας Μεγάλης Αφήγησης.

«Μέχρι νεωτέρας»: Η ιστορία του Σαμίρ

2010-06-05T03:04:00.000-07:00

«Μέχρι νεωτέρας»: Η ιστορία του Σαμίρ

Τα σιωπηλά μνημεία αναστοχάζονται το παρελθόν

2010-05-26T23:44:00.000-07:00

Είναι καιρός τώρα που ακούμε πολλούς και διάφορους να προσπαθούν να περιγράψουν και να ερμηνεύσουν το παρόν χρησιμοποιώντας όρους όπως τη "νέα κατοχή" και άλλα, πάμπολλα, άλλοτε ωραία και άλλοτε ευφάνταστα, νεολογισμούς μεστούς περιεχόμενου ή άνευ, μονοσήμαντα ή πολυσήμαντα εννοιολογήματα, τα οποία προστίθενται ως λήμματα στο λεξικό της καθημερινότητας. Ως καραμέλα πιπιλίζονται από πολλούς [και φυσικά είναι δικαίωμα του καθένα και αναφαίρετο και ό,τι άλλο, αλλά οι καραμέλες προκαλούν και τερηδόνα...]. Άλλοι πάλι κάνουν αναδρομές στο παρελθόν και προσπαθούν να συγκρίνουν, να διαφωτίσουν, να βρουν συνέχειες ή ασυνέχειες, στρεβλές και ευθύγραμμες πορείες. Λένε πως το παρελθόν βοηθάει στην ερμηνεία του παρόντος, αλλά για ποιο παρελθόν μιλούν και πως εννοούν το παρελθόν;

Είναι και κάποιοι που επιμένουν να σκαλίζουν το παρελθόν άλλοτε μέσα σε επιχώσεις και άλλοτε σε σελίδες κιτρινισμένες και φθαρμένες. Συνήθως αυτοί δε μιλούν όπως οι άλλοι, οι "παραπάνω". Γνωρίζουν πολύ καλά πως όποιος θέλει να ψάξει το παρελθόν πρέπει να σκαλίσει αυλάκια για να ξαναφέρει το νερό στις πηγές και πως αυτός που ανακατεύεται με το παρελθόν που κρύβεται κάτω από τα χώματα θα λερωθεί. Αλλά δεν τους νοιάζει και πολύ και συνεχίζουν...

Άγνωστο παραμένει ίσως το έργο του Αλέξανδρου Πασπάτη "Η πολιορκία και η Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων το 1453" που εκδόθηκε το 1890 και αποτελεί την τελευταία μονογραφία που εξέδωσε ο συγγραφέας στη διάρκεια της ζωής του. [ανατυπώθηκε από τις εκδόσεις Εκάτη το 2009].
Ο Αλ. Πασπάτης (Χίος 1814 - Αθήνα 1892) ήταν γιατρός με σημαντικό ερευνητικό έργο στον τομέα της επιδημιολογίας και παράλληλα ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη μελέτη της ιστορίας, της αρχαιολογίας και της γλωσσολογίας.
Θα αναφερθούμε όμως στο άλλο σημαντικό έργο του "Βυζαντιναί μελέται. Τοπογραφικαί και ιστορικαί, που εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1877 από το Τυπογραφείο του Αντωνίου Κορομηλά και το Βιβλιοπωλείο των Αδελφών Δεσπάστα (ανατυπώθηκε από τις εκδόσεις Καραβία το 1986].
Το ενδιαφέρον είναι ότι ίσως από πρώτη άποψη καταγράφεται η αγωνιώδης προσπάθεια να δημοσιευθούν τα βυζαντινά μνημεία της Κωνσταντινούπολης. Τι γίνεται λοιπόν με τα μνημεία που μαρτυρούν το βυζαντινό και μετά την Άλωση το οθωμανικό παρελθόν της Πόλης;

«Ένεκα της απωλείας τοσούτων γεραρών μνημείων, η ιστορία της Κ/πόλεως οσημέραι αμαυρούται. Ανέμνησα εν ταις ανασκαφαίς του Θρακικού σιδηροδρόμου και εν τη περιγραφή του ναού της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας πολλών βυζαντινών μνημείων την απώλειαν."

και θα αναφερθεί στα χερσαία τείχη, τις πύλες και τις επιγραφές, το παλάτι των Βλαχερνών αλλά και ό,τι ερχόταν στο φως κατά την κατασκευή του "Θρακικού Σιδηροδρόμου" (1871).

"Αποδίδω τη μέχρι τούδε άγνοιαν της Βυζαντινής ιστορίας, εις την ημετέραν αξιόμεμπτον ολιγωρίαν. Όσοι εκ των ημετέρων και ξένων περιέγραψαν την Κ/πολιν, ηρύσθησαν τα πλείονα εκ προγενέστερων συγγραφέων, βαρυνόμενοι οι ίδιοι, τας σκολιάς διόδους της πόλεως και την ιδίοις όμασσιν επίσκεψιν των ισταμένων μνημείων. Πάμπολλα μνημεία, σώα και ηρειπωμένα, διέφυγαν των πλειοτέρων τα όμματα. Ομολογώ ότι οι Οθωμανοί, οι μη εκτιμώντες τ’ αλλότρια, ουδέποτι παρενοχλούσι τους επισκεπτόμενους αυτά.»

Σύμφωνα με τον Αλ. Πασπάτη, οι βυζαντινές εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης ανέρχονταν σε 51, από τις οποίες οι 17 είχαν μετατραπεί σε "τεμένη", 15 ήταν άγνωστες ως τότε, 14 στέκονταν ερειπωμένες, και δυο λειτουργούσαν από τους Αρμενίους.
Αλλά,

«Οι παραπονούμενοι, ότι δεν δύνανται ν’ ανασκάψωσι των Βυζαντινών ανακτόρων την χώραν ή του αρχαίου λουτρού του Ζευξίππου το έδαφος, όπου πιθανόν κείνται λείψανα των πολλών εκεί Ελληνικών ανδριάντων, ώφειλον πρότερον να ιστορήσωσι τα πολλά εισέτι ιστάμενα επιφανή μνημεία, εκ των οποίων σαφηνίζεται ο πολυετής βίος των Βυζαντίων.»

και επισημαίνει:

«Αν οι ετερόθρησκοι Οθωμανοί κατηδάφισαν πολλά των Βυζαντίων κτίρια και έτερα κατακρατούσι, προς ιδίαν αυτών χρήσιν, μη λησμονώμεν ότι και οι Βυζάντιοι θρησκομανέστεροι τούτων, κατηδάφισαν αρχαίους περικαλλείς ναούς, ηφάνισαν πολλά των ελλήνων χειρόγραφα και κατέκαυσαν άπαντα τα συγγράμματα των εικονομάχων.»

αλλά,

"Η ιστορία του Βυζαντινού κράτους είναι η ιστορία του ημέτερου πολυετούς βίου καθ’ όλον τον μεσαίωνα»

και μολονότι

«Καθ’ όλον τον βίον των Βυζαντίων αναγινώσκομεν επαναστάσεις των τυραννουμένων υπηκόων κατά των απολύτων βασιλέων, πολίτευμα σκολιόν, φόνους, εκτυφλώσεις, εμφυλίους πολέμους, αστοργίαν και ασύγγνωστον απανθρωπίαν. Εν τη μεγαλοπόλει ταύτη, την οποίαν τοσούτον εκαλλώπισεν η φύσις, πολύδακρυν βίον εβίουν οι εγκάτοικοι, πενόμενοι και ταλαιπωρούμενοι μέχρι της υπό των Οθωμανών αλώσεως αυτής. Της θαυμασίας του τόπου καλλονής αντίρροπον ήτον η πολλή της πολιτείας ασχημία. Δια πάντα Έλληνα αγαπώντα την ιστορίαν των πατέρων αυτού, και εγκύπτοντα εις την μελέτην του ιδιωτικού βίου και της πολιτείας των Βυζαντίων, η περικαλλής αύτη πόλις παρρησιάζεται ως περικεκοσμημένη εταίρα. Εις ημάς εναπόκειται να διαχωρίσωμεν τα φαύλα υπό τ’ αγαθά, ουδόλως μιμούμενοι τους ξένους τους κακολογούντας άπαντας τους Βυζαντίους και την πολιτείαν αυτών, και ουδέν ευρίσκοντας άξιον επαίνου ή μιμήσεως εν τη πολυετεί ιστορία ταύτη. Εκ των ακολούθων μελετών πειθόμεθα, ότι δεν ήσαν επίψογα άπαντα των Βυζαντίων»

έγραφε ο λοιπόν ο Πασπάτης τέτοιες μέρες μάλλον

"Εν Κωνσταντινουπόλει, κατά Μάιον, 1877"

Και μη βιαστεί κανείς να τον χαρακτηρίσει «κοραϊκό εθνικιστή»:

«η πικρά κατά των Βυζαντίων καταφορά, εμίανε και τους κορυφαίους εξ ημών, αναφέρων τον αείμνηστον Κοραήν, πολλάκις κακίζοντα τους Βυζαντίους, τους ομοίους αυτών Φαναριώτας, πατρικώς παραινούντα πάντας τους ομογενείς, ίν’ απομακρύνονται από την ζύμην του Βυζαντινού πολιτισμού»

Για το παρελθόν και το παρόν προβληματίζεται και σχολιάζει, ίσως και με αναφορές στο μέλλον:

«Μετά την ανάκτησιν του κράτους, υπό του Μιχαήλ Παλαιολόγου τω 1261ω μέχρι της τελευταίας αλώσεως, οι βασιλείς του Βυζαντίου, πότε μεν προς τους Ιταλούς, πότε δε προς τους Οθωμανούς μαχόμενοι, υπ’ αχρηματίας κατατρυχόμενοι, μετά χαράς πολλάκις ήκουον την υπισχνουμένην των Ιταλών βοήθεια, υπό τον αμετάβλητον όρον της εις Ρώμην υποταγής. Εν αυταίς ακόμη ταις παραμοναίς της τελευταίας αλώσεως, όταν εκ των χερσαίων τειχών, μετά τρόμου έβλεπον τας πεδιάδας πλήρεις μυριάδων στρατού, όταν εντός του Βυζαντίου κεκλεισμένοι, εδέοντο εν ταις εκκλησίαις και μοναίς υπέρ σωτηρίας, πάλιν χαρμόσυνος βοηθείας αγγελία εκομίσθη εν Βυζαντίω, πρώτιστον όρον αιτούσα την υποταγήν. Πάλιν οι κληρικοί θαραλλέως αντέστησαν, ακλόνητοι μέχρι τέλους μείναντες. Υπέκυψαν τέλος υπό δεσπότας αλλοθρήσκους, ουδέποτε την θρησκείαν αυτών ενοχλήσαντας, και εβίωσαν βίον μεν δούλον, αδούλωτοι δε την διάνοιαν.
Ταύτα άλλοι πολλάκις επενέλαβον· ταύτα και εγώ σήμερον επαναλαμβάνω, διότι αι θρησκευτικαί έριδες αι συγκινούσαι σήμερον την Ευρώπην ως σεισμός υπόκωφος, ουχί μόνο τεκμαίρουσιν αλλά πληρέστατα δικαιούσι την μεγίστην των Βυζαντινών κληρικών σύνεσιν, και την υπέρ ημών των απογόνων αυτών ανεκτίμητον πολιτείαν.»

Εάν κάποιος σήμερα ισχυριζόταν ότι οι Έλληνες δεν ήταν σκλάβοι των Οθωμανών, είναι πιθανόν να προκαλούσε έντονες διαμαρτυρίες ή θερμή υποδοχή, αλλά και αδιαφορία. Εξαρτάται από τον αναστοχασμό που επιχειρεί και την ανάγνωση που κάνει "χωρίς τις φαλκιδεύσεις που επέβαλε η ανάγκη διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας ενός νεοσύστατου κράτους".

Άραγε ο Αλ. Πασπάτης τα είχε όλα αυτά κατά νου;

Το Μουσείο της Χαμένης Αθωότητας

2010-05-18T02:01:00.000-07:00

Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM), το 1977 αποφάσισε να αναδείξει το ρόλο των Μουσείων στη σύγχρονη κοινωνία και όρισε η σημερινή μέρα να γιορτάζεται ως Διεθνή Ημέρα Μουσείων για «να γίνουν τα Μουσεία φορείς πολιτισμικών ανταλλαγών, με σκοπό την ανάπτυξη της μόρφωσης και της αμοιβαίας κατανόησης, τη συνεργασία και την ειρήνη ανάμεσα στους λαούς». Κι από τότε πέρασαν πολλά χρόνια, πολλά άλλαξαν, αλλά και έμειναν ίδια, ωστόσο με ή δίχως τυμπανοκρουσίες γιορτάζεται αυτή η μέρα με πολλές και ποικίλες εκδηλώσεις.
Έχει συνηθίσει ο κόσμος να συνδυάζει τα μουσεία με κρύες και βλοσυρές αίθουσες, προθήκες και ακατανόητες ταμπέλες, αγάλματα και αγγεία, την απαγόρευση αλλά και την ακατανίκητη επιθυμία να αγγίξεις αυτό που βλέπεις. Πολλά μουσεία ξεφυτρώνουν τώρα τελευταία με πολλά και ενδιαφέροντα εκθέματα και προγράμματα, ευφάνταστες μουσειολογικές και μουσειογραφικές μελέτες, και μουσειοπαιδαγωγικά προγράμματα.

Υπάρχουν όμως και πολλά άλλα Μουσεία, κανείς δε τα αποκαλεί έτσι, και πάρα πολλοί λένε ότι δεν είναι καν μουσεία.

Όταν δεν βρίσκονται στον ου-τόπο, είναι συνήθως δίπλα μας.

Στους Σιδηροδρόμους μελετάς χαραχτήρες και προσωπικότητες, διακρίνεις ανθρώπους, ψάχνεις καταστάσεις, βλέπεις προβλήματα. Είναι περατζάδα ο όποιος σταθμός, τρένων είτε λεωφορείων. Είναι τόποι να μαθαίνεις πολλά σ’αυτούς, ακόμα και για το ¨πολιτικό ρεύμα¨ των αυριανών ψηφοφόρων παραμονές εκλογών. Φτιάχνεις με τη λογική του νου σου ένα πραγματικό γκάλοπ, το πιο έγκυρο και σίγουρο, όταν παρακολουθάς και παρατηράς ποιας αποχρώσεως εφημερίδα κρατάνε στα χέρια τους οι πολλοί και βιαστικοί επιβάτες, που τις αγοράζουν για το μακρινό τους ταξίδι. Δε χρειάζεται να κάνεις πλάγιες πολιτικές ερωτήσεις να βγάζεις συμπεράσματα, ούτε για τους άλλους πολίτες αυτής της χώρας !...

Δίχως εισητήριο και άλλους χρηματικούς πόρους και περιορισμούς τρέφονται με συναισθήματα και παράγουν συναισθήματα. Τα εκθέματά του προέρχονται από συστηματικές και σωστικές ανασκαφές σε «εργοτάξια εξαιρετικών αισθημάτων» και η επώνυμη ανωνυμία τους έχει να πει πολλές ιστορίες.

μερικοί-μερικοί παρουσιάζονται κάπου-κάπου και ως μόνιμοι επισκέπτες του. Μ’ αυτοί δεν μοιάζουν με μένα. Αυτοί είναι «παρείσακτοι». Είναι κι άστεγοι ζητιάνοι πού εξασφαλίζουν πρόσκαιρη στέγη χειμώνα καιρό και μάλλον αφήνουν σίγουρα κάποιες ψείρες τους, που θα χώνονται μετά αυτές μέσα στα ρούχα των ανύποπτων ταξιδιωτών. Είναι και αλήτες με τατουάζ στη κοιλιά τους και τα μπράτσα τους, που σε βλέπουν αλλοίθωρα και μπορεί να σε ληστέψουν κιόλας στη μοναξιά και να σε μαχαιρώσουν ακόμα. Είναι και ένα-δύο απελπισμένα ρεμάλια της ζωής, που ζητάνε μέσα στην κίνηση, εδώ, να ξεχάσουν λίγο τα βάσανά τους, να βρουν λίγη παρηγοριά. Είναι κι οι σκύλοι κοπαδιαστοί στη πλατεία, που καυγαδίζουν γαυγίζοντας και κουτρουβαλιάζονται στο χώμα, παλεύοντας για τη σκύλα, που στον καιρό τους κάνουν έρωτα.

Είναι ανοιχτά στους επισκέπτες όλες τις ώρες και τις εποχές και αυτοί οι επισκέπτες είναι που αποτελούν καμιά φορά τα ζωντανά εκθέματα, έξω από προθήκες και κάτω από τα βάθρα, δίχως ταμπέλες και επεξηγήσεις.

Στους Σταθμούς πηγαινοέρχεται καθημερινά λαός. Λαός διάφορος, λογιώ-λογιών , χωρισμένοι με αταξία σε τάξεις, με ξεχωριστά καθένας βιώματα. Και φτάνει να ξέρεις, να βλέπεις και ν’ακούς, για να ξεχωρίσεις, χωρίς μεγάλη προσπάθεια, την ολοφάνερη, μα κρυφή για τυφλωμένους τραγική εικόνα της εποχής μας και την ολοκάθαρη τρανταχτή, μ’ άηχη για τους θεληματικά κουφούς αγχώδη κραυγή, στην τρεχάλα της κοινωνικής ζωής, έστω και τουλάχιστο του δικού μας πολιτισμού, γιατί από τους σταθμούς περνούν κι αλλοδαποί, τουρίστες και μη. Ακόμα ότι πιάνεις μια κουβεντούλα ίσως στα πεταχτά με όποιους λιγοστούς άγνωστους ταξιδιώτες στην αναμονή τους να περιμένουν να’ρθει το τρένο να το πάρουν.

Ακούς τόσες ιστορίες, να φεύγει η μελαγχολία, αληθινές και σοβαρές ,να σου κινούν το ενδιαφέρον. Ακούς και παράξενες και αλλόκοτες , ακούς και ψευτιές και παλαβές κουβέντες κι ανέκδοτα, που κανονικά θα πρέπει να διασκεδάζουν....

ακούω κι αλήθειες και ψέματα και κοτσάνες στο Σταθμό αυτό των τρένων.

Αυτά τα μουσεία, θα μπορούσαν να λέγονται με διάφορα ονόματα, ίσως να έχουν και το ίδιο όνομα, "Μουσείο της Χαμένης Αθωότητας"....

τα αποσπάσματα είναι από το διήγημα του Παναγιώτη Κατσιρέλου (1915-2007), Ο σταθμός των τρένων

Η Αυτομόρφωση

2010-05-15T00:22:00.000-07:00

Χτες ξεκίνησαν οι "πανελλήνιες" εξετάσεις. Μπορεί να άλλαξε βέβαια το σύστημα και η κατ' όνομα έκθεση "ιδεών"(;) να ονομάστηκε μάθημα της "Νεοελληνικής γλώσσας" και μάλιστα "γενικής παιδείας", αλλά οι εξετάσεις είναι πάντα εξετάσεις. Ενδιαφέρον μου φάνηκε απομονωμένο το θέμα, η "αυτομόρφωση" μέχρι που διάβασα και την πλήρη εκφώνηση.

"Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. (....)"

και άλλα πολλά, θεωρητικά μάλλον και εξ αποστάσεως ακαδημαϊκώς αποστειρωμένης.

Παντού βέβαια οι σωστές απαντήσεις/διαφημίσεις από τα τάδε φροντιστήρια.

Πάει λίγος καιρός που ο Ανδρέας "ο μικρός" (αν και μεγάλος στην ηλικία, αλλά έτσι είναι γνωστός στο χωριό του, ένα προσφυγοχώρι, στα ενδότερα του θεσσαλικού κάμπου) αποφάσισε να μη σταματήσει στο Απολυτήριο του Δημοτικού και να προχωρήσει λίγο παραπάνω, γιατί το Εξατάξιο Γυμνάσιο δε μπόρεσε να το ξεκινήσει καν γιατί έπρεπε να δουλέψει. Σε μια συζήτηση που είχα μαζί του τι τον έκανε να "αυτομορφωθεί" μου είπε ότι το αποφάσισε για να καταλάβει τον κόσμο, καθώς και ότι η γνώση δε πάει ποτέ χαμένη. Θέλει ακόμη να γράφει ορθογραφημένα (στέλνει που και που αρθράκια για την επικαιρότητα στον τοπικό τύπο). Αρκετά από αυτά μου τα δίνει κάθε φορά που δημοσιεύονται. Πολλές φορές μας λέει και ιστορίες από την Μικρασία, ώσπου μια μέρα μου έδωσε το παρακάτω, το οποίο αντιγράφω ακριβώς:

Τοχατούν γιαζουλαρού αμάν
γιαϊλίρ κουζουλαρού
αλαχτά πανά γιασμούς που
καρά γιαζουλαρού.

Αμάν γκιουζέλ αλτατμά πενί
τζαντάν σεβιορούμ σενί.

Τοχάτ γιολού τουζ κετέρ
αμάν πυρ ιντζεϊτσίκ κουζ κιτέρ
οκούζ γιολού σασιρμίς ισαλάχ
μπιζέ κιτέρ.

Αμάν γκιουζέλ αλτατμά πενί
τζαντάν σεβιορούμ σενί.

Τοχατούν αλτούν τασλού
γιαρίμ νιητσίν γκιοζλερίν γιασλή;
πουόλε πυρ βαρ κη
αλ γιανάτι σατσού κασλού.

Αμάν γκιουζέλ αλτατμά πενί
τζαντάν σεβιορούμ σενί.

Τας κιοπλούτεν κετσερκέν
κιόπλουτε σαλατού πενί
ιτίν γκαουρούν ογλού
υπσίζ μπαγλατού πενί.

Αμάν γκιουζέλ αλτατμά πενί
ηλελέ γιαλατμά πενί.

Είναι τραγούδι που λέγαν οι δικοί του, ένα από τα πολλά που καταγράφει.

Ο Ανδρέας μπορεί ποτέ να μη φτάσει να γράψει "πανελλήνιες εξετάσεις" για να πει τι πραγματικά σημαίνει αυτομόρφωση. Ίσως και το χωριό του σε λίγα χρόνια με τη μοίρα που έλαχε για την αγροτική ύπαιθρο να αλλάξει όνομα και να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τον αγροτουρισμό και επενδυτικά σχέδια (άλλο ένα θέμα για κάποιες μελλοντικές εξετάσεις). Ο ίδιος θα συνεχίσει όμως να γράφει αρθράκια και να σχολιάζει το τι συμβαίνει γύρω του και να μαζεύει τραγούδια που λέγαν οι παππούδες και οι γονείς του, "για να μη χαθούν".

Και βέβαια η ζωή συνεχίζεται, αλλά επίσης και "η ζωή κύκλους κάνει".

η φτώχεια σύντροφε αφ' εαυτής δεν ερμηνεύεται

2010-05-03T23:35:00.000-07:00

Σκέψεις σκόρπιες κι αισθήματα ανάμικτα, όταν μας ήθελαν καθηλωμένους ανάμεσα στις προβολές / συνεντεύξεις και τις ρηχόπατες αναλύσεις για τα όσα ακούσαμε την Κυριακή, με το Greek Idol να υπόσχεται διέξοδο στο αδιέξοδο και τα απαραίτητα διαλλείματα με διαφημίσεις της προαναγγελόμενης χαμένης καταναλωτικής ευημερίας.

Βαριά μετράει, βαριά μετράει μα όσο κι αν αναγκεύεται
η φτώχεια σύντροφε αφ' εαυτής δεν ερμηνεύεται.

Τα φράγκα αν και δυσεύρετα είναι γνωστό τοις πάσι
την ευτυχία δεν κάνουν να τους μοιάσει
τέρμα λοιπόν το μάθημα, πηδάω από την έδρα
της πολιτικής οικονομίας εννοείς
φορώ το καπελάκι μου να βγω στην ανηφόρα
να βρω και την αγάπη μου, που περιμένει ώρα.[1]

Εκεί κάπου πληροφορηθήκαμε ότι αδιόριστοι εκπαιδευτικοί εισέβαλαν χθες στο κτίριο της ΕΡΤ, όπου πραγματοποιούταν η μαγνητοσκόπηση μιας συνέντευξης της Υπουργού Παιδείας.
Νέες σκέψεις σκόρπιες κι αισθήματα ανάμικτα, όταν ακούσαμε το πως έκριναν και ανάλυσαν το γεγονός, αυτοί που όταν ήταν "αλλού" και όχι εκεί που βρίσκονται τώρα, πιθανόν και να υποστήριζαν την όλη πράξη, αλλά και όσους την υποστήριξαν, αλλά προφανώς να ρωτηθούν όλοι τους πόσο ανταμοίβεται η ωριαία αντιμισθία στην εκπαίδευση, το πιθανότερο είναι να μιλήσουν για τη δομική κρίση ή να παραπέμψουν στο παράδειγμα της Αργεντινής.

και μετά;

Αυτά τα λόγια με σφίξανε σαν πένσα,
τα είπε χθες το βράδυ μια ψυχή
κι ένας φαλάκρας, απ' έξω και από μέσα χαμογελούσε,
ναι, γιατί να σκοτιστεί.

Θυμάσαι που βαλάντωνες εκεί στην εξορία
και διάβαζες και Ρίτσο και αρχαία τραγωδία;
τώρα κοκορεύεσαι επάνω στον εξώστη
και μιλάς στο πόπολο σαν τον ναυαγοσώστη.

Στη φοιτητριούλα που σ' έχει ερωτευτεί
θα σε καταγγείλω πονηρέ πολιτευτή.
Τζάμπα χαραμίζει θα πάω να της πω
το νεανικό της και αγνό ενθουσιασμό.

Εκείνο που υψώνεται και σε εκμηδενίζει
είναι της καρδούλας μου το φως που ξεχειλίζει
και ότι σε γλιτώνει και σου δίνει την αιτία
είναι που χρειάζεται και η γραφειοκρατία.

Ο πρώτος προβοκάτορας απ' όλους στη ζωή μου
είναι η αφεντιά σου που αντιγράφει την φωνή μου.
άλλαξες το σώμα μου με έπιπλα και σκεύη
σαν τον σοσιαλισμό που σε βολεύει.

Χαρά να σε γιαούρτωνα εκεί που ρητορεύεις
εκεί που με χειροκροτάς χωρίς να το πιστεύεις
παίρνεις την αλήθεια μου και μου την κάνεις λιώμα
απ' το πόδι με τραβάς βαθιά μέσα στο χώμα. [2]

Μου έχει μείνει και σαν ιδιοτροπία να μαζεύω και να φυλάω που και που και μερικά αποκόμματα από τις εφημερίδες. Αυτή την Κυριακή κράτησα σαν σελιδοδείκτη ανάμεσα στις σελίδες από τα Ανάλεκτα του Κομφούκιου, ίσως γιατί το βαθύ μπλέ του εξώφυλλου πααρπέμπει και στο αντίστοιχο κόκκινο εξώφυλλο του άλλου, του νεώτερου βιβλίου από τον απόγονό του:

"Η γενιά αυτή, η γενιά μου, που πιο πολύ από οποιαδήποτε άλλη μίλησε για επανάσταση και λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη έκανε επανάσταση, αντί να πρωτοστατεί στη διαιώνιση του σάπιου μοντέλου, που δημιούργησε, θα πρόσφερε υπηρεσία στον τόπο αν συναινούσε να γκρεμιστεί ό,τι διεφθαρμένο και ατελέσφορο οικοδόμησε. Ωστε, τουλάχιστον, να βοηθήσει κάποια επόμενη γενιά να χτίσει."

Λες αυτά να γράφουν και για μας μετά από χρόνια; Πιθανόν. Εξάλλου, εκτός από την Κυριακή των Ευρωεκλογών και άλλες καλοκαιριάτικες Κυριακές

Φέτο στην πλαζ μας πρωτοείδα
όλους μας με τα κινητά
κι αυτήν τη ροζ, σομόν σελίδα
στα στήθη μας τα τριχωτά.[3]

να αναφωνούν:

Σ' ευχαριστώ, ω εταιρία,
εν αφθονία μου παρέχεις
στέγη, τροφή και προστασία
Σ' ευχαριστώ, ω εταιρία [4]

Και τώρα, όλοι αυτοί, όπως και οι παραπάνω, μας καλούν να βγούμε σε δρόμους και πλατείες, αλλά είναι άγνωστοι από τις ουρές στον ΟΑΕΔ για να θεωρήσουν την κάρτα τους και στις άλλες ουρές για τις προσφορές των σούπερ μάρκετ.

Έρχεστε κατά πάνω μου
μιλώντας σαν τρελοί
τ' αυτιά μου κλείνω
κι αφήνω μια φωνή.

Σημαία από νάιλον
υψώνουμε σημαία πλαστική
ο κόσμος δεν έχει τίποτε να χάσει
και τίποτε να βρει. [5]

αλλά έστω κι έτσι σε ποια πλατεία να τους βρεις; να σταθείς σε μια; να τις γυρίσεις όλες;

[1], [2] Ρεζέρβα 1979
[3] Ο χρονοποιός 1999
[4],[5] Ο μπάλλος 1971

Μια νέα Οδύσσεια

2010-04-27T01:22:00.000-07:00

Το Καστελόριζο είναι το ανατολικότερο νησί του στο Αιγαίο και το άλλο όνομα είναι Μεγίστη όπως μαρτυρούν και τα "αρχαία". Κάποτε είχε κοντά 15.000 κατοίκους, αλλά οι σημερινοί μόνιμοι κάτοικοι του νησιού δεν ξεπερνούν τους 300, αυτό όμως καλό να μην αναφέρεται γιατί και πως έγινε και εξάλλου και ποιον ενδιαφέρει; Εκεί κοντά ζούσε κάποτε και η Κυρά της Ρω, αλλά αυτό μάλλον δεν έχει και τόση σημασία στην εποχή του "I love GR" και των τηλεπεριηγητών. Νησί με μεγάλη ιστορία, αλλά άλλο να έχεις ιστορία και άλλο να έχεις φήμη.

Και μπορεί η ιστορία να ξεχάστηκε, αλλά η φήμη αυξήθηκε, όταν το 1991 εκεί γυρίστηκε η ταινία «Mediterraneo». Σημαδιακά όμως στο λιμάνι του Καστελόριζου το 2003 πραγματοποιήθηκε η σύνοδος των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ και πλέον όλοι, κι όσοι δεν το ήξεραν, έμαθαν το Καστελλόριζο, πριν λίγες μέρες.

Εκείνο που πιθανόν δεν ξέραμε είναι ότι πιθανόν ο Οδυσσέας δεν άραξε στην Ιθάκη, αλλά βρέθηκε και στη νήσο Μεγίστη, όπου βρήκε απάνεμο λιμάνι για να απαλλαγεί από τα ενοχικά συμπλέγματα της Μνηστηροφονίας που τον άφηναν άγρυπνο, αλλά και για να σκεφτεί την προς δυσμάς πορεία του, μια δεύτερη Οδύσσεια διαφορετική από την άλλη, την πρώτη ....

Δευτέρα Oδύσσεια

Dante, Ιnferno, Canto ΧΧVΙ
Τennyson, «Ulysses»

Οδύσσεια δευτέρα και μεγάλη,
της πρώτης μείζων ίσως. Aλλά φευ
άνευ Ομήρου, άνευ εξαμέτρων.

Ήτο μικρόν το πατρικόν του δώμα,
ήτο μικρόν το πατρικόν του άστυ,
και όλη του η Ιθάκη ήτο μικρά.

Του Τηλεμάχου η στοργή, η πίστις
της Πηνελόπης, του πατρός το γήρας,
οι παλαιοί του φίλοι, του λαού
του αφοσιωμένου η αγάπη,
η ευτυχής ανάπαυσις του οίκου
εισήλθον ως ακτίνες της χαράς
εις την καρδίαν του θαλασσοπόρου.

Και ως ακτίνες έδυσαν.

Η δίψα
εξύπνησεν εντός του της θαλάσσης.
Εμίσει τον αέρα της ξηράς.
Τον ύπνον του ετάραττον την νύκτα
της Εσπερίας τα φαντάσματα.
Η νοσταλγία τον κατέλαβε
των ταξιδίων, και των πρωινών
αφίξεων εις τους λιμένας όπου,
με τί χαράν, πρώτην φοράν εμβαίνεις.

Του Τηλεμάχου την στοργήν, την πίστιν
της Πηνελόπης, του πατρός το γήρας,
τους παλαιούς του φίλους, του λαού
του αφοσιωμένου την αγάπην,
και την ειρήνην και ανάπαυσιν
του οίκου εβαρύνθη.
Κ’ έφυγεν.

Ότε δε της Ιθάκης αι ακταί
ελιποθύμουν βαθμηδόν εμπρός του
κι έπλεε προς δυσμάς πλησίστιος,
προς Ίβηρας, προς Ηρακλείους στήλας,—
μακράν παντός Aχαϊκού πελάγους,—
ησθάνθη ότι έζη πάλιν, ότι
απέβαλλε τα επαχθή δεσμά
γνωστών πραγμάτων και οικιακών.
Και η τυχοδιώκτις του καρδιά
ηυφραίνετο ψυχρώς, κενή αγάπης.

(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993)

ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΞΕΧΝΟΥΜΕ

2010-04-21T01:46:00.000-07:00

Το Νέο Σχολείο

2010-04-15T23:26:00.000-07:00

Αλλαγές στις εισαγωγικές εξετάσεις,
αλλαγές στην αξιολόγηση και τον τρόπο προσλήψεων των εκπαιδευτικών,
ψηφιοποίηση των σχολικών βιβλίων
πιστοποίηση ξένων γλωσσών από το σχολείο
είναι εν ολίγοις αυτά που θα περιλαμβάνει και θα υλοποιεί το "Νέο Σχολείο" σύμφωνα με το το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας.

Ένας ιστορικός της εκπαίδευσης ίσως θα μπορούσε να πει αρκετά περισσότερα και εμπεριστατωμένα για τις "μεταρρυθμίσεις" που έχουν γίνει ως τώρα. Για το τι αποτέλεσμα είχαν αυτές οι "μεταρρυθμίσεις", ακόμα προσπαθώ να καταλάβω αν και σε πόσο καλύτερη θέση βρίσκεται σήμερα ένας υποψήφιος της θεωρητικής κατεύθυνσης από έναν παλιό τριτοδεσμίτη ή αν η κατάργηση της βάσης του 10 είναι κάτι που δημιουργεί λιγότερο άγχος. Αν πάω και στα πιο μικρότερα χρόνια, πόσο ελεύθερο χρόνο είχαμε για να παίζουμε και να είμαστε παιδιά... αλλά θα μου πεις δεν είχαμε όλα αυτά τα "ενδιαφέροντα" μαθήματα που διδάσκονται (;) σήμερα στο Δημοτικό και αργήσαμε πολύ να μάθουμε τι σημαίνει η λέξη φωτοτυπία/ες.
Καλά όλα αυτά τα οποία εξαγγέλλονται και θα ήταν ακόμη καλύτερα αν ήταν γειωμένα στην πραγματικότητα.
Αλήθεια, όμως, αυτός ο μέντορας θα μπορεί να πεί με ειλικρίνεια αυτά που έλεγε πολλά χρόνια πριν ο Κονδυλάκης;

Τα μαθήματα άρχισαν με μίαν προσλαλιάν προς τους μαθητάς, εις την οποίαν είπα τα εξής περίπου:
-Δεν είμαι από τους δασκάλους τους οποίους εγνωρίσατε μέχρι τούδε. Θέλω να γίνω φίλος σας και όχι τύραννος, να σας φανώ ωφέλιμος και όχι να σας κάμω δειλούς και ταπεινούς∙ να με σέβεσθε και να με αγαπάτε και όχι να με τρέμετε. Μερικοί από σας άλλωστε κοντεύει να έχετε την ηλικίαν μου. Έως χθες ήμουν και εγώ μαθητής και δεν επιθυμώ να με μισήσετε, όπως εμίσησα εγώ μερικούς από τους δασκάλους μου. Δεν θ’ απαιτώ να μαθαίνετε μεγάλα πράγματα, τα οποία να μη σας αφήνουν καιρό να παίζετε, ως απαιτεί η ηλικία σας. Αλλά τα ολίγα αυτά εννοώ να τα μαθαίνετε καλά. Φρονώ ότι με το γλυκύ θα κάμωμεν καλύτερα την εργασίαν μας, ενώ οι άλλοι δάσκαλοι νομίζουν απαραίτητον το ξύλον και τας ύβρεις. Σας παρακαλώ, μη με αναγκάσετε να πιεστεύσω ότι έχω άδικον και ότι έχουν δίκαιον οι άλλοι δάσκαλοι».
Οι μαθηταί μου ήκουσαν τους λόγους μου με έκπληξιν, ήτις επί τέλους μετεβλήθη εις ακτινοβόλημα χαράς.

Ι. Κονδυλάκης, Όταν ήμουν δάσκαλος (απόσπασμα).

Επτά τελευταίοι λόγοι

2010-03-29T23:44:00.000-07:00

περὶ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν ἀνεβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων·
Ἠλὶ ἠλὶ, λιμᾶ σαβαχθανί; τοῦτ' ἔστι Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;
[Ματθαίος 27:46 ]

Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι.
[Λουκάς 23:34]

Εἷς δὲ τῶν κρεμασθέντων κακούργων ἐβλασφήμει αὐτὸν λέγων· Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡμᾶς. ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπετίμα αὐτῷ λέγων· Οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι εἶ; καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως· ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε. καὶ ἔλεγε τῷ Ἰησοῦ· Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς·
Ἀμήν λέγω σοι, σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.
[Λουκάς 23:39-43]

Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου·
[Λουκάς 23:46]

Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρί αὐτοῦ·
Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου, εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου.
[Ιωάννης 19:26-27]

Διψῶ
[Ιωάννης 19:28]

Τετέλεσται
[Ιωάννης 19:30]

Καλή Ανάσταση σε όλους!